Nghị định 387/2026 mở ra ba hình thức ổn định dân cư mới cho vùng khó khăn và biên viễn

Nghị định 387/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 12 tháng 10 năm 2026, mang ý nghĩa quan trọng trong việc quy định nội dung, cơ chế và chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Văn bản này tập trung vào bố trí ổn định dân cư cho những khu vực đặc biệt khó khăn, thiên tai, biên giới, hải đảo và các điểm tái định cư, qua ba hình thức cụ thể nhằm cải thiện đời sống và phát triển bền vững.

Ba hình thức bố trí ổn định dân cư

Nghị định 387/2026/NĐ-CP quy định ba hình thức bố trí ổn định dân cư chính. Thứ nhất là hình thức bố trí tập trung hình thành điểm dân cư mới, tạo lập khu vực định cư riêng biệt với cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh. Thứ hai là xen ghép vào điểm dân cư hiện có, liên kết với cộng đồng dân cư đã tồn tại, giúp chia sẻ tài nguyên và dễ tiếp cận dịch vụ công cộng. Thứ ba là ổn định tại chỗ, cho phép dân cư tiếp tục sinh sống ở khu vực hiện tại nhưng được hỗ trợ cải thiện điều kiện sống thông qua các chương trình phát triển cơ sở hạ tầng và dịch vụ.

Đối tượng áp dụng và phạm vi

Nghị định 387/2026 hướng tới các nhóm dân cư tại vùng thiên tai, những khu vực đặc biệt khó khăn về kinh tế - xã hội, vùng biên giới, hải đảo có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, khu vực có dân di cư tự do chưa có định cư ổn định, khu rừng đặc dụng, và điểm tái định cư của các công trình thủy điện. Các vùng này thường đối mặt với thách thức về hạ tầng, giáo dục, y tế và cơ hội kinh tế. Bằng cách đưa ra ba hình thức linh hoạt, Nhà nước nhận thức được tính đa dạng của từng địa phương và nhu cầu khác nhau của các cộng đồng dân cư.

Cam kết tuân thủ quy hoạch và phê duyệt

Một nguyên tắc căn bản của Nghị định 387/2026 là bố trí ổn định dân cư phải tuân theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Quy định này đảm bảo sự điều phối hợp lý giữa các chương trình phát triển, tránh lãng phí tài nguyên và tạo ra môi trường sống bền vững. Mỗi dự án bố trí dân cư cần phải được các cấp chính quyền địa phương và cơ quan trung ương xem xét kỹ lưỡng trước khi triển khai thực hiện.

Ví dụ thực tế

Giả sử một huyện miền núi bị ảnh hưởng bởi sạt lở đất, dân cư hiện tại sống rải rác và thiếu hạ tầng. Theo Nghị định 387/2026, địa phương có thể chọn bố trí tập trung hình thành điểm dân cư mới với các tiện ích công cộng, hoặc xen ghép dân cư vào khu vực an toàn gần làng xã hiện hữu. Lựa chọn phải được thống nhất trong quy hoạch tổng thể của huyện, được phê duyệt bởi cấp tỉnh và Nhà nước trước khi bắt đầu triển khai.

Lưu ý quan trọng

Bất kỳ dự án bố trí ổn định dân cư nào cũng phải tuân thủ quy hoạch được phê duyệt. Các địa phương và cơ quan chức năng cần chuẩn bị hồ sơ, quy hoạch chi tiết trước ngày 12/10/2026 để triển khai hiệu quả chương trình đạt mục tiêu giai đoạn 2026-2035.