Kế hoạch 108/KH-UBND Bắc Ninh giám sát và đáp ứng nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt 2026

I. MỤC TIÊU

1. Mục tiêu chung Đảm bảo công tác phòng, chống dịch bệnh bại liệt kịp thời; tiếp tục bảo vệ thành quả thanh toán bệnh bại liệt đã đạt được từ năm 2000 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; không để xảy ra trường hợp bại liệt do vi rút bại liệt hoang dại.

2. Mục tiêu cụ thể

- Tăng cường hệ thống giám sát liệt mềm cấp (LMC)/bại liệt, đảm bảo các chỉ tiêu:

+ Tỷ lệ phát hiện ca LMC ≥ 3/100.000 trẻ dưới 15 tuổi.

+ Tỷ lệ ca LMC được lấy đủ 2 mẫu phân đúng tiêu chuẩn ≥ 80%.

+ Tỷ lệ ca LMC được điều tra di chứng trong vòng 60 ngày ≥ 80%.

- Duy trì tỷ lệ tiêm chủng vắc xin bại liệt (bOPV, IPV) trong tiêm chủng thường xuyên cho trẻ dưới 1 tuổi đạt ≥ 95% trên quy mô cấp xã.

- Triển khai hoạt động rà soát tiền sử và tiêm chủng bù liều cho trẻ nhập học tại cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học đạt các chỉ tiêu: (i) 100% trẻ được rà soát tiền sử tiêm chủng các vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng khi nhập học tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học trên địa bàn tỉnh; (ii) Ít nhất 95% trẻ được xác định chưa tiêm chủng hoặc tiêm chủng chưa đủ mũi vắc xin bại liệt (bOPV, IPV) được tiêm chủng bù liều để phòng bệnh; (iii) Đảm bảo an toàn tiêm chủng.

- Đảm bảo 100% trường hợp nghi ngờ hoặc mẫu môi trường dương tính với vi rút bại liệt được điều tra và xử lý kịp thời theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

II. NỘI DUNG, GIẢI PHÁP

1. Công tác chỉ đạo, điều hành

- Tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp ủy đảng, chính quyền, các Sở, ban, ngành, đoàn thể trong công tác giám sát và đáp ứng với nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt trên địa bàn tỉnh.

- Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương đảm bảo tính chủ động, linh hoạt, tự chịu trách nhiệm; thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”, đảm bảo phối hợp có hiệu quả giữa lực lượng tại chỗ và lực lượng tăng cường (khi cần).

- Các sở, ban, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế trong triển khai công tác giám sát phòng, chống dịch bệnh liệt mềm cấp/bại liệt. Chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phòng, chống dịch bệnh liệt mềm cấp/bại liệt năm 2026 cụ thể, phù hợp với từng địa phương, đơn vị.

- Huy động cả hệ thống chính trị, cơ quan quản lý và người dân trong triển khai công tác giám sát phòng, chống dịch bệnh liệt mềm cấp/bại liệt.

2. Tăng cường hệ thống giám sát

2.1. Giám sát liệt mềm cấp

- Thực hiện giám sát LMC/bại liệt theo Hướng dẫn giám sát và phòng chống bệnh bại liệt tại Quyết định số 5142/QĐ-BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh bại liệt” và các hướng dẫn của Bộ Y tế được cập nhật.

- Tăng cường phát hiện, báo cáo các trường hợp LMC nghi bại liệt tại các bệnh viện, phòng khám thông qua danh sách trường hợp LMC theo định nghĩa ca giám sát, báo cáo thường xuyên cho khối dự phòng để phối hợp điều tra, lấy mẫu.

- Tăng cường công tác điều tra, lấy mẫu xét nghiệm, giám sát tích cực phát hiện các trường hợp LMC/bại liệt, đặc biệt với tất cả trẻ dưới 15 tuổi có các triệu chứng LMC tại các cơ sở khám chữa bệnh để đảm bảo không bỏ sót ca bệnh. Triển khai các hoạt động giám sát dựa vào sự kiện để phát hiện sớm những dấu hiệu cảnh báo các trường hợp LMC nghi bại liệt tại cộng đồng nhằm tiến hành điều tra, lấy mẫu xét nghiệm, phát hiện sớm ca bệnh và tránh bỏ sót ca bệnh tại cộng đồng.

- Giám sát chủ động thường xuyên tại bệnh viện, phòng khám và tìm kiếm tích cực ca bệnh tại cộng đồng, đặc biệt tại các vùng nguy cơ cao và vùng có "khoảng trống" thông tin giám sát.

2.2. Giám sát lưu hành vi rút bại liệt các trường hợp suy giảm miễn dịch Thực hiện quản lý, điều tra, theo dõi bệnh nhi LMC có tình trạng suy giảm miễn dịch nhằm phát hiện và quản lý các trường hợp mang vi rút bại liệt hoang dại, vi rút có nguồn gốc vắc xin biến đổi di truyền và trường hợp đào th ải vi rút kéo dài để chủ động ngăn ngừa dịch bệnh bại liệt.

2.3. Nâng cao năng lực cho cán bộ y tế các tuyến về giám sát LMC thông qua tập huấn và giám sát hỗ trợ (có thể lồng ghép vào các hoạt động giám sát bệnh truyền nhiễm có vắc xin trong TCMR)

Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực giám sát, lấy mẫu bệnh phẩm, bảo quản và vận chuyển mẫu bệnh phẩm về các bệnh truyền nhiễm cho cán bộ y tế tại các bệnh viện và trạm y tế xã/phường .

3. Duy trì và nâng cao tỷ lệ miễn dịch trong cộng đồng

3.1. Tiêm chủng thường xuyên

- Đẩy mạnh công tác truyền thông, vận động người dân, cha mẹ học sinh đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch, đủ liều để chủ động phòng bệnh.

- Duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ vắc xin bại liệt (bOPV, IPV) cho trẻ dưới 1 tuổi đạt ≥ 95% tại tất cả các xã, phường.

- Rà soát, quản lý đối tượng tiêm chủng, đảm bảo không bỏ sót trẻ; thực hiện tiêm vét trong tháng đối với các trường hợp hoãn tiêm.

3.2. Rà soát và tiêm chủng bù liều cho trẻ khi nhập học Triển khai Kế hoạch số 980/KH-BYT-BGDĐT ngày 19/7/2023 của Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo về phối hợp triển khai kiểm tra tiền sử và tiêm chủng bù liều cho trẻ nhập học. Đảm bảo:

- 100% trẻ được rà soát tiền sử tiêm chủng.

- Ít nhất 90% trẻ chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ mũi vắc xin bại liệt được tiêm bù liều.

- Đảm bảo an toàn tiêm chủng theo quy định.

4. Đáp ứng khi có ca bệnh hoặc mẫu môi trường dương tính

- Kích hoạt đội đáp ứng nhanh (RRT) theo Quyết định số 5894/QĐ -BYT ngày 19/12/2019 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn thiết lập và vận hành đội đáp ứng nhanh”, khẩn trương điều tra dịch tễ, đánh giá nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt.

- Thực hiện điều tra, giám sát theo hướng dẫn tại Quyết định số 5142/QĐ - BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế về hướng dẫn giám sát và phòng chống bệnh bại liệt và các hướng dẫn giám sát, báo cáo của Bộ Y tế.

- Phối hợp với Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và các cơ quan, đơn vị liên quan về việc thông báo ca bệnh và triển khai các hoạt động đáp ứng.

- Khi có dịch bệnh bại liệt, khẩn trương xây dựng kế hoạch sử dụng vắc xin bại liệt phù hợp: (i) Khoanh vùng và tổ chức ngay chiến dịch tiêm chủng đáp ứng bằng vắc xin phù hợp với mục tiêu đạt độ bao phủ trên 95% trong thời gian ngắn nhất; (ii) Chuẩn bị sẵn sàng nguồn vật tư và nhân lực cho các tình huống khẩn cấp.

5. Truyền thông nguy cơ

- Tăng cường công tác truyền thông, chủ động cung cấp thông tin kịp thời và chính xác về tình hình dịch bệnh LMC/bại liệt để người dân hiểu và chủ động thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

- Phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông và chính quyền địa phương tổ chức truyền thông về nguy cơ bệnh bại liệt quay trở lại và lợi ích của tiêm chủng trên các phương tiện truyền thông đại chúng, tại các cơ sở khám, chữa bệnh và tại cộng đồng.

- Vận động người dân đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch.

- Xây dựng các tài liệu truyền thông phù hợp, nhất là cho cộng đồng vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số để tuyên truyền đến người dân về nguy cơ dịch bệnh bại liệt quay trở lại và lợi ích, lịch tiêm vắc xin phòng bệnh bại liệt.

III. KINH PHÍ THỰC HIỆN Ngân sách địa phương: Bố trí kinh phí theo quy định cho việc triển khai các hoạt động tại địa phương (truyền thông, tập huấn, giám sát, bảo quản, vận chuyển vắc xin, mẫu bệnh phẩm, tổ chức tiêm chủng...).

IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Sở Y tế

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch này; xây dựng Kế hoạch chi tiết để triển khai thực hiện hàng năm.

- Chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh:

+ Chủ động theo dõi sát tình hình dịch bệnh LMC/bại liệt trên thế giới, trong nước và tại địa phương, tổ chức đánh giá, cập nhật kết quả đánh giá nguy cơ bệnh bại liệt tại từng xã, phường và đến cả cấp thôn, ấp, tổ dân phố theo từng mức độ nguy cơ; đẩy mạnh giám sát, sàng lọc các đối tượng nguy cơ (trẻ dưới 15 tuổi) ở các cơ sở y tế và tại cộng đồng.

+ Phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Thông tin và Truyền thông, cơ quan báo đài trên địa bàn, chủ động truyền thông cung cấp thông tin kịp thời, chính xác về diễn biến dịch bệnh LMC/bại liệt; tuyên truyền về ý nghĩa, lợi ích của việc tiêm vắc xin phòng chống bệnh bại liệt, đầy đủ, đúng lịch.

+ Phối hợp với UBND cấp xã chỉ đạo Tr ạm Y tế phối hợp với các trường mầm non, tiểu học tổ chức triển khai rà soát tiền sử và tiêm chủng bù liều cho trẻ nhập học tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học tránh bỏ sót đối tượng. Duy trì công tác tiêm chủng thường xuyên đảm bảo tỷ lệ tiêm chủng các loại vắc xin bại liệt (bOPV, IPV) đạt ≥ 95% trên quy mô xã, phường; yêu cầu tất cả các cơ sở tiêm chủng trên địa bàn quản lý thực hiện nghiêm chế độ thông tin báo cáo việc sử dụng vắc xin theo quy định.

+ Chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tăng cường giám sát liệt mềm cấp, lấy mẫu bệnh phẩm, phát hiện sớm các trường hợp mắc để xử lý kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát, lây lan ra cộng đồng.

+ Bảo đảm hậu cần, thuốc, vắc xin, thiết bị, vật tư, hoá chất phục vụ công

tác phòng, chống bệnh bại liệt theo phương châm bốn tại chỗ.

- Chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh trong và ngoài công lập:

+ Tăng cường, chủ động giám sát phát hiện các trường hợp LMC nghi bại liệt/bại liệt; phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh trong điều tra dịch tễ, lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm theo quy định.

+ Thực hiện tốt công tác thu dung bệnh nhân, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa các trường hợp chuyển nặng, tử vong; đảm bảo thuốc, sinh phẩm, vật tư, hóa chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh; kịp thời hỗ trợ, tiếp nhận, cấp cứu các trường hợp tai biến sau tiêm chủng.

- Thực hiện báo cáo ca bệnh theo quy định của Thông tư 54/2015/TT-BYT ngày 28/12/2015 và Quyết định số 5142/QĐ-BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế.

2. Sở Giáo dục và Đào tạo

- Tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa, lợi ích của hoạt động tiêm chủng bù liều vắc xin bại liệt cho đội ngũ cán bộ, giáo viên khối mầm non, tiểu học, vận động phụ huynh cho trẻ tham gia tiêm chủng đầy đủ.

- Chỉ đạo các trường mầm non, tiểu học phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế trên địa bàn thực hiện rà soát tình trạng tiêm chủng của trẻ khi nhập học. Tiến hành điều tra, lập danh sách trẻ thuộc đối tượng tiêm chủng bù liều vắc xin bại liệt tại các trường mầm non, tiểu học.

- Phối hợp với Trạm Y tế tổ chức các điểm tiêm chủng tại trường học khi cần thiết.

3. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phối hợp với ngành y tế triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng chống dịch bệnh bại liệt, đa dạng hóa các hoạt động truyền thông để người dân hiểu và chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh bại liệt.

4. Các Sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động của mình, chủ động phối hợp thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh LMC nghi bại liệt/bại liệt, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác giám sát, tuyên truyền và ứng phó kịp thời.

5. UBND các xã, phường

- Ban hành Kế hoạch giám sát và đáp ứng với nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt năm 2026 trên địa bàn; đảm bảo kinh phí triển khai kế hoạch.

- Chỉ đạo các Trạm Y tế phối hợp với các trường mầm non, tiểu học đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa, lợi ích của việc tiêm chủng bù liều vắc xin bại liệt, vận động phụ huynh đưa trẻ đi tiêm vắc xin; phối hợp điều tra, lập danh sách đối tượng và tổ chức tiêm chủng.

- Chỉ đạo các Trạm Y tế tăng cường giám sát các trường hợp LMC nghi bại

liệt/bại liệt trên địa bàn; thực hiện rà soát và quản lý đối tượng tiêm chủng; chuẩn bị đầy đủ các điều kiện và tổ chức triển khai buổi tiêm chủng, sử dụng vắc xin đúng đối tượng, đúng mục đích và hiệu quả.

- Tổ chức kiểm tra, giám sát các Trạm Y tế triển khai kế hoạch phòng chống bệnh bại liệt, đôn đốc Trạm Y tế thực hiện thống kê, báo cáo theo đúng quy định của Thông tư 54/2015/TT-BYT ngày 28/12/2015 và Quyết định số 5142/QĐ-BYT ngày 11/12/2014 của Bộ Y tế. Trên đây là Kế hoạch giám sát và đáp ứng với nguy cơ bùng phát dịch bệnh bại liệt năm 2026 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức triển khai thực hiện./.