Nghị định 395/2026 mở rộng chức năng cơ sở trợ giúp xã hội: từ chăm sóc đến can thiệp tâm lý

Ngày 23/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 395/2026/NĐ-CP về quản lý cơ sở trợ giúp xã hội, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ 07/12/2026 và mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của các cơ sở trợ giúp xã hội. Thay vì chỉ tập trung vào chăm sóc cơ bản, các cơ sở này giờ được giao thêm 16 nhiệm vụ mới, bao gồm can thiệp tâm lý, trị liệu phục hồi và tư vấn trợ giúp. Điều này phản ánh sự hiểu biết sâu sắc hơn về nhu cầu toàn diện của các đối tượng cần bảo vệ.

Mở rộng chức năng phòng ngừa và can thiệp toàn diện

Theo Nghị định 395/2026, cơ sở trợ giúp xã hội không chỉ có chức năng phòng ngừa, chăm sóc và nuôi dưỡng mà còn được giao thêm trách nhiệm can thiệp, trị liệu hỗ trợ phục hồi, phát triển và hòa nhập cộng đồng. Điều này thể hiện sự chuyển biến từ mô hình chỉ cung cấp dịch vụ cơ bản sang mô hình can thiệp tích cực. Các cơ sở sẽ không chỉ chăm sóc thụ động mà còn chủ động tìm cách giúp đối tượng phục hồi khả năng và hòa nhập trở lại với xã hội. Mục tiêu này đòi hỏi các cơ sở phải có đội ngũ chuyên fesional, trang thiết bị hiện đại và kế hoạch can thiệp cá nhân hóa cho từng đối tượng.

Dịch vụ chăm sóc khẩn cấp được chuẩn hóa

Nghị định 395/2026 chi tiết hóa dịch vụ chăm sóc khẩn cấp, bao gồm: tiếp nhận đối tượng, đánh giá an toàn, cung cấp y tế, nơi tạm trú, nước uống, thực phẩm, quần áo, đồ dùng thiết yếu và đi lại. Việc chuẩn hóa các dịch vụ này đảm bảo rằng mỗi cơ sở trợ giúp phải tuân theo tiêu chuẩn nhất định, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ toàn quốc. Các quy định rõ ràng giúp ngăn chặn tình trạng cơ sở thiếu trang thiết bị hoặc nhân lực để cung cấp các dịch vụ cơ bản. Đáng chú ý là việc đánh giá an toàn được đặt ở vị trí ưu tiên, phản ánh cam kết bảo vệ toàn diện cho đối tượng cần giúp đỡ.

Dịch vụ tâm lý và trợ giúp chính sách

Một điểm nhấn của Nghị định 395/2026 là bổ sung dịch vụ tư vấn, trị liệu rối nhiễu tâm trí, khủng hoảng tâm lý và phục hồi thể chất. Đồng thời, các cơ sở cũng phải tư vấn và trợ giúp đối tượng thụ hưởng các chính sách trợ giúp xã hội. Hai lĩnh vực này trước đây thường bị bỏ quên hoặc không được đưa vào quy định rõ ràng. Bây giờ, các cơ sở được yêu cầu tích cực can thiệp vào các vấn đề tâm lý của đối tượng, từ chứng rối loạn tâm thần đến các cuộc khủng hoảng cảm xúc. Điều này yêu cầu đội ngũ có chuyên môn cao, tích cực tìm kiếm các chính sách mới để giúp đối tượng cải thiện tình hình kinh tế xã hội.

Ví dụ thực tế

Khi một cơ sở trợ giúp xã hội tiếp nhận một nạn nhân bạo lực có rối loạn tâm lý, theo Nghị định 395/2026, cơ sở không chỉ cung cấp nơi tạm trú, thực phẩm và quần áo. Thay vào đó, cơ sở phải: đánh giá an toàn toàn diện, cung cấp dịch vụ y tế, tiến hành trị liệu tâm lý để xử lý chứng rối loạn, tư vấn về các chính sách trợ giúp xã hội có thể hưởng lợi, và lên kế hoạch phục hồi để hòa nhập cộng đồng. Cách tiếp cận này toàn diện hơn, giúp nạn nhân không chỉ vượt qua khủng hoảng ngay lập tức mà còn xây dựng nền tảng cho tương lai tốt hơn.

Lưu ý quan trọng

Nghị định 395/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 07/12/2026. Các cơ sở trợ giúp xã hội cần chuẩn bị đội ngũ, trang thiết bị và quy trình tuân thủ 16 nhiệm vụ mới. Đối tượng cần bảo vệ nên tìm hiểu các dịch vụ mở rộng có sẵn tại các cơ sở địa phương.