Quyết định 14/QĐ-KTNN 2026 hướng dẫn tham gia ý kiến dự toán ngân sách địa phương

a) Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bình đẳng giới;

b) Chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương và các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan, tổ chức khác ở trung ương đóng trên địa bàn của địa phương;

c) Quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách; các Nghị quyết, quyết định của cấp có thẩm quyền về miễn, giảm thuế và các khoản thu ngân sách trong từng thời kỳ, giai đoạn; định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN;

d) Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia đối với các khoản thu phân chia theo khoản 2 Điều 36 Luật NSNN và mức bổ sung cân đối ngân sách của ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới;

đ) Văn bản pháp luật của các cấp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN năm sau;

e) Kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn NSNN;

f) Tình hình thực hiện NSNN năm trước.

a) Về thu NSĐP: Ý kiến về số thực hiện tại thời điểm báo cáo, ước thực hiện cả năm so với dự toán được giao và so với số thực hiện năm trước liền kề. Trong đó, cần có ý kiến cụ thể đối với một số nguồn thu quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn như: Thu tiền sử dụng đất, thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, số liệu hoàn thuế giá trị gia tăng... Đối với một số nguồn thu thực hiện đến thời điểm báo cáo hoặc ước thực hiện cả năm đạt thấp/cao hơn nhiều so với dự toán được giao, so với thực hiện những năm trước cần phân tích nguyên nhân và có ý kiến cụ thể. Đánh giá tính hợp lý của các khoản thu đột biến, bất thường mà địa phương thưởng loại trừ khi ước thực hiện dự toán thu năm hiện hành.

b) Về chi đầu tư phát triển: Ý kiến đánh giá về tình hình giao, điều chỉnh, bổ sung kế hoạch vốn, tình hình giải ngân vốn đầu tư (gồm tạm ứng, thanh toán, quyết toán), số thực hiện tại thời điểm báo cáo, ước thực hiện cả năm so với kế hoạch được giao và so với số thực hiện năm trước liền kề. Trường hợp, việc giao kế hoạch vốn chậm trễ, giải ngân vốn dự kiến không đạt kế hoạch cần phân tích nguyên nhân, đánh giá hiệu quả, lãng phí (nếu có), đánh giá tác động và có ý kiến cụ thể. Trong đó, chú ý việc giao kế hoạch, giải ngân vốn của các chương trình, dự án quan trọng quốc gia phải phù hợp với yêu cầu về tiến độ của cấp có thẩm quyền.

c) Về chi thường xuyên: Ý kiến đánh giá về số thực hiện tại thời điểm báo cáo, ước thực hiện cả năm so với dự toán được giao và so với số thực hiện năm trước liền kề. Trong đó chú ý việc sử dụng một số nguồn dành riêng cho chi đầu tư XDCB (nếu có) (như: Nguồn thu từ sử dụng đất, xổ số kiến thiết và một số khoản chi như chi sự nghiệp giáo dục, đào tạo, dạy nghề) và lưu ý các khoản chi (như: Chi sự nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chi sự nghiệp môi trường; chi đặc thù; chi bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu cho NSĐP; chi dự phòng ngân sách...). Đối với những khoản chi có số ước thực hiện thấp hoặc cao hơn nhiều so với dự toán cần phân tích nguyên nhân và có ý kiến cụ thể, đánh giá hiệu quả, lãng phí (nếu có).

d) Về chi các Chương trình mục tiêu, Chương trình mục tiêu quốc gia: Ý kiến đánh giá về tình hình Tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia tại thời điểm báo cáo; vốn của các Chương trình mục tiêu, Chương trình mục tiêu quốc gia, ước thực hiện cả năm so với kế hoạch; đánh giá về tình hình thực hiện so với mục tiêu của cả giai đoạn (đặc biệt là những năm cuối thực hiện Chương trình) làm cơ sở để đưa ra ý kiến về tính khả thi trong việc tổ chức thực hiện chương trình. Trường hợp, dự kiến không đạt kế hoạch đề ra cần đánh giá, phân tích nguyên nhân, những khó khăn vướng mắc (nếu có) và có ý kiến cụ thể, đánh giá hiệu quả, lãng phí (nếu có).

đ) Về cân đối NSĐP: Lưu ý bội chi NSĐP cấp tỉnh, việc huy động các nguồn lực tại thời điểm báo cáo và dự kiến cả năm trong quản lý, điều hành NSĐP, đặc biệt là các địa phương có dấu hiệu hụt thu NSNN.

a) Ý kiến đối với dự toán NSĐP, trong đó lưu ý:

- Dự toán thu ngân sách được lập trên cơ sở dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và các chỉ tiêu khác có liên quan, các quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách.

- Thu nội địa: Dự toán thu NSNN trên địa bàn thuộc phạm vi quản lý do Cơ quan Thuế lập. Lưu ý đánh giá đối với tăng nguồn thu mới phát sinh trên cơ sở tăng năng lực sản xuất kinh doanh của các dự án mới đưa vào vận hành, khai thác.

- Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu: Dự toán thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường hàng nhập khẩu, các khoản thu khác có liên quan đến hoạt động xuất, nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý và theo địa bàn từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Cơ quan Hải quan lập.

- Xây dựng dự toán hoàn thuế giá trị gia tăng theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng; dự toán thu NSNN (bao gồm cả thu nội địa và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu), dự kiến phần hoàn trả tiền thuê, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa làm giảm thu NSNN theo quy định của pháp luật.

b) Ý kiến đối với dự toán chi đầu tư phát triển, trong đó lưu ý:

- Dự toán chi đầu tư phát triển được lập trên cơ sở quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, các yêu cầu về tốc độ tăng trưởng GDP của cấp có thẩm quyền; Kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn NSNN, khả năng cân đối các nguồn lực trong năm dự toán, tình hình chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị thực hiện dự án của các dự án đầu tư công trong kế hoạch, quy định của pháp luật về đầu tư công, xây dựng và quy định khác của pháp luật có liên quan.

- Tính khả thi trong việc tổ chức thực hiện dự toán chi đầu tư phát triển năm kế tiếp.

c) Ý kiến đối với dự toán chi thường xuyên, trong đó lưu ý:

- Ý kiến đánh giá về việc tuân thủ các quy định, nguyên tắc trong việc lập dự toán. Dự toán chi thường xuyên được lập trên cơ sở kế hoạch phát triển của ngành, lĩnh vực, chương trình, dự án, đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức chi (nếu có); các nhiệm vụ chi cần thiết khác đã có chủ trương, kế hoạch của cấp có thẩm quyền dự kiến phát sinh cần bố trí nguồn để thực hiện.

- Việc lập dự toán ngân sách của các cơ quan nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính; kinh phí thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ, thu phí của các cơ quan hành chính.

d) Về chi các Chương trình mục tiêu, Chương trình mục tiêu quốc gia: Ý kiến về việc tuân thủ các quy định, nguyên tắc trong việc xây dựng dự toán; tính khả thi trong việc Tổ chức thực hiện chương trình; việc bố trí vốn và khả năng thực hiện đối với các nhiệm vụ/dự án của các chương trình.

đ) Ý kiến về tính cân đối của NSĐP:

- Việc lập dự toán NSNN phải bảo đảm các nguyên tắc về cân đối NSNN theo quy định tại Điều 7 Luật NSNN, cụ thể:

+ Các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách theo quy định của pháp luật được tổng hợp đầy đủ vào cân đối NSNN, theo nguyên tắc không gắn với nhiệm vụ chi cụ thể. Trường hợp có khoản thu cần gắn với nhiệm vụ chi cụ thể theo quy định của pháp luật thì được bố trí tương ứng từ các khoản thu này trong dự toán chi ngân sách để thực hiện. Việc ban hành chính sách thu ngân sách phải bảo đảm nguyên tắc cân đối ngân sách trong trung hạn, dài hạn và thực hiện các cam kết về hội nhập quốc tế.

+ NSNN được cân đối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và góp phần tích lũy ngày càng cao để chi đầu tư phát triển; trường hợp còn bội chi thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi đầu tư phát triển, tiến tới cân bằng thu, chi ngân sách và tăng dần tỷ trọng chi đầu tư phát triển trong dự toán chi NSĐP; trường hợp đặc biệt Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định.

- Vay để bù đắp bội chi NSNN chỉ được sử dụng cho chi đầu tư phát triển, không sử dụng cho chi thường xuyên.

+ Bội chi NSĐP:

++ Chỉ ngân sách địa phương cấp tỉnh được bội chi; bội chi NSĐP chỉ được sử dụng để đầu tư các dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định;

++ Bội chi NSĐP được bù đắp bằng các nguồn vay trong nước từ phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay lại từ nguồn Chính phủ vay về cho vay lại và các khoản vay trong nước khác theo quy định của pháp luật;

++ Bội chi NSĐP được tổng hợp vào bội chi NSNN và do Quốc hội quyết định.

+ Mức dư nợ vay của NSĐP:

++ Đối với các địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, mức dư nợ vay không vượt quá 120% số dự toán thu NSĐP được hưởng theo phân cấp.

++ Đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, mức dư nợ vay không vượt quá 80% số dự toán thu NSĐP được hưởng theo phân cấp.

Trường hợp cần huy động vốn vay lớn hơn mức dư nợ vay quy định để thực hiện dự án của địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp hoặc báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân trong thời gian Hội đồng nhân dân không họp xem xét, cho ý kiến để báo cáo Chính phủ xem xét, trình Quốc hội quyết định.

e) Ý kiến về các đề xuất của địa phương: Căn cứ tình hình thực tế, cũng như dự toán cụ thể của từng địa phương, Tổ tham gia ý kiến có thể có thêm các ý kiến (như: Các ý kiến mang tính khuyến cáo, khuyến nghị đối với dự toán NSĐP...) để trình Thủ trưởng đơn vị chủ trì xem xét, quyết định.