Công văn 111/BVHTTDL-DSVH 2026 hoàn thiện Hồ sơ khoa học Khu di tích Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO
BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Số: /BVHTTDL-DSVH Hà Nội, ngày tháng 01 năm 2026 V/v hoàn thiện Hồ sơ khoa học Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới
Kính gửi: Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận được Phiếu chuyển số 4466/PC- VPCP ngày 19/12/2025 của Văn phòng Chính phủ, Công văn số 2070/UBND- KGVX ngày 07/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang về việc hướng dẫn lập bản đồ di sản đề cử và Tờ trình số 437/TTr-UBND ngày 10/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang về việc đề nghị thẩm định Hồ sơ khoa học và Kế hoạch quản lý (Bản chính thức) Khu di tích khảo cổ Óc Eo -Ba Thê, tỉnh An Giang trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới (sau đây gọi tắt là Hồ sơ). Ngày 18/12/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Công văn số 6916/BVHTTDL-DSVH gửi Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và các cơ quan liên quan đề nghị có ý kiến đối với Hồ sơ, Kế hoạch quản lý và các Phụ lục kèm theo. Đồng thời, ngày 08/01/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức cuộc họp thẩm định Hồ sơ khoa học Khu di tích khảo cổ Óc Eo -Ba Thê, tỉnh An Giang. Trên cơ sở ý kiến của các Bộ, ngành, cơ quan và chuyên gia, nhà khoa học liên quan, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang khẩn trương chỉ đạo cơ quan chức năng hoàn thiện Hồ sơ với các nội dung cụ thể, như sau:
1. Rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến góp ý của Trung tâm Di sản Thế giới tại Bản dự thảo nhận xét và đánh giá kỹ thuật (gửi kèm theo Thư của Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới ngày 14/11/2025); ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Công văn số 6873/BNNMT-KHTC ngày 19/9/2025 và số 10747/BNNMT-KHTC ngày 23/12/2025), Bộ Công an (Công văn số 13622/ANCTNB-P7 ngày 31/12/2025), Bộ Quốc phòng (Công văn số 8592/BQP-TM ngày 30/12/2025), Bộ Ngoại giao (Công văn số 23/BNG- NVVH-UNESCO ngày 05/01/2026), Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (Công văn số 2913/KHXH-TCKH ngày 30/12/2025), Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (Công văn số 428/VKHXHVNB ngày 07/01/2026), Viện Khảo cổ học (Công văn số 552/KCH ngày 31/12/2025), Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, các cơ quan có liên quan và ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học tại cuộc họp thẩm định ngày 08/01/2026 để bổ sung, hoàn chỉnh Hồ sơ, Kế hoạch quản lý và các Phụ lục kèm theo , bảo đảm đúng, đầy đủ và chính xác nội dung thông tin khoa học nhằm chứng minh giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử.
2
2. Hồ sơ khoa học (Bản chính thức), Kế hoạch quản lý và các Phụ lục kèm theo gửi đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch , chậm nhất ngày 15/01/2026, để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. (Gửi kèm theo Phụ lục ý kiến góp ý chi tiết của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, các Bộ, ngành, cơ quan và các nhà khoa học liên quan) Trân trọng./.
Nơi nhận:
KT. BỘ TRƯỞNG
- Như trên;
THỨ TRƯỞNG
- Bộ trưởng (để báo cáo);
- Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương;
- Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia;
- Cục Hợp tác quốc tế;
- Sở VHTTDL tỉnh An Giang;
- Ban QLDT Văn hóa Óc Eo, tỉnh An Giang;
Hoàng Đạo Cương
- Lưu: VT, DSVH, CT.16.
PHỤ LỤC
Nội dung góp ý Hồ sơ khoa học Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, tỉnh An Giang trình UNESCO công nhận là di sản thế giới (Kèm theo Công văn số /BVHTTDL-DSVH ngày tháng 01 năm 2026
của Bộ văn hóa,Thể thao và Du lịch)
I. VỀ HỒ SƠ KHOA HỌC
1. Về mẫu và hình thức Hồ sơ khoa học
- Về mẫu Hồ sơ: Rà soát để chỉnh sửa để đảm bảo hồ sơ được lập theo đúng cấu trúc và yêu cầu tại Phụ lục 5 Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972 về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới.
- Phần mục lục: Bổ sung Mục 5d. Các kế hoạch hiện có liên quan đến cấp tỉnh và khu vực nơi có di sản đề cử. Đồng thời, liệt kê đầy đủ danh mục các bản đồ, hình ảnh, bảng biểu và phụ lục kèm theo Hồ sơ (ghi rõ tên hình ảnh, tài liệu, bản đồ, ký hiệu và số trang).
- Đối với các nội dung phần viết mang tính diễn giải, đề nghị lược hóa bằng hình ảnh, bản đồ/sơ đồ, timeline, giúp tăng tính trực quan, ngắn gọn và súc tích, ví dụ: Timeline về lịch sử; Sơ đồ di tích trong bối cảnh khu vực; Bảng so sánh di tích; Sơ đồ thể hiện vị trí, mạng lưới thương mại cổ giữa Óc Eo và các khu vực khác; Sơ đồ khu chức năng của di tích Óc Eo - Ba Thê…
- Bổ sung danh mục bảng chữ cái viết tắt và bảng giải thích một số thuật ngữ chuyên môn sử dụng trong hồ sơ.
- Rà soát để đánh số trang đầy đủ trong hồ sơ; lược bỏ các trang có nội dung in thừa, chỉnh sửa lỗi chỉnh tả; bổ sung thông tin vào các trang chưa có thông tin; lưu ý cách thức bố cục, trình bày hồ sơ để bảo đảm tính khoa học, thẩm mỹ. Đồng thời, rà soát kỹ, bảo đảm tính nhất quán về nội dung, số liệu và thuật ngữ trong toàn bộ hồ sơ, kế hoạch quản lý và các Phụ lục kèm theo.
2. Về Ranh giới và Bản đồ di sản đề cử
- Về ranh giới di sản đề cử: Tại Báo cáo tháng 3/2024, ICOMOS khuyến nghị “Việc thiết lập ranh giới và vùng đệm cũng nên hướng tới tiềm năng khảo cổ học của một số khu vực và/hoặc bảo vệ các khía cạnh quan trọng bối cảnh trực quan (nếu có). Cụ thể như có thể xem xét đưa đỉnh Núi Ba Thê vào trong vùng đệm (hoặc thực hiện một số công tác để bảo vệ địa điểm này vì có liên quan đến bối cảnh trực quan mở rộng)”. Vì vậy, đề nghị tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi ranh giới vùng đệm, xem xét khả năng bao gồm núi Ba Thê, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của di sản đề cử, tạo dư địa cho hoạt động nghiên cứu, bảo vệ cảnh quan văn hóa, đồng thời, làm rõ hơn vai trò của núi Ba Thê trong toàn bộ câu chuyện đề cử liên quan đến văn hóa Óc Eo.
- Về Bản đồ di sản đề cử:
+ Rà soát toàn bộ hệ thống Bản đồ (bao gồm bản đồ đính kèm Hồ sơ và các bản đồ khổ lớn), để lược bỏ các bản đồ vị trí di sản đề cử (Bản đồ 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 và 1.5…).
+ Một số số liệu về diện tích, toạ độ trung tâm giữa bản đồ và bảng phụ lục chưa thống nhất (ví dụ Bản đồ hình 1.4 và Bản đồ hình 1.5…). Tên các hợp phần di sản đề cử chưa thống nhất (tại Bản đồ hình 1.1 và Bản đồ hình 1.3…). Vì vậy, đề nghị rà soát để thống nhất tên gọi, ký hiệu, màu sắc, diện tích ở các Bản đồ, phụ lục, bảng biểu để bảo đảm sự nhất quán trong toàn bộ hồ sơ và các tài liệu liên quan.
- Biên bản khoanh vùng di sản đề cử và vùng đệm của di sản đề cử cần bảo đảm có đầy đủ dấu, chữ ký, để thể hiện sự đồng thuận của các cơ quan liên quan (Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, Ủy ban nhân dân xã...).
- Hiện nay, Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO đã đưa vào sử dụng hệ thống thông tin dữ liệu trên nền tảng trực tuyến Site Navigator để chuẩn hóa dữ liệu về ranh giới và hỗ trợ việc quản lý, giám sát các di sản thế giới. Do đó, đề nghị nghiên cứu chuẩn hóa dữ liệu số để có thể cung cấp thông tin địa lý ở dạng số, phù hợp với hệ thống GIS (Hệ thống thông tin địa lý).
3. Về nội dung Hồ sơ khoa học * Phần Báo cáo tóm tắt
- Tiểu mục 7 các tiêu chí đề cử: Phần này cần dựa vào Đoạn 77 Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972 để làm rõ nội hàm, nêu được giá trị nổi bật toàn cầu của chính di sản đề cử theo tiêu chí (ii) và tiêu chí (iii).
- Tiểu mục 8 cảnh quan văn hóa: Đề nghị xem xét cách tiếp cận cảnh quan văn hóa. Tại Tiểu mục 1.2, trang 4 Kế hoạch quản lý cũng đang tiếp cận theo hướng cảnh quan văn hóa. * Xác định di sản đề cử
- Tại trang 12, STT 3 trong Bảng “Bản đồ khoanh vùng khu vực di tích Nền Chùa” đề nghị bổ sung chữ “(Khu D)”. * Mô tả di sản đề cử
- Mục 2. Mô tả từ trang 20 - 118 (tổng cộng 98 trang). Theo quy định tại tại Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972 “Phần này không được vượt quá 16.000 từ (khoảng 50 trang A4) đối với đề cử một đề cử di sản duy nhất hoặc 24.000 từ (khoảng 75 trang A4) đối với đề cử di sản dạng chuỗi”. Vì vậy, đề nghị kiểm tra và tính toán để phân bố khối lượng thông tin hợp lý, bảo đảm đủ theo quy định.
- Tiểu mục 2.a. Mô tả di sản đề cử: Nghiên cứu bổ sung phần mô tả khái quát các thuộc tính gắn trực tiếp với tiêu chí (ii) và (iii) (ví dụ: Quy hoạch, nghệ thuật điêu khắc; giao thương quốc tế; giao lưu và tiếp biến văn hóa; tôn giáo, tín ngưỡng; không gian cư trú, sản xuất, mộ táng; đời sống, kinh tế - xã hội; đặc trưng về kiến trúc, hiện vật…) bảo đảm nội dung bố cục nhất quán, sự thống nhất
trong lập luận để chứng minh các giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, tính xác thực, cũng như trong việc và so sánh di sản.
- Mô tả các di tích thành phần cần tổng hợp ngắn gọn, xúc tích và nhất quán về bố cục; tập trung làm rõ hơn những đóng góp vào giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử trong giai đoạn I - VII, gắn với câu chuyện di sản đề cử (trường hợp cần miêu tả chi tiết có thể dẫn chiếu đến các thông tin đính kèm
Phụ lục).
- Phần miêu tả hiện vật: Đề nghị lập thành các Bảng thống kê hiện vật, làm rõ nguồn gốc khoa học của các hiện vật khảo cổ đặc trưng để xác nhận được xuất xứ địa lý.
- Mục 2.1.1.2. Đặc điểm địa chất - địa mạo vùng Óc Eo - Ba Thê và 2.b.2. các yếu tố tự nhiên tác động đến sự hình thành Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê: Rà soát tránh nội dung trùng lặp, thông tin liên quan của 02 tiểu mục này. * Lý do đề cử và công nhận
- Tiểu mục 3.a.2 phần chứng minh tiêu chí (ii) và (iii), cần cân nhắc sử dụng bố cục thống nhất với mục 2.a Mô tả di sản đề cử để triển khai nội dung chi tiết và phân bổ hàm lượng thông tin cho cân đối, phù hợp với bố cục hồ sơ, để làm rõ hơn giá trị và thuộc tính chứng minh giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử.
- Tính toàn vẹn: Tuyên bố về tính toàn vẹn cần làm rõ hơn lý do tại sao việc lựa chọn 04 hợp phần, diện tích khu vực di sản đề cử và vùng đệm của di sản đề cử đã đủ để bảo đảm tính toàn vẹn của di sản đề cử (Phần này cũng liên quan đến nội dung tiểu mục 3.b phân tích so sánh, tại sao các địa điểm khác thuộc nền Văn hóa Óc Eo ở đồng bằng sông Cửu Long lại không được lựa chọn vào hợp phần di sản đề cử, tiềm năng của hoạt động khai quật khảo cổ trong tương lai…) và gắn với cơ chế quản lý di sản.
- Tính xác thực: Đề nghị hiệu chỉnh nội dung tuyên bố về tính xác thực của di sản đề cử với bố cục về: Vị trí và bối cảnh, hình dạng và thiết kế, chất liệu và nội dung, công dụng và chức năng, các truyền thống, các kỹ thuật và các hệ thống quản lý, ngôn ngữ, di sản phi vật thể... Nội dung tuyên bố về tính xác thực và tính toàn vẹn cần lưu ý gắn với lý do lựa chọn 04 hợp phần, ranh giới di sản đề cử và hoạt động bảo tồn, quản lý.
- Đề nghị rà soát để bảo đảm nội dung phần viết khái quát, ngắn gọn có sơ đồ/bảng thống kê gắn với các thuộc tính, hình ảnh về công trình kiến trúc, hiện vật minh hoạ phù hợp, tránh diễn giải chung chung.
- Tại trang 117, đề nghị xem lại câu“Trong đó có sự nổi lên và lấn át của Chân Lạp - một chư hầu của Phù Nam…”.
- Tại trang 125, đề nghị chỉnh sửa sửa lại câu: “Các di tích này được bảo vệ theo Luật Di sản văn hóa Việt Nam năm 2024 (2001, sửa đổi 2009 và 2025” và trong toàn bộ Hồ sơ khoa học (các trang 10, 123, 164...).
* Phân tích và so sánh
- Đề nghị xác định các tham số cụ thể gắn trực tiếp với các thuộc tính chứng minh giá trị nổi bật toàn cầu theo tiêu chí (ii) và (iii) để lập bảng so sánh giữa Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê với các di tích khác.
- Các thông tin liên quan đến di sản của các quốc gia khác sử dụng để so sánh, đối chiếu trong hồ sơ cần bảo đảm sử dụng nguồn thông tin chính xác, tin cậy: Đối với các di sản thế giới, Di sản trong danh mục dự kiến lập hồ sơ di sản thế giới cần ưu tiên sử dụng thông tin trên các tài liệu chính thức của tổ chức UNESCO. Các di sản liên quan khác (Angkor Borei, Phnom Bayang, Khao Sam Keo…) cần sử dụng thông tin khoa học chính thống, được công bố quốc tế để bảo đảm nhận diện đúng thông tin , giá trị và đặc trưng của di sản đối sánh; cần có ý kiến của chuyên gia quốc tế, chuyên gia về văn hóa, d i sản văn hóa Campuchia, Ấn Độ để không gây ra những tranh cãi về mặt học thuật .
- Tại Bảng 3.1. Bảng tóm tắt kết quả nghiên cứu so sánh Óc Eo - Ba Thê với một số di tích và Di sản thế giới và mục 3.b.1. * Khi so sánh với Di sản văn hóa thế giới là “Khu đền Sambor Prei Kuk, Di tích khảo cổ Ishanapura cổ đại” của Campuchia, cần bảo đảm sự chính xác, cụ thể:
- Tại trang 139, mục 3.b.1.7. Khu đền thờ Sambor Prei Kuk và địa điểm khảo cổ thành cổ Ishanapura Sambor Prei Kuk tọa lạc ở tỉnh Kampong Thom (Campuchia) là kinh đô Ishanapura của vương quốc Chenla (Chân Lạp) hưng thịnh trong giai đoạn thế kỷ VI - VII AD, kế tiếp sau thời kỳ Phù Nam trở nên suy tàn. Đây là trung tâm chính trị - tôn giáo lớn, đánh dấu sự chuyển tiếp từ giai đoạn vương quốc hải thương như Phù Nam sang các vương quốc nông nghiệp - đền tháp trong nội địa Đông Nam Á lục địa. Khu di sản được công nhận hiện nay là khu vực đền tháp nằm ở phía đông kinh thành gồm 186 đền tháp bằng gạch, chia thành ba quần thể chính (Prasat Sambor, Prasat Tor và Prasat Yeay Poeun). Mỗi quần thể được bao quanh bởi hệ thống tường- hào hình vuông hoặc gần vuông, bố trí thích ứng với địa hình đồi thoải bên sông Steung Saen. Sambor Prei Kuk được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới năm 2017. Đề nghị mô tả đúng là: Khu đền Sambor Prei Kuk, Di tích khảo cổ Ishanapura cổ đại. Di tích khảo cổ Sambor Prei Kuk, có nghĩa là “ngôi đền trong rừng sâu” trong tiếng Khmer, được xác định là Ishanapura, kinh đô của Đế chế Chenla (Chân Lạp) hưng thịnh vào cuối thế kỷ thứ VI và đầu thế kỷ thứ VII sau Công nguyên. Khu di tích bao gồm hơn một trăm ngôi đền, trong đó có mười ngôi đền hình bát giác, là những mẫu mực độc đáo thuộc thể loại này ở Đông Nam Á.
* Nội dung so sánh với di sản trong Danh mục dự kiến là “Angkor Borei - The Site of Angkor Borei and Phnom Da trong Tentative List ngày 27/3/2020 ” của Campuchia, có sự thiếu chính xác, như sau: Tại trang 135, mục 3.b.1.5. Angkor Borei (Takeo, Campuchia) viết: Angkor Borei thuộc tỉnh Takeo (Campuchia) nằm ở hạ lưu sông Mekong, cách
Phnom Penh khoảng 80km về phía nam, là một trong những trung tâm đô thị - tôn giáo quan trọng của khu vực châu thổ Mekong trong giai đoạn từ khoảng thế kỷ I đến thế kỷ VII AD. Được xem là một trong những địa điểm có niên đại sớm nhất ở Campuchia có liên quan t ới vương quốc Phù Nam, Angkor Borei giữ vai trò trung tâm chính trị, kinh tế và tôn giáo, kết nối với các cảng biển thông qua hệ thống kênh đào cổ, đặc biệt là kênh nối tới Óc Eo. Để mô tả đúng thì cần sử dụng tài liệu chính thống của UNESCO viết về Angkor Borei, bắt đầu từ năm 500 trước Công nguyên cho đến cuối thế kỷ thứ VI. Di tích này nằm ở tỉnh Takeo, cách Phnom Penh, thủ đô hiện đại của Campuchia, khoảng 102 km về phía nam.
Đối với các khu di sản khác của các quốc gia như: 6/ Phnom Bayang; 11/ Di sản văn hóa thế giới Pyu Ancient Cities của Myanmar; 12/ Di sản văn hóa thế giới The Ancient Town of Si Thep and its Associated Dvaravati Monuments của Thái Lan thì khi so sánh cho là niên đại thế kỷ IV - XI, tuy nhiên theo tài liệu của UNESCO là thế kỷ VI - X; Di sản 14 và 15 của Malaysia và Ấn Độ. Cần kiểm tra tính chính xác của thông tin và tài liệu tham khảo chính thức dựa trên nguồn nào. * Tình trạng bảo tồn và các yếu tố ảnh hưởng đến di sản, đề nghị thống nhất lại câu tại trang 165 mục 4.a.1: “Quần thể di tích Óc Eo - Ba Thê (An Giang) bao gồm 16 điểm di tích tiêu biểu đặc trưng bởi các dấu tích cư trú, kiến trúc và di vật đi kèm”. Trong khi đó trang 197 ghi: “Bảo tồn và phát triển 13 điểm di tích trong hồ sơ để đảm bảo đây là nguồn tài nguyên cho nghiên cứu và học tập và là các địa điểm văn hóa chứa đựng nhiều giá trị, chất lượng cho học tập và du lịch”. Trang 18 của Kế hoạch quản lý ghi là: “13 điểm di tích của khu khảo cổ Óc Eo - Ba Thê nằm phân bố chủ yếu ở địa hình ven núi và đồng ruộng, với cấu trúc địa tầng, vật liệu khá đa dạng có mức độ và tỉ lệ bảo tồn khác nhau”. * Bảo vệ và quản lý di sản đề cử
- Tiểu mục 5a.1. Các cơ quan trung ương: Đề nghị căn cứ quy định tại Điều 90, Luật Di sản văn hóa ngày 23/11/2024, Nghị định số 208/2025/NĐ-CP ngày 17/7/2025, Nghị định số 215/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 và Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28/11/2025 của Chính phủ, quy định của pháp luật có liên quan để thể hiện đầy đủ, chính xác chức năng, nhiệm vụ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các Bộ, ngành có liên quan trong việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, di tích.
+ Chỉnh sửa lại câu tại trang 185: “Khu di tích thuộc quyền quản lý và bảo vệ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, thông qua Luật Di sản văn hóa năm 2001 và gần đây nhất là Luật Di sản văn hóa năm 2024”, để phù hợp với thẩm quyền quản lý di sản theo quy định tại Điều 90 Luật Di sản văn hóa năm 2024 và thực tiễn quản lý di sản.
+ Chỉnh sửa lại câu tại trang 189 mục 5.a.3.1: “Ngoài ra, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch còn chịu trách nhiệm quảng bá di sản trong và ngoài nước. Tổng cục Du lịch trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa ra các chiến
lược chính cho phát triển và quy hoạch du tỉnh An Giang”. Hoặc ở trang 127 của Kế hoạch quản lý.
- Tiểu mục 5.a.2: Các dân tộc bản địa: Thực tế cho thấy tỉnh An Giang đã thực hiện việc thu hồi đất di tích để phục vụ cho mục tiêu quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Do đó, nội dung mục này cần nêu về các chính sách, làm rõ các phương pháp, hình thức đã thực hiện tham vấn, hợp tác với cộng đồng trong quá trình xây dựng hồ sơ và hoàn thiện các quy hoạch, kế hoạch quản lý di sản đề cử. Đặc biệt, lưu ý thể hiện rõ sự đồng thuận của cộng đồng trong việc thu hồi đất, di dời nhà cửa, xây dựng hồ sơ, cũng như lợi ích tích cực, thiết thực trước mắt và lâu dài mà cộng đồng nhận được.
- Tiểu mục 5.b. Xếp hạng vào bảo vệ: Tổng hợp ngắn gọn các quy định của pháp luật liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ di sản (đất đai, môi trường…)
- Tiểu mục 5.c. Biện pháp thực hiện bảo vệ: Cần mô tả ngắn gọn để làm rõ hơn các công việc trong Kế hoạch quản lý đã được công bố và các biện pháp quản lý đã được thực hiện (Xác định rõ khu vực bảo vệ, việc lắp đặt các biển báo, ban hành quy chế, các dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích bảo đảm đúng trình tự, thủ tục theo quy định….).
+ Đề nghị vẽ Sơ đồ hiện trạng mô hình, cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang:.
- Tiểu mục 5.d. Các kế hoạch hiện có liên quan đến cấp tỉnh và khu vực nơi có di sản đề cử: Cần liệt kê và nêu khái quát nội dung Quy hoạch tỉnh An Giang thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 1369/QĐ-TTg ngày 15/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ); Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê, tỉnh An Giang (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 115/QĐ-TTg ngày 23/01/2021), các quy hoạch,
kế hoạch và các dự án (bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, tuyên truyền, quảng bá, phát triển du lịch…) liên quan trực tiếp đến hoạt động bảo vệ phát huy giá trị di sản văn hóa trong phạm vi của di sản đề cử.
- Tiểu mục 5.e. Kế hoạch quản lý di sản hoặc hệ thống quản lý khác: Đề nghị chỉnh sửa lại mục tổ chức thực hiện trong Tiểu mục 5.e.3 mô tả chưa đúng (trang 200 - 202).
+ Trang 197 mục 5.e.2.2, đề nghị chỉnh sửa nội dung: “Về cơ bản, kế hoạch bảo tồn cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc quốc tế về can thiệp tối thiểu và có thể dự đoán, phù hợp với các nguyên tắc của hiến chương quốc tế và các khuyến nghị của Đại hội đồng UNESCO”.
- Tiểu mục 5g. Nguồn chuyên môn và đào tạo về kỹ thuật bảo tồn và quản lý: Đề nghị làm rõ hơn về việc tham gia vào các khóa đào tạo, chuyên môn về kỹ thuật trong nước và quốc tế của đội ngũ viên chức, người lao động Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo - Ba Thê; lược bỏ đơn vị: “Trung tâm Karst và Di sản Địa chất (Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản”.
- Tiểu mục 6a. Các chỉ số giám sát: Bổ sung các chỉ số giám sát chính gắn với thuộc tính của di sản đề cử và bổ sung, chỉnh sửa theo góp ý của Trung tâm Di sản Thế giới, trong đó lưu ý: “Các chỉ số phải được chọn kỹ và liên quan trực tiếp tới các thuộc tính thể hiện Giá trị Nổi bật Toàn cầu tiềm năng, nhằm đảm bảo các thuộc tính này được bảo vệ, gìn giữ và quản lý để duy trì Giá trị Nổi bật Toàn cầu. Chỉ số nên liên kết chặt với Giá trị Nổi bật Toàn cầu được đề xuất của di sản”.
- Tiểu mục 7.a. Danh mục hình ảnh: Bổ sung cột thông tin “Chi tiết liên hệ của người sở hữu bản quyền (Tên, địa chỉ, số điện thoại, fax và E-mail).
- Tiểu mục 7.b. Các văn bản liên quan: Lược bỏ Quyết định số 4313/QĐ- BVHTTDL ngày 06/11/2012 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Quyết định số 934/QĐ-UBND ngày 20/5/2013 của UBND tỉnh An Giang về việc thành lập Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang (tạm thời); Quyết định số 34/2015/QĐ-UBND ngày 20/10/2015 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang; Công văn số 742/BVHTTDL-DSVH ngày 14/3/2016 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Quyết định số 2351/QĐ-TTg ngày 05/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ (Các văn bản chưa thống nhất với phụ lục Kế hoạch quản lý).
+ Lập nội bảng mô tả ngắn gọn tài liệu Quy hoạch và Kế hoạch quản lý di sản.
- Ngày 23/01/2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê, tỉnh An Giang. Nội dung Quy hoạch đã đề ra nhiều định hướng, giải pháp về quản lý bảo vệ và phát huy giá trị di tích (Chính sách, giải pháp về đầu tư, huy động sự tham gia của cộng đồng, phát triển du lịch, hợp tác quốc tế…), do đó, đề nghị cơ quan chủ trì nghiên cứu để cập nhật khái quát nội dung Quy hoạch để làm phong phú thông tin Hồ sơ, Kế hoạch quản lý.
- Tiểu mục 7c: Đề nghị dẫn chiếu đến các tài liệu tại Tiểu mục 6.c kết quả của các hoạt động báo cáo trước đây, trên cơ sở cập nhật thêm các báo cáo khai quật khảo cổ và kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế (Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ học di tích văn hóa Óc Eo tại An Giang của Viện Khảo cổ học và Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ; Báo cáo kết quả khai quật, nghiên cứu khảo cổ học di tích văn hóa Óc Eo tại An Giang của Viện Khảo cổ học và Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ; Báo cáo tổng quan kết quả khai quật, nghiên cứu khảo cổ học di tích văn hóa Óc Eo tại An Giang của Viện Khảo cổ học và Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ; Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu khoa học chung của Đề án Óc Eo tại di tích Óc Eo - Ba Thê và Nền Chùa do Viện Nghiên cứu kinh thành thực hiện…).
II. VỀ KẾ HOẠCH QUẢN LÝ
- Rà soát tổng thể Kế hoạch quản lý để chỉnh sửa, bổ sung các nội dung công việc, đề xuất các giải pháp cho giai đoạn 2025 - 2030 và tầm nhìn dài hạn đến 2050, phù hợp với quy định tại Điểm k khoản 3 Điều 23, Nghị định số
215/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 của Chính phủ quy định: “Kế hoạch quản lý di sản thế giới phải phân thành định kỳ 10 năm để đề xuất kế hoạch hành động thực hiện mục tiêu của kế hoạch quản lý, đồng thời đánh giá lại, xem xét điều chỉnh sau mỗi giai đoạn 10 năm, bảo đảm phù hợp với thực tiễn bảo vệ và quản lý di sản thế giới của từng thời điểm”.
- Rà soát các chỉ số giám sát để bảo đảm phù hợp, gắn trực tiếp với thuộc tính biểu hiện giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử. Đồng thời, lưu ý hoàn thiện Chiến lược khảo cổ học, Chiến lược giáo dục, tuyên truyền quảng bá giá trị di tích và kế hoạch quản lý du khách, du lịch bền vững. Kế hoạch quản lý cần được hoàn thiện dựa trên việc tham khảo Tài liệu Bộ công cụ EoH 2.0 của UNESCO.
- Rà soát, chỉnh sửa hoàn thiện Kế hoạch quản lý, bảo đảm đảm sự thống nhất về thông tin, số liệu, nội dung với Hồ sơ (nhiều nội dung giữa Kế hoạch quản lý và hồ sơ chưa thống nhất).
- Trang 18, Kế hoạch quản lý chưa có thông tin; mục 1.5. Dự thảo tuyên bố OUV (trang 15) của Kế hoạch quản lý khác với dự thảo Tuyên bố Giá trị Nổi bật Toàn cầu (OUV) mục 3.c của Hồ sơ đề cử (trang 160); lược bỏ STT 2 trong Bảng 6.2 (trang 105) hoặc có thể không cần đưa vào Bảng 6.2.
- Đề nghị rà soát những vấn đề khoa học khảo tả trong Kế hoạch quản lý cần thống nhất với quyển Hồ sơ đề cử. Cụ thể tại trang 3 Kế hoạch quản lý cần nghiên cứu lược bỏ đoạn: “Những phát hiện khảo cổ học cho thấy, văn hóa Óc Eo không chỉ giới hạn trong vùng thấp trũng phía Tây sông Hậu, nền văn hóa này phân bố bao trùm rộng khắp đồng bằng Nam Bộ, từ Tứ giác Long Xuyên đến U Minh Thượng, Đồng Tháp Mười, đồng bằng Tây Sông Hậu, vùng giồng cát và ven biển Tây Nam Bộ, thềm phù sa cổ Đông Nam Bộ đến tận Nam Tây Nguyên (vùng Cát Tiên - Lâm Đồng). Theo địa giới hành chính hiện nay, không gian văn hóa Óc Eo nằm trong địa bàn thuộc tỉnh: Tiền Giang, Hậu Giang, Kiên Giang, An Giang, Đồng Tháp, Trà Vinh, Vĩnh Long, Tây Ninh, Đồng Nai, Sóc Trăng…, Lâm Đồng”.
- Trang 75, lược bỏ nội dung: “Tuy nhiên, khoanh vùng này không đảm bảo bảo vệ tính toàn vẹn của di sản đề cử, vì thế, địa phương đã điều chỉnh khoanh vùng cho di sản đề cử (đề xuất đang chờ được phê duyệt)”.
- Trang 80, đề nghị chỉnh sửa: “Để đảm bảo tính linh hoạt và hiệu lực trong công tác bảo tồn, hệ thống ranh giới của Di sản Văn hóa Thế giới Óc Eo - Ba Thê được thiết kế với khả năng điều chỉnh định kỳ và phản ứng nhanh trước các thay đổi thực địa”.
- Trang 131 - 132, đề nghị hiệu chỉnh nội dung hiện đang viết không rõ nghĩa “Phần dưới đây trình bày các trách nhiệm chính theo thẩm quyền và chức năng được phân cấp hiện nay. Ngoài ra, trách nhiệm giám sát và chỉ đạo ở cấp nhà nước thuộc về Ủy ban UNESCO Việt Nam, Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch và UBND tỉnh An Giang”.
III. VỀ PHỤC LỤC VÀ PHIM KÈM THEO HỒ SƠ
1. Về phụ lục Kế hoạch quản lý và hồ sơ * Phần Phụ lục Kế hoạch: Đề nghị rà soát, sắp xếp, cụ thể:
+ Sắp xếp mục lục theo thứ tự (1) Văn bản quy phạm pháp luật; (2) Các Quy chế, kế hoạch, quyết định xếp hạng, ghi danh di sản; (3) Các quy hoạch, Kế hoạch, Quyết định có liên quan. Đối với phần văn bản quy phạm pháp luật (1) và các văn bản liên quan khác (3), cân nhắc lựa chọn các điều khoản, quy định có liên quan trực tiếp việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản đề cử để trích yếu, dịch thuật, tránh nội dung lan man ảnh hưởng đến việc thẩm định hồ sơ của các cơ quan tư vấn.
+ Lựa chọn những tài liệu học thuật đã được công bố, thừa nhận quốc tế để đưa vào nội dung dẫn chiếu, làm rõ hơn các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử; bổ sung đầy đủ các quyết định xếp hạng di tích quốc gia, công nhận bảo vật quốc gia, đưa di sản văn hóa phi vật thể vào danh mục quốc gia, quy chế quản lý di tích để đưa vào danh mục.
+ Lược bỏ các văn bản quy phạm pháp luật đã hết hiệu lực thi hành và một số văn bản không liên quan trực tiếp đến di sản đề cử: Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; Thông tư số 15/2019/TT- BVHTTDL ngày 31/12/2019 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; lược bỏ Quyết định số 2525/QĐ-UBND ngày 17/9/2019 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang (tại Mục lục Quyết định này đang để nhầm tên, nội dung với Quyết định khác); Công văn số 2487/VPCP-KGVX ngày 11/4/2016 của Văn phòng Chính phủ; Quyết định số 4313/QĐ-BVHTTDL ngày 06/11/2012 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch…
+ Rà soát, viết đầy đủ tên văn bản và sắp xếp phần tài liệu mục lục cho logic. * Phụ lục hồ sơ khoa học, Phục lục 1. Hệ thống văn bản pháp luật và bảo vệ di sản: 05 văn bản kèm theo Phụ lục này đang có sự trùng lặp với các nội dung Phụ lục Kế hoạch quản lý. Vì vậy, đề nghị rà soát, gộp nội dung Phụ lục 1 của Hồ sơ và Phụ lục Kế hoạch quản lý thành Phụ lục kèm theo hồ sơ , để bảo đảm phụ lục mang tính tập trung, hỗ trợ trực tiếp để diễn giải, làm rõ thêm giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử và tăng tính thuyết phục của hồ sơ.
- Phụ lục hình ảnh kèm theo hồ sơ cần chỉnh sửa, hoàn thiện trên cơ sở ý kiến góp ý của Trung tâm Di sản Thế giới tại Bản dự thảo nhận xét và đánh giá kỹ thuật của Trung tâm Di sản Thế giới (gửi kèm theo Thư của Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới ngày 14/11/2025). Rà soát kỹ các hình ảnh được lựa chọn để bảo đảm phù hợp với nội dung mô tả, diễn giải tại hồ sơ. Đồng thời, lưu ý bảo đảm quy định về chất lượng ảnh “hình ảnh điện tử dưới dạng jpg ở độ phân giải tối thiểu là 300dpi” và mẫu cấp quyền theo Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972.
- Đối với Phụ lục “Các di vật tiêu biểu do Louis Malleret sưu tầm và khai quật tại Óc Eo - Ba Thê” và Phụ lục về các điểm di tích tháng 12/2025: Nghiên cứu lựa chọn, phân loại đưa vào Phụ lục những hiện vật tiêu biểu minh chứng cho giai đoạn thế kỷ I - VII, phù hợp với nội dung Hồ sơ đề cử, chứng minh cho giai đoạn phát triển phồn thịnh của Văn hóa Óc Eo tại Khu di tích Óc Eo – Ba Thê, tỉnh An Giang.
2. Về bộ phim kèm theo hồ sơ
- Phim có thời lượng là 5’54’’ là khá ngắn, do đó, đề nghị nghiên cứu tăng thêm thời lượng phim theo mạch của câu chuyện đề cử, tập trung nêu rõ giá trị nổi bật toàn cầu, tính xác thực, tính toàn vẹn của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê (Vị trí và bối cảnh; quy hoạch đô thị; về kiến trúc tôn giáo, cư trú, khu vực sản xuất; chất liệu và kỹ thuật; sự giao lưu tiếp biến, sáng tạo và các yếu tố văn hóa bản địa...), khái lược về hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản đề cử...
- Đề nghị tách không để phần nhạc nền vào phim; sử dụng chính xác tên di sản đề cử “Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê” và các thuật ngữ liên quan.
- Kiểm soát chặt chẽ nội dung thuyết minh bảo đảm theo đúng nội dung Hồ sơ, loại bỏ các lời bình có nội dung tiềm ẩn nguy cơ xung đột về lịch sử, văn hóa, ví dụ: “Một minh chứng độc đáo, hiếm hoi và nguyên vẹn cho truyền thống văn hóa Phù Nam, vốn chẳng tồn tại ở bất cứ nơi nào khác dưới sạng sống động”.
- Không để logo Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang trên góc trái màn hình phim tư liệu; lưu ý về việc trích dẫn nguồn phim tư liệu theo mẫu cấp quyền.
IV. VỀ CÁC Ý KIẾN KHÁC
- Tháng 3/2024, ICOMOS đã có Báo cáo chính thức về kết quả khảo sát, thực địa tại Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê. Tại nội dung Báo cáo này, ICOMOS đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích và nhận định của ICOMS về tầm quan trọng của khu di tích trong mạng lưới thương mại hàng hải cổ đại và bối cảnh địa văn hóa, chính trị, lịch sử rộng lớn hơn ở Đông Nam Á, cũng như mối giao thương với các quốc gia trong khu vực. Mặt khác, Văn hóa Óc Eo đã được nhiều tổ chức, học giả trong nước và quốc tế nghiên cứu, tìm hiểu và có các công trình xuất bản. Vì vậy, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị tỉnh An Giang chỉ đạo các cơ quan chức năng:
+ Tiếp tục xin ý kiến các chuyện gia, nhà khoa học có liên quan thống nhất nội dung Hồ sơ khoa học trong quá trình hoàn thiện.
+ Rà soát kỹ lưỡng nội dung Hồ sơ khoa học và các tài liệu, phụ lục liên quan bảo đảm viết đúng, viết đủ về các di tích hiện có; hiệu chỉnh, lược bỏ các nội dung nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ gây xung đột về chính trị, văn hóa và sắc tộc với các quốc gia khác trong khu vực (đặc biệt lưu ý phần mô tả về lịch sử Văn hóa Óc Eo, Vương quốc Phù Nam và phần so sánh di sản đề cử…). Các thông tin khoa học trong hồ sơ cần bảo đảm tính chính xác về căn cứ khoa học,
nội dung, nguồn học thuật, số liệu trích dẫn dựa trên kết quả nghiên cứu khai quật khảo cổ học và công bố quốc tế tin cậy.
+ Nghiên cứu Báo cáo của ICOMOS và các tài liệu liên quan (lựa chọn các ấn phẩm, tài liệu xuất bản uy tín của các học giả, tổ chức quốc tế) để cập nhật, bổ sung các thông tin khoa học, nhằm làm rõ hơn nữa bối cảnh lịch sử, địa lý cảnh quan, các vấn đề địa chất, địa mạo và những thuộc tính thể hiện giá trị nổi bật cầu của di sản đề cử.
+ Chú thích, dẫn nguồn chính xác Đề án “Nghiên cứu khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, Nền Chùa (Văn hoá Óc Eo Nam Bộ) do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam thực hiện.
+ Rà soát các bản đồ liên quan, không sử dụng cụm từ “Vịnh Thái Lan”, cần ghi chú là (Vùng biển Tây Nam).
- Hồ sơ khoa học, Kế hoạch quản lý và các Phụ lục kèm theo khi dịch sang tiếng Anh cần kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm đủ thành phần, chuẩn bố cục, nội dung thông tin được truyền tải đầy đủ và đúng theo bản tiếng Việt sau khi được hoàn thiện.
BỘ NGOẠI GIAO
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Số: /BNG-NVVH-UNESCO V/v Hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê trình UNESCO ghi danh Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2025 Di sản văn hóa thế giới.
Kính gửi: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Phúc công văn số 6916/BVHTTDL-DSVH ngày 18/12/2025 của Quý Bộ đề nghị cho ý kiến đối với Hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê trình UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới, Bộ Ngoại giao có ý kiến như sau:
1. Dự thảo được chỉnh sửa, bổ sung một cách nghiêm túc, khá hoàn chỉnh so với dự thảo lần thứ nhất (nộp cho UNESCO ngày 29/9/2025), trong đó có tiếp thu một số ý kiến của Trung tâm Di sản thế giới về thể thức, quy cách; ý kiến của các bộ ngành và chuyên gia trong nước về việc tránh các diễn giải có thể dẫn tới các nguy cơ tiềm ẩn xung đột về mặt học thuật. Dự thảo cũng đã làm dày dặn thêm các bằng chứng khoa học, nhằm chứng minh cho các Giá trị nổi bật toàn cầu của di sản theo tiêu chí (ii) và (iii); đã biện luận việc chưa đưa Gò Tháp vào quần thể di tích nhưng vẫn bảo đảm tính toàn vẹn của di sản đề cử. Dự thảo cũng đáp ứng đúng thể thức theo Hướng dẫn Thực hiện Công ước Di sản thế giới
2. Để Dự thảo Hồ sơ được hoàn thiện, chứng minh rõ nét hơn về các giá trị nổi bật của một di tích xứng tầm di sản thế giới, đồng thời tránh được các nội dung nhạy cảm có thể ảnh hưởng đến quá trình xét duyệt Hồ sơ, Bộ Ngoại giao đề nghị Quý Bộ cân nhắc một số nội dung sau:
- Về tiêu chí đề cử: Cần “đặt tên” tiêu chí súc tích, rõ ràng để làm nổi bật giá trị toàn cầu của di sản đề cử; nêu tên tiêu chí của di sản đề cử ngay trong phần Báo cáo tóm tắt (Mục 7, trang 8). Đề nghị cân nhắc việc đề cử di sản dạng chuỗi như nêu trong dự thảo Hồ sơ, vì mỗi điểm di tích đều phải đáp ứng được cả hai tiêu chí về Giá trị nổi bật toàn cầu nói trên.
- Về bản đồ định vị di sản: Theo Quyết định số WHC/24/46.COM/17 (năm 2024), hồ sơ đề cử không cần sử dụng bản đồ định vị. Do đó, đề nghị Quý Bộ cân nhắc, rà soát các bản đồ định vị tại Dự thảo (như các trang 3,4,6,7, 13, 14, 15, 16, 17…) để tránh các vướng mắc có thể có về đường biên giới với các quốc gia lân cận.
- Về đối sánh di sản: Cân nhắc lựa chọn các di sản đối sánh để làm nổi bật giá trị cũng như tính tương xứng với di sản thế giới vì chỉ 03/15 di tích được lựa chọn so sánh là di sản thế giới. Đồng thời, cân nhắc một số từ ngữ diễn tả về di tích Angkor Borei “Angkor Borei không còn giữ được cấu trúc đô thị - cảng tích hợp như Óc Eo”…
- Về Kế hoạch quản lý: Đề nghị hoàn thiện Kế hoạch quản lý theo hướng dẫn của Trung tâm Di sản thế giới (các chủ thể tham gia bảo vệ di sản, nguy cơ
tiềm năng và giải pháp…). Chú ý bố cục tương xứng với tổng thể (Chương 2 chỉ có
mục 2.1 và 2.1.1); bổ sung các nội dung còn thiếu (Trang 18 ghi “xem thêm hồ sơ đề cử”. Đồng thời, dự thảo Kế hoạch quản lý nêu về hiện trạng quản lý khá “bi quan”, chưa thể hiện được sự coi trọng, quan tâm đúng mức về bảo tồn quản lý một di sản xứng tầm di sản thế giới (ví dụ: phương án bảo tồn mang tính tình huống, thiếu chiến lược tổng thể và chưa đồng bộ với quy hoạch phát triển di tích, nguy cơ xuống cấp của hiện vật ở mức cao (trang 27, 29).
3. Bộ Ngoại giao/Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ chuyển Hồ sơ đề cử cho UNESCO theo đúng quy trình, bảo đảm thời hạn sau khi thủ tục trong nước hoàn tất; bám sát tình hình nộp hồ sơ đề cử của các nước có thể liên quan đến di sản của ta. Đồng thời, tiến hành xây dựng kế hoạch, tiếp tục triển khai vận động UNESCO, Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế (ICOMOS) và các nước thành viên Uỷ ban Di sản thế giới hỗ trợ, tư vấn chuyên môn, ủng hộ cho Hồ sơ đề cử của ta. Bộ Ngoại giao xin gửi thông tin trên để Quý Bộ tham khảo, tổng hợp./.
Nơi nhận:
KT. BỘ TRƯỞNG
- Như trên;
THỨ TRƯỞNG
- Văn phòng Chính phủ;
- UBND tỉnh An Giang;
- Các đơn vị: ĐNA, UBBG;
- Lưu: HC, NVVH.
Ngô Lê Văn
2
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc Số: /BNNMT-KHTC Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2025 V/v góp ý Hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới
Kính gửi: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Phúc đáp công văn số 4547/BVHTTDL-DSVH ngày 5/9/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xin ý kiến góp ý Hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có ý kiến như sau:
1. Xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình NESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới đề nghị cần phù hợp với các quy hoạch: Quy hoạch vùng, Quy hoạch tỉnh và các quy hoạch khác có liên quan để đảm bảo tính thống nhất giữa các quy hoạch .
2. Một số góp ý cụ thể:
- Đề nghị tỉnh An Giang rà soát đảm bảo phù hợp với mục tiêu phát triển trong Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Kế hoạch sử dụng đất quốc gia 5 năm 2021-2025 đã được Quốc hội ban hành tại Nghị Quyết số 39/2021/QH15 và Quyết định số 1369/QĐ -TTg ngày 15 tháng 11 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh An Giang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đồng thời r à soát diện tích sử dụng đất của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê đảm bảo thống nhất với số liệu đã thống kê hiện trạng sử dụng đất năm 2024 tỉnh An Giang.
- Theo số liệu điều tra, khu vực đề xuất không thuộc các khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia được phê duyệt tại Quyết định số 1277/QĐ-TTg ngày 01/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ (gồm 93 khu vực dự trữ) và cũng không thuộc khoáng sản nhóm I. Tuy nhiên, để tránh chồng lấn quy hoạch, đề nghị đơn vị chủ trì nhiệm vụ rà soát các khu vực quy hoạch khoáng sản nhóm III và nhóm IV thuộc thẩm quyền cấp phép của địa phương, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ tài nguyên.
- Tại mục 4.b.2. Áp lực môi trường, thiên tai và phòng ngừa thảm họa,
Chương 4 của Hồ sơ có nêu trên địa bàn khu vực di tích còn tồn tại nhiều vấn đề trong ô nhiễm nguồn chất thải rắn, đất, nước, không khí do hoạt động sản xuất nông nghiệp dùng thuốc hóa học và việc xử lý rác thải vẫn còn tình trạng đốt tại chỗ, chưa có phân loại rác tại nguồn. Đề nghị bổ sung, làm rõ các biện pháp chính quyền và cộng đồng địa phương đã và dự kiến sẽ thực hiện để cải thiện môi trường, khắc phục các vấn đề ô nhiễm tại khu vực di tích.
2
- Đối với Kế hoạch quản lý quần thể di tích khảo cổ học Óc Eo - Ba Thê đính kèm Hồ sơ, đề nghị rà soát, bổ sung một số nội dung sau:
+ Tại mục 3.2. Quản lý rủi ro, Chương 3 của Kế hoạch đưa ra yêu cầu xây dựng hoạt động giám sát và phòng ngừa cá c rủi ro cho di sản, trong đó có giám sát môi trường (giám sát sạt lở đất bờ sông, quan trắc hiện trạng môi trường). Đề nghị bổ sung, làm rõ công tác quan trắc có được thực hiện tại khu vực di tích không, đồng thời rà soát lại nội dung liên quan đến Phòng Tài nguyên Môi trường, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh An Giang cho phù hợp với nội dung về quản lý rủi ro tại mục này.
+ Hoạt động quản lý, khai thác khu di tích phải đảm bảo tuân thủ về bảo vệ môi trường trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch quy định tại Điều 66 Luật Bảo vệ môi trường. Trên đây là ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Quý Bộ để nghiên cứu, tổng hợp./.
Nơi nhận:
KT. BỘ TRƯỞNG Như trên; THỨ TRƯỞNG
- Q. Bộ trưởng (để báo cáo);
- Lưu: VT, KHTC.(PTLong).
Trần Thanh Nam