Công văn 5010/BNNMT-CNTY 2026 thực hiện giải pháp phòng chống bệnh Dại trên động vật

Theo kết quả thống kê, phân tích tình hình năm 2025 và từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh Dại vẫn diễn biến đáng lo ngại trên phạm vi cả nước. Số người tử vong tiếp tục ở mức cao, với 77 ca trong năm 2025 và 30 ca từ đầu năm 2026 đến nay; đồng thời, một số địa phương vẫn ghi nhận ca bệnh trên cả người và động vật. Kết quả đánh giá nguy cơ cấp tỉnh, thành phố cho thấy có 12 địa phương thuộc nhóm nguy cơ cao, gồm: Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Phú Thọ, Đắk Lắk, Gia Lai, Nghệ An, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, An Giang. Nguy cơ phát sinh bệnh Dại do tác động của nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là công tác quản lý đàn chó, mèo còn chưa chặt chẽ, tình trạng thả rông chó, không có dây xích, không đeo rọ mõm để chó cắn người còn phổ biến; tỷ lệ tiêm phòng định kỳ vắc xin Dại cho đàn chó, mèo chưa đạt yêu cầu; việc xử lý ổ dịch Dại động vật như xử lý chó nghi mắc bệnh Dại, quản lý đàn chó nuôi trong vùng dịch, tiêm phòng bao vây ổ dịch, chia sẻ thông tin giữa ngành thú y và y tế, thông tin tuyên truyền cho cộng đồng dân cư nơi có ổ dịch Dại ở một số nơi còn chưa kịp thời. Để chủ động kiểm soát, khống chế bệnh Dại trên động vật, giảm thiểu số ca tử vong ở người và triển khai hiệu quả Chương trình quốc gia phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2022–2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tập trung chỉ đạo các Sở, ngành và chính quyền cấp xã khẩn trương tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả các giải pháp phòng chống bệnh Dại, trong đó lưu ý một số biện pháp trọng tâm sau:

1. Tổ chức rà soát, phân loại nguy cơ đến từng địa bàn cấp xã

Căn cứ kết quả nội dung đánh giá nguy cơ nêu trên và tình hình thực tế tại địa phương, chỉ đạo tổ chức rà soát, phân loại và xác định cụ thể mức độ nguy cơ đến từng xã, phường; trong đó, tập trung làm rõ các địa bàn trọng điểm như: khu vực có số người bị chó, mèo tấn công cao; nơi đang có ổ dịch hoặc ghi nhận bệnh Dại trên động vật; địa bàn có tỷ lệ tiêm phòng Dại cho đàn chó mèo thấp; khu vực đông dân cư, địa bàn có nuôi nhiều chó mèo, nhất là nơi có chó mèo thả rông, không rọ mõm; các địa bàn có hoạt động mua bán, vận chuyển, giết mổ chó, mèo. Trên cơ sở kết quả rà soát, phân loại, tập trung ưu tiên bố trí nguồn lực và triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch theo hướng có trọng tâm, trọng điểm; tránh dàn trải, hình thức, bảo đảm hiệu quả thiết thực.

2. Quản lý chặt đàn chó, mèo nuôi Chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã, các cơ quan, đơn vị liên quan và lực lượng chức năng tại cơ sở tổ chức rà soát, thống kê, cập nhật và quản lý đầy đủ số hộ nuôi, tổng đàn chó, mèo trên địa bàn. Yêu cầu chủ nuôi thực hiện nghiêm việc đăng ký, khai báo; nuôi nhốt trong khuôn viên gia đình; chấp hành quy định về xích, nhốt, đeo rọ mõm và có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, đặc biệt là tình trạng chó thả rông nơi công cộng, chó không được quản lý, chó chưa được tiêm phòng bệnh Dại theo quy định.

3. Tổ chức tiêm phòng vắc xin Dại bảo đảm thực chất, đúng địa bàn nguy cơ Bố trí đầy đủ kinh phí, vắc xin và nhân lực để tổ chức tiêm phòng vắc xin Dại định kỳ, tiêm nhắc lại, tiêm bổ sung cho đàn chó, mèo nuôi, bảo đảm tỷ lệ tiêm đạt tối thiểu 80% tổng đàn thuộc diện tiêm trong giai đoạn 2026 –2030 theo Chương trình quốc gia; ưu tiên triển khai đồng loạt tại các xã, phường có nguy cơ cao. Khắc phục triệt để tình trạng xây dựng kế hoạch nhưng không bảo đảm đủ vắc xin; có vắc xin nhưng không tổ chức tiêm; hoặc báo cáo tỷ lệ tiêm cao nhưng thực tế độ bao phủ thấp, không phản ánh đúng hiệu quả phòng bệnh.

4. Xử lý nghiêm, dứt điểm ổ dịch và các tình huống có nguy cơ lây truyền bệnh Dại sang người Khi phát hiện động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh Dại, động vật chết có dấu hiệu nghi Dại hoặc trường hợp người bị chó, mèo nghi mắc bệnh Dại tấn công, phải khẩn trương điều tra, lấy mẫu, xét nghiệm, xử lý ca bệnh, tiêm phòng bao vây ổ dịch, vệ sinh khử trùng, quản lý đàn chó mèo trong vùng có ổ dịch, hướng dẫn người phơi nhiễm đi điều trị dự phòng theo quy định của pháp luật hiện hành.

5. Tăng cường phối hợp liên ngành Chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Y tế và Ủy ban nhân dân cấp xã duy trì cơ chế chia sẻ thông tin ngay khi phát hiện người bị chó, mèo tấn công phải đi điều trị dự phòng hoặc phát hiện động vật nghi mắc bệnh Dại; bảo đảm truy vết nguồn lây, khoanh vùng, xử lý trên động vật và hướng dẫn người bị phơi nhiễm đi điều trị dự phòng kịp thời, không bỏ sót đối tượng có nguy cơ.

6. Kiểm soát chặt vận chuyển, buôn bán, giết mổ chó, mèo Tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển chó, mèo, đặc biệt tại khu vực biên giới, đầu mối giao thông, chợ buôn bán động vật sống, điểm tập kết, cơ sở giết mổ; xử lý nghiêm hành vi vận chuyển, buôn bán, giết mổ chó, mèo không rõ nguồn gốc, chó, mèo mắc bệnh, nghi mắc bệnh Dại, nhập lậu qua biên giới; tăng cường công tác phối hợp liên ngành giữa các lực lượng thú y, công an, quản lý thị trường, hải quan, biên phòng để ngăn chặn từ sớm, từ xa.

7. Đẩy mạnh truyền thông nguy cơ, thay đổi hành vi

Tổ chức truyền thông thường xuyên, liên tục, dễ hiểu, đúng đối tượng, tập trung vào các nội dung: sự nguy hiểm của bệnh Dại; trách nhiệm quản lý chó, mèo nuôi; lợi ích và nghĩa vụ tiêm phòng vắc xin Dại; hướng dẫn bệnh nhân xử lý vết

thương ban đầu; yêu cầu không tự ý chữa trị và phải đến ngay cơ sở y tế điều trị dự phòng ngay sau khi bị chó, mèo cắn, cào.

8. Bảo đảm chế độ báo cáo, kiểm tra và trách nhiệm người đứng đầu Đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời và có hiệu quả các biện pháp phòng, chống bệnh Dại trên địa bàn; chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát đến cấp xã, cơ sở; kịp thời xem xét, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, nhất là công tác quản lý đàn chó, mèo; tiêm phòng vắc xin Dại cho đàn chó, mèo không đạt yêu cầu; xử lý ổ dịch chậm, không kịp thời, làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh Dại sang người. Định kỳ hằng tháng và khi phát sinh tình huống bất thường, thực hiện báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bao gồm: kết quả triển khai, số liệu quản lý đàn chó, mèo, kết quả tiêm phòng, tình hình dịch bệnh, cùng các khó khăn, vướng mắc để tổng hợp và chỉ đạo. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố quan tâm, khẩn trương chỉ đạo thực hiện nghiêm các nội dung nêu trên; kịp thời thông tin về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh./.