Bản án 72/2026/DSSTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Về thẩm quyền và quan hệ pháp luật: Nguyên đơn yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn trả 600kg cà phê do bị đơn vi phạm nghĩa vụ trả sản lượng mùa vụ 2025 theo thoả thuận của hợp đồng tá rẫy cà phê là “Tranh chấp hợp đồng thuê khoán tài sản” thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện theo quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung vụ án: Giữa hộ ông Nguyễn Văn D, bà Nguyễn Thị L (viết tắt là gia đình ông D) với hộ ông Bùi Hữu T, bà Phạm Thị X (viết tắt là gia đình 3 ông T) có ký kết với nhau 02 hợp đồng thuê khoán (cho tá): Hợp đồng thứ nhất đề ngày 09/02/2023 có nội dung gia đình D cho gia đình ông T nhận thuê khoán (Tá) diện tích 5.000m2 (5 sào) đất rẫy, thời hạn tá là 5 năm, mỗi năm bên nhận giao khoán (bên tá) phải trả sản lượng 600kg (6 tạ) cà phê nhân xô quy chuẩn cho bên giáo khoán (bên cho tá), thời hạn thanh toán (trả sản lượng) vào cuối mùa thu hoạch hàng năm. Ngoài ra các bên còn giao kết về kỷ thuật chăm sóc và lượng phân bón từng đợt. Hợp đồng thứ hai được ký kết vào ngày 10/02/2025 về nội dung hợp đồng cơ bản như hợp đồng lần thứ nhất về kỹ thuật và phân bón, sản lượng và thời hạn trả sản lượng, tuy nhiên có những điều khoản ràng buộc rõ ràng hơn, đặc biệt là thời hạn hợp đồng được xác định từ ngày 10/02/2025 đến ngày 31/12/2025 (sau thời gian này các bên có thể thoả thuận gia hạn hoặc chấm dứt hợp đồng) theo quy định. Vì lý do, hết hạn hợp đồng mà gia đình ông T chưa thực hiện nghĩa vụ trả sản lượng theo thoả thuận, nên gia đình ông D đơn phương chấm dứt hợp đồng, đồng thời yêu cầu gia đình ông T phải có trách nhiệm trả sản lượng 600kg (6 tạ) cà phê nhân xô quy chuẩn cho gia đình ông D. Gia đình ông T không đồng ý, vì cho rằng thời hạn của hợp đồng ban đầu là 5 năm (từ 2023 – 2028) nhưng do vì lý do giá cà phê biến động nên ông D, bà L thay đổi hợp đồng (chuyển sang hợp đồng từng năm), ông bà không biết đây là chủ ý của ông D, bà L hay không nhưng vì tin tưởng là hàng xóm, láng giềng nên đồng ý ký hợp đồng từng năm mà không nghĩ ngợi gì. Nay xét thấy việc ông D, bà L tự đơn phương chấm dứt hợp đồng làm phát sinh quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng nên chỉ đồng ý trả lại sản lượng 400kg cà phê cho ông D, bà L. Hội đồng xét xử nhận thấy: Đây là hợp đồng song vụ có thời hạn, khi thực hiện việc giao kết hợp đồng, các bên đều hoàn toàn tự nguyện và có đầy đủ năng lực trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật; Về nội dung cũng như hình thức của hợp đồng hai bên đã ký kết không vi phạm pháp luật nên có giá trị pháp lý, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Mặt khác, trong quá trình thực hiện hợp đồng giao khoán, bị đơn đã được ông D, bà L giao đủ diện tích đất nhận thuê khoán, tuy nhiên bị đơn chưa thực thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao nộp sản lượng theo thoả thuận hợp đồng giao khoán vườn cây là đã vi phạm cam kết trong hợp đồng. Đối với hợp đồng ban đầu là giao dịch để các bên xác lập các quyền và nghĩa vụ với nhau để tiến đến mục đích chung của quyền và lợi ích hợp pháp dựa trên sự thương lượng, thoả thuận và thống nhất. Quá trình thực hiện hợp đồng các bên có thể thay đổi hoặc bổ sung để tiến đến hợp đồng thứ hai cũng dựa trên tinh thân quyền lợi của hai bên, trên cơ sở tự nguyện, thoả thuận và thống nhất mới được xác lập và chính những việc xác lập hợp đồng này có thể phủ định hợp đồng trước đó 4 và pháp lý của hợp đồng sau sẽ được các bên tôn trọng và có giá trị pháp lý cao hơn.

Vì vậy, việc gia đình ông T không thực hiện nghĩa vụ trả sản lượng mùa vụ năm 2025 cho gia đình ông D là vì phạm theo thoả thuận của hợp đồng nên yêu cầu khởi kiện của gia đình ông D buộc gia đình ông T có trách nhiệm trả sản lượng 600kg (6 tạ) cà phê nhân xô quy chuẩn là có căn cứ để chấp nhận.

3. Về án phí: Do yêu cầu khởi kiên của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí Dân sự sơ thẩm theo quy định.