Bộ GD&ĐT cấm 4 hành vi sử dụng AI trong cuộc thi nghiên cứu khoa học học sinh

Thông tư 84/2026/TT-BGDĐT vừa ban hành ngày 30/9/2026 đánh dấu bước ngoặt trong quản lý việc sử dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong các cuộc thi nghiên cứu khoa học dành cho học sinh. Quy chế mới này áp dụng cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tham gia Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia, và thiết lập 4 nhóm hành vi bị nghiêm cấm khi sử dụng công nghệ AI, nhằm đảm bảo tính trung thực và công bằng trong quá trình thi đua.

Cấm giả mạo quá trình và dữ liệu nghiên cứu

Hành vi đầu tiên bị cấm là sử dụng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu hoặc tạo lập và làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu. Điều này có nghĩa học sinh không được phép dùng các công cụ AI để tạo ra dữ liệu giả, điều chỉnh kết quả thực nghiệm, hoặc làm biến dạng thông tin thu thập được. Quy định này nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của quá trình khoa học, đồng thời ngăn chặn những cách gian lận tinh vi mà công nghệ hiện đại có thể tạo điều kiện.

Nghiêm cấm chiếm đoạt kết quả của người khác

Hành vi thứ hai cấm sử dụng AI để sao chép, chiếm đoạt hoặc trình bày kết quả nghiên cứu của tổ chức, cá nhân khác như là kết quả của chính mình. Trong bối cảnh AI có thể nhanh chóng xử lý và tái tạo thông tin từ nhiều nguồn, quy định này là cần thiết để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và động lực sáng tạo của các nhà nghiên cứu. Học sinh phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu sử dụng AI để che phủ nguồn gốc thực sự của công trình khoa học.

Cấm che giấu việc sử dụng công nghệ

Hành vi thứ ba và thứ tư liên quan đến tính minh bạch: nghiêm cấm che giấu hoặc kê khai không trung thực về việc sử dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Học sinh phải công khai khi nào, cách nào và mục đích gì sử dụng AI trong nghiên cứu của mình. Đây là nền tảng để các hội đồng chấm thi có thể đánh giá công bằng và xác minh tính xác thực của công trình. Kê khai không trung thực sẽ bị xem là vi phạm nguyên tắc học thuật.

Ví dụ thực tế

Một học sinh tham gia cuộc thi sử dụng AI để tổng hợp dữ liệu từ các bài báo khoa học, sau đó trình bày lại mà không kê khai rõ ràng sử dụng công nghệ này, hoặc thậm chí khai báo sai về phương pháp thu thập dữ liệu. Hành vi này vi phạm cả quy định cấm che giấu và kê khai không trung thực. Học sinh có thể bị loại khỏi cuộc thi hoặc mất điểm toàn bộ tùy theo mức độ vi phạm.

Lưu ý quan trọng

Học sinh tham gia cuộc thi cấp quốc gia phải tuân thủ nghiêm ngặt 4 quy định cấm về sử dụng AI. Nếu sử dụng công nghệ, phải kê khai trung thực, không được giả mạo dữ liệu, sao chép hoặc che giấu. Hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo quy chế thi.