Chỉ thị 05/CT-BXD 2026 thực hiện công tác phòng chống tham nhũng lãng phí tiêu cực

CHỈ THỊ

Về thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
của Bộ Xây dựng

^{__________________}

Trong thời gian qua, việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (PCTNLPTC) trên các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng về đầu tư xây dựng, quy hoạch kiến trúc, phát triển đô thị, nhà ở, thị trường bất động sản, hạ tầng kỹ thuật, giao thông vận tải... đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại, hạn chế: công tác kiểm tra có nơi, có lúc chưa thực sự chủ động; trách nhiệm người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ; nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn tiềm ẩn ở một số lĩnh vực nhạy cảm; đặc biệt còn có một số cán bộ, công chức, viên chức vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng đến mức phải xử lý hình sự, đã tác động tiêu cực đến hoạt động quản lý, điều hành và sự nỗ lực, phấn đấu của Bộ Xây dựng.

Năm 2026 là năm đầu triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Tại Hội nghị tổng kết công tác PCTNLPTC nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh việc thực hiện công tác PCTNLPTC trong thời gian tới với 3 yêu cầu, 5 trọng tâm và 3 đột phá¹, Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTNLPTC xác định trong Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo với 7 nhiệm vụ trọng tâm và 27 nhiệm vụ cụ thể đã được Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng phổ biến, quán triệt đến các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc, trong đó có những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của Bộ Xây dựng². Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Kế hoạch phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và Chương trình tổng thể thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 yêu cầu các cơ quan, đơn vị phải quyết liệt triển khai thực hiện. Việc thực hiện các kết luận thanh tra, kết luận, kiến nghị Kiểm toán Nhà nước và quyết toán các dự án hoàn thành vẫn còn tồn tại, vướng mắc cần tập trung thực hiện dứt điểm.

Bộ Xây dựng thực hiện các mục tiêu phát triển theo định hướng “5 bảo đảm, 6 đột phá ” của Thủ tướng Chính phủ. Ngày 08/01/2026, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác PCTNLPTC năm 2026 với các nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh công khai, minh bạch, cải cách hành chính, chuyển đổi số; thực hiện nghiêm các kết luận thanh tra, kết luận, kiến nghị kiểm toán; quyết toán các dự án hoàn thành; tăng cường công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức, hành động, xây dựng văn hóa liêm chính, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Để nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính; chủ động phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo động lực, niềm tin cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong thực thi nhiệm vụ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu:

1. Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Bộ

- Phối hợp với cấp ủy cùng cấp tập trung làm tốt hơn nữa công tác phổ biến, quán triệt, tuyên truyền đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các văn bản chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Xây dựng và của Bộ Xây dựng về công tác PCTNLPTC, tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động, nâng cao bản lĩnh chính trị, cải tiến lề lối, phương thức làm việc; không gây khó khăn, phiền hà, nhũng nhiễu, vòi vĩnh, kéo dài thời gian xử lý công việc; không thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước những khó khăn của người dân và doanh nghiệp; tích cực nghiên cứu, triển khai thực hiện tốt các quy định pháp luật về PCTNLPTC đảm bảo hiệu lực, hiệu quả; chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính của cơ quan, đơn vị.

- Xác định công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu trong công tác quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng. Tập trung rà soát, tham mưu hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các quy định, quy chế nội bộ, qua đó phát hiện sơ hở, bất cập trong công tác quản lý để kịp thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đặc biệt trong giai đoạn đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền. Tiếp tục rà soát, hệ thống hóa các chế độ, định mức, tiêu chuẩn, quy chuẩn do Bộ Xây dựng công bố, ban hành hoặc cơ quan có thẩm quyền công bố, ban hành thuộc các lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ; đánh giá mức độ phù hợp và kiến nghị, đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu của xã hội, tránh vận dụng tùy tiện. Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước để phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động kỷ cương, liêm chính, có tinh thần đấu tranh với các biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm; từng bước xây dựng môi trường làm việc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại đáp ứng yêu cầu của xã hội; tạo cơ hội phát triển, gắn kết, gắn bó, ổn định của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động; có các chính sách hỗ trợ kịp thời đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động có hoàn cảnh khó khăn. Xây dựng đội ngũ lãnh đạo, quản lý có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực, uy tín, gương mẫu, khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức, người lao động năng động, dám nghĩ, dám làm, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

- Chỉ đạo rà soát, nhận diện từng khâu, từng công việc, từng vị trí công tác dễ phát sinh, tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, dư luận xã hội quan tâm có các giải pháp, biện pháp cụ thể để phòng ngừa. Làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, cá thể hóa trách nhiệm cá nhân và có cơ chế kiểm soát; tránh đùn đẩy, né tránh, không rõ trách nhiệm trong tiếp nhận, tham mưu, chỉ đạo, giải quyết và xử lý công việc. Thực hiện đầy đủ các quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị. Xây dựng cơ chế phân công, phân cấp, kiểm soát quyền lực trong nội bộ để kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đặc biệt là các vị trí công tác có yếu tố nhạy cảm cao, trực tiếp tiếp xúc với người dân và doanh nghiệp; thực hiện việc định kỳ chuyển đổi vị trí công tác theo đúng quy định; xử lý kịp thời đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh.

- Chú trọng tham mưu thực hiện công tác kiểm tra tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ cao phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như: quản lý dự án đầu tư xây dựng; quy hoạch, phát triển đô thị; nhà ở, thị trường bất động sản; thẩm định, cấp phép, quản lý chất lượng công trình; đấu thầu xây dựng; quản lý tài chính công, tài sản công... nhất là trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền và tổ chức thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Thông qua kiểm tra kịp thời phát hiện sơ hở, bất cập trong cơ chế, chính sách để tham mưu sửa đổi, bổ sung; phát hiện và kiến nghị xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có).

- Nghiên cứu, quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BCT-BXD-BNN&MT-KTNN-TTCP ngày 10/12/2025 về hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự; Thông báo số 11/TB-BXD ngày 16/01/2026 của Bộ Xây dựng về Kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại Hội nghị triển khai công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực năm 2026; Chương trình tổng thể về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 ban hành kèm theo Quyết định số 2444/QĐ-BXD ngày 29/12/2025 của Bộ Xây dựng; Kế hoạch phòng, chống tham nhũng, tiêu cực số 733/KH-BXD ngày 16/01/2026 của Bộ Xây dựng...

2. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố; cấp quyết định chủ trương đầu tư, người quyết định đầu tư, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân có liên quan triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 04/CT-BXD ngày 28/02/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc tăng cường công tác quản lý trong hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình xây dựng nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn lãng phí, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực và hiệu quả đầu tư các dự án.

3. Thủ trưởng các cơ quan đơn vị chỉ đạo rà soát, xây dựng kế hoạch cụ thể thực hiện các kết luận thanh tra, các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước, trong đó xác định yêu cầu, tiến độ, phân công trách nhiệm cụ thể để tổ chức thực hiện, kịp thời chỉ đạo, đôn đốc, đề xuất các giải pháp quyết liệt để hoàn thành, định kỳ báo cáo Thứ trưởng được phân công phụ trách lĩnh vực, địa bàn tình hình thực hiện để kịp thời chỉ đạo xử lý. Các Chủ đầu tư/ Ban quản lý dự án khẩn trương thực hiện rà soát các dự án đầu tư đã hoàn thành bàn giao, đưa vào sử dụng để thực hiện dứt điểm công tác quyết toán; làm rõ nguyên nhân, vướng mắc chậm quyết toán, xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân có liên quan để xử lý dứt điểm những tồn đọng, chưa thực hiện quyết toán dự án tính đến thời điểm hiện tại.

4. Tổ chức thực hiện

- Các Thứ trưởng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo nội dung Chỉ thị theo nhiệm vụ, lĩnh vực được phân công phụ trách.

- Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành, các địa phương; cấp quyết định chủ trương đầu tư, người quyết định đầu tư, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý trong hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình xây dựng thực hiện nghiêm túc nội dung Chỉ thị số 04/CT-BXD của Bộ trưởng Bộ Xây dựng để phòng ngừa, ngăn chặn lãng phí, tiêu cực.

- Giao Văn phòng Bộ chủ trì theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện Chỉ thị; chú trọng tham mưu, phối hợp với các cơ quan tham mưu của Bộ hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm tra chuyên ngành của Bộ Xây dựng theo quy định; phối hợp với Vụ Kế hoạch - Tài chính tham mưu, tổ chức kiểm tra việc xây dựng và tổ chức thực hiện công tác PCTNLPTC; công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tham mưu chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc thực hiện dứt điểm kết luận thanh tra; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất theo quy định.

- Vụ Tổ chức cán bộ đẩy mạnh tham mưu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; quan tâm tham mưu đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ làm công tác kiểm tra chuyên ngành, PCTNLPTC nói riêng. Vụ Kế hoạch - Tài chính tăng cường kiểm soát quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, công tác phòng, chống lãng phí và việc thực hiện các kết luận, kiến nghị của kiểm toán, công tác quyết toán dự án hoàn thành. Vụ Pháp chế tiếp tục tham mưu kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xây dựng pháp luật.

- Các Vụ, Cục chủ trì, phối hợp tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách; tham mưu thực hiện kế hoạch kiểm tra chuyên ngành và đề xuất thực hiện kiểm tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm thuộc phạm vi quản lý được giao; tổ chức thực hiện kiểm tra nội bộ theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục.

- Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Bộ tổ chức quán triệt, nghiêm túc triển khai thực hiện Chỉ thị; rà soát, nhận diện, chịu trách nhiệm trước Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ, Bộ trưởng nếu để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong phạm vi quản lý; thực hiện nghiêm chế độ báo cáo kết quả định kỳ, đột xuất, nội dung báo cáo phải cụ thể, rõ nội dung, tránh chung chung, hình thức.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Bộ nghiêm túc tổ chức triển khai thực hiện Chỉ thị này./.

_____________________

¹ Về 3 yêu cầu chung: (1) Đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, lợi ích của Nhân dân lên trên hết; (2) Đấu tranh PCTNLPTC phải kiên quyết, kiên trì, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, xử lý nghiêm minh nhưng nhân văn; đồng thời bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; (3) Lấy phòng ngừa là chính.

Về 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Thứ nhất là, lấy phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc làm trọng tâm; Thứ hai là, xây dựng và lan tỏa văn hóa liêm chính; Thứ ba là, chủ động tiến công, phát hiện và xử lý nghiêm minh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”; Thứ tư là, đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở địa phương, cơ sở; xây dựng chính quyền hai cấp liêm chính, gần dân; phát huy giám sát của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, báo chí; giải quyết kịp thời kiến nghị, khiếu nại, tố cáo; Thứ năm là, kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả phối hợp các cơ quan PCTN; PCTN ngay trong các cơ quan chống tham nhũng; xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, bản lĩnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Về 3 đột phá: Thứ nhất: đột phá về thể chế; Thứ hai: đột phá về công tác cán bộ; Thứ ba: đột phá về chuyển đổi số, công khai, minh bạch.

² Vấn đề đang “nóng”, bức xúc hiện nay về giá bất động sản, mua bán nhà ở xã hội trái phép... kịp thời tham mưu sửa đổi các luật có liên quan đến PCTNLPTC như Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản; nội dung liên quan đến xử lý tồn tại tại Dự án thủy điện Hồi Xuân, Dự án Xây dựng Trụ sở Bộ Ngoại giao và các dự án do Thanh tra Chính phủ đang tiến hành thanh tra có nội dung liên quan; Tiểu dự án 2 (Lim - Phả Lại) thuộc dự án tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân; việc phối hợp tháo gỡ, giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc Dự án đầu tư xây dựng Cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; xử lý các trụ sở, nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp và đề xuất phương án bảo quản, sử dụng, khai thác phù hợp, tuyệt đối không để hư hỏng, xuống cấp, lấn chiếm, thất thoát, lãng phí trong thời gian chờ xử lý (nếu có). Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công đảm bảo đúng mục đích, hiệu quả.