Bản án 874/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Đơn kháng cáo của ông Châu Hoàng T3 được thực hiện trong thời hạn luật định nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. 1.2] Tại phiên tòa, một số đương sự vắng mặt nhưng những người này đã có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng. Căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án vắng mặt các đương sự này.

[2] Xét kháng cáo của bị đơn ông Châu Hoàng T3: [2.1] Các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện, ông Châu Hoàng T3 và bà Nguyễn Thị L1 là vợ chồng hợp pháp, có một người con chung là bà Châu Thị Thanh V. Bà Nguyễn Thị L1 chết ngày 21/4/2011, không để lại di chúc. Cha của bà L1 là ông Nguyễn Tôn Q đã chết năm 1993. Tài sản tranh chấp trong vụ án này gồm giá trị thửa đất số 515, tờ bản đồ số 20, phường Tân Kiểng, Quận 7, Thành phố H (hiện ông Châu Hoàng T3 đã chuyển nhượng cho bà Đào Thị H2, ông Lưu Văn T5 năm 2012) và nhà đất số 1135/45/42 Huỳnh Tấn Phát, phường Phú Thuận, Quận 7, Thành phố H hiện do ông T đang quản lý. 10 [2.2] Bà Phạm Thị H khởi kiện cho rằng bà H là mẹ ruột của bà Nguyễn Thị L1, thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bà L1. Bà H yêu cầu chia di sản thừa kế của bà L1 (nằm trong khối tài sản tranh chấp nêu trên) theo quy định của pháp luật. Quá trình tham gia tố tụng tại cấp sơ thẩm, bà H chết vào ngày 12/6/2025. Theo Thông báo ngày 08/7/2025 do ông Nguyễn Xuân T1 và ông Nguyễn Tôn Đ (các con của bà H) lập và cung cấp cho Tòa án (BL: 463) thì ông Đ và ông T xác định chồng bà H là ông Nguyễn Tôn Q đã chết năm 1993; bà H có 08 người con, gồm:

1. Bà Nguyễn Thị L1 (chết 21/4/2011);

2. Bà Nguyễn Thị O, sinh năm 1958, địa chỉ: 246 S CTSJo CA, 95127, Hoa Kỳ;

3. Ông Nguyễn Xuân T1, sinh năm 1970, địa chỉ: 1564 L DR SJ, CA 95122, Hoa Kỳ;

4. Bà Nguyễn Thị A, sinh năm 1946, địa chỉ: 137 C P SD CA 95121, Hoa Kỳ;

5. Ông Nguyễn Tôn S, sinh năm 1948, địa chỉ: 232 W R, S J CA 95127, Hoa Kỳ;

6. Bà Nguyễn Thị Y, sinh năm 1960, địa chỉ: 143 M S DR SJ CA 95122, Hoa Kỳ;

7. Ông Nguyễn Xuân T, sinh năm 1972 - ở Mỹ không rõ địa chỉ.

8. Ông Nguyễn Tôn Đ, sinh năm 1969, địa chỉ: 2963 M A, Ca 95127, Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, theo Văn bản khai nhận di sản thừa kế ngày 01/8/2025 của ông Nguyễn Tôn Đ, bà Nguyễn Thị O, ông Nguyễn Xuân T1, được hợp pháp hóa lãnh sự ngày 05/8/2025, có nội dung xác định những người thừa kế theo pháp luật hàng thừa kế thứ nhất của bà H gồm có 03 người là ông Đ, bà O, bà T; ngoài chồng bà H và 05 người con đẻ, bà H không có người chồng, người con đẻ nào khác, bà H không có con nuôi (BL: 459). Tại Phiên tòa phúc thẩm, ông Đ lại xác định thực tế bà H có 12 người con, ngoài 08 người con ghi trong Thông báo ngày 08/7/2025 còn có Nguyễn Tôn S, sinh năm 1948, Nguyễn Thị P1, Nguyễn Tô L2, Nguyễn Xuân V1. Như vậy, lời trình bày của chính đương sự trong vụ án (ông T, ông Đ) và tài liệu có trong hồ sơ vụ án (do ông T, ông Đ cung cấp) đang còn mâu thuẫn với nhau về những người thừa kế của bà H, cụ thể lúc thì xác nhận bà H có 8 người con, lúc thì xác nhận bà H có 05 người con, lúc lại khai nhận bà H có 12 người con. 11 Tòa án cấp thẩm chưa xác minh, làm rõ người thừa kế của bà H có mấy người, gồm những ai, địa chỉ cụ thể như thế nào để đưa đầy đủ họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà H theo quy định tại Điều 74 Bộ luật Tố tụng dân sự mà đã giải quyết vụ án là chưa đủ căn cứ. [2.3] Tại “Thông báo về việc kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của mẹ bà Phạm Thị H…” ngày 08/7/2025 do ông Nguyễn Xuân T1 và ông Nguyễn Tôn Đ lập, có nội dung các người con của bà H là bà Nguyễn Thị A, ông Nguyễn Tôn S, bà Nguyễn Thị Y từ chối không tham gia giải quyết vụ án, nhưng trong hồ sơ vụ án không có văn bản nào thể hiện ý kiến của bà A, ông S, bà Y về việc có tham gia tố tụng hay không. Ông T, ông Đ cũng đã cung cấp địa chỉ cụ thể của những người nêu trên.

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không thực hiện các thủ tục tống đạt văn bản tố tụng cho bà A, ông S, bà Y; hay có văn bản yêu cầu bà A, ông , bà Y trình bày ý kiến của mình đối với việc tham gia tố tụng, việc giải quyết vụ án, mà mặc nhiên xác định ông Đ là đại diện cho những người thừa kế của bà H được trình bày ý kiến, được đại diện nhận kỷ phần thừa kế mà bà H được hưởng từ bà L1, là không đúng pháp luật. Bởi lẽ, chỉ trong trường hợp không thể tìm thấy địa chỉ của những người thừa kế thì Tòa án mới giao tài sản mà họ được nhận cho người thừa kế khác đại diện nhận và quản lý. [2.4] Ngoài ra, việc không xác minh, làm rõ hàng thừa kế của bà H; không đưa đầy đủ những người thừa kế của bà H vào tham gia tố tụng còn làm mất quyền kháng cáo của những người này đối với bản án dân sự sơ thẩm, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ. [2.5] Đối với việc bà Phạm Thị H có phải là mẹ của bà Nguyễn Thị L1 hay không thì tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, lời khai của các bên còn mâu thuẫn.

Do đó, cần thiết phải lấy lời khai đầy đủ của các con bà H để xác minh, làm rõ thêm về vấn đề này. [2.6] Như vậy, Tòa án án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong việc xác định hàng thừa kế và đưa người thừa kế của bà H vào tham gia tố tụng; tài liệu, chứng cứ chưa được thu thập, xác minh đầy đủ để làm căn cứ giải quyết vụ án mà tại phiên tòa phúc thẩm không thực hiện bổ sung được.

Vì vậy, Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Châu Hoàng T3; hủy bản án sơ thẩm để xét xử sơ thẩm lại vụ án.

[4] Về án phí phúc thẩm: Ông Châu Hoàng T3 là người cao tuổi nên được miễn. Vì các lẽ trên. Căn cứ khoản 3 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;