Bản án 790/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có tại hồ sơ vụ án, lời trình bày của các đương sự và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét khách quan, toàn diện và đầy đủ chứng cứ, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau: 18 - Về thủ tục tố tụng: + Đơn kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị T và của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Đ nộp trong thời hạn, đúng pháp luật nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. + Bà Đ có kháng cáo yêu cầu xét xử vắng mặt, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập, không có kháng cáo có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc đã được triệu lần hai vắng mặt không có lý do nên căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa tiến hành xét xử vắng mặt họ. - Về nội dung: Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Thúy A, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Chiêm Thị Thanh H2 và kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị T, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Đ, xét: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Thúy A; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Chiêm Thị Thanh H2 (khởi kiện/yêu cầu độc lập) yêu cầu chia thừa kế di sản của cha/chồng là ông Nguyễn Văn C2 (chết ngày 17/11/2017) để lại, gồm: - Thửa số 173 (cũ là thửa 219-220), tờ bản đồ số 25, diện tích 1.647,7 m2, tọa lạc tại phường T, Quận A, (nay là xã A) Thành phố Hồ Chí Minh. - Thửa đất số 655, tờ bản đồ số 33, diện tích 575,7 m2 và căn nhà trên đất, tọa lạc tại xã T, huyện C (nay là xã B), Thành phố Hồ Chí Minh. - Thửa đất số 154, tờ bản đồ số 33, diện tích 198,2 m2, tọa lạc tại xã T, huyện C (nay là xã B), Thành phố Hồ Chí Minh. - Thửa đất số 1052, tờ bản đồ số 17, diện tích 90 m2, tọa lạc tại xã T, huyện C (nay là xã B), Thành phố Hồ Chí Minh. - Thửa đất số 664, tờ bản đồ số 33, diện tích 388,9 m2, tọa lạc tại xã T, huyện C (nay là xã B), Thành phố Hồ Chí Minh. - Số tiền gốc và lãi phát sinh (Tổng cộng 296.140.185 đồng) trong Thẻ tiết kiệm có kỳ hạn số CL 436513, số tài khoản 060152456622 do Ngân hàng TMCP S1, Chi nhánh C9, Phòng G phát hành ngày 17/06/2017 đứng tên ông C2. Đối với các tài sản có tranh chấp nêu trên Hội đồng xét xử nhận thấy:

[1] Đối với yêu cầu chia thừa kế thửa đất 173 tại phường T, Quận A nay là phường A, Thành phố hồ Chí Minh: Các bên thống nhất diện tích thực tế có tranh chấp hiện nay còn lại 1.419,5m2 (không tính phần diện tích 288,2m2 đất thổ mộ không tranh chấp) là thuộc diện tích đất được U cấp GCN.QSDĐ số 00768.QSDĐ/Q12/1998 ngày 14/11/1998, cho ông Nguyễn Văn C2. Nguyên đơn bà A; Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập bà Chiêm Thị Thanh H2 cho rằng đây là tài sản chung của ông C2 và bà H2 tạo lập trong thời kỳ hôn nhân và chưa chia nên yêu cầu chia ½ phần ông C2 cho 5 người thừa kế của ông C2 và ½ còn lại là thuộc phần được hưởng của bà H2. Nguyên đơn yêu cầu được nhận đất, hoàn lại giá trị theo giá tại Chứng thư cho các đồng thừa kế khác, Tòa sơ thẩm xác định thửa đất 173 là tài sản chung của ông C2 và bà H2 nên chia thừa kế theo pháp luật đối với thửa đất số 173. Là chưa có căn cứ vững chắc, bởi: Theo “Bản tường trình sự việc” ngày 27/9/2025 của người có quyền 19 lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Đ (mẹ ruột ông C2) và “Đơn kháng cáo” của bà Đ và lời khai của các anh, chị, em ruột ông C2 thể hiện: Năm 2009 ông C2 và bà H2 ly hôn, sau khi ly hôn ông C2, bà H2 tự phân chia tài sản. Ông C2 đã chia cho bà H2 một căn nhà ở đường N, riêng thửa đất 173 ông C2 cho 02 con là bà A và ông T6 1.000m2 (mỗi người 500m2). Phần còn lại 2.888m2 , trước và sau ly hôn ông C2 chuyển nhượng một phần cho nhiều người khác để trang trải cuộc sống đều thể hiện chỉ cá nhân ông C2 đứng tên chuyển nhượng bà H2 đồng ý và không phản đối. Hiện phần đất thửa 173 còn lại là 1.647,7m2 (gồm 288,2m2 đất thổ mộ và 1.419,5m2 đất trống). Phần đất này là tài sản riêng của ông C2. Bà H2 không còn liên quan. Trình bày trên của bà Đ và các anh, chị, em ruột của ông C2 phù hợp với trình bày của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà Lương Thị Ngọc T5, tại đơn yêu cầu ngày 30/11/2020, bà T5 trình bày: Nguyên trước đây ông Nguyễn Văn C2 (sinh năm 1958, trú tại: E N, phường A, quận G, Tp .) là chủ sở hữu thửa đất số 219, thuộc tờ bản đồ số 11 theo GCN.QSDĐ số 00768QSDĐ/Q.12/1998 do U cấp ngày 14/11/1998. Ngày 25/10/2002 ông C2 đã lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký tay để chuyển nhượng cho cha bà T5 một phần đất thửa số 219 với diện tích 12m x 14m = 168m2. Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay bà H2 cũng thừa nhận bà và ông C2 có căn nhà ở đường N, sau đó ông C2 để bà H2 đứng tên và hiện bà H2 đã bán cho người khác. Như vậy, ông C2 có cư trú tại số E đường N như bà T5 trình bày là có căn cứ, nhưng cấp sơ thẩm không điều tra làm rõ để xác định nơi ông C2 cư trú vừa nêu có phải là nhà của ông C2 với bà H2 khi chưa ly hôn hay không? Và có phải sau khi ly hôn thì ông C2 chia cho bà H2 trọn quyền sở hữu căn nhà tại địa chỉ trên như gia đình bà Đ trình bày hay không? Và việc ông C2 cho 02 con chung với bà H2 là Nguyễn Thị Thúy A, Nguyễn Anh T6 mỗi người 500m2 đất tại thửa 173 (cũ là thửa 219) là cho theo thỏa thuận chia tài sản sau khi ly hôn với bà H2 hay như thế nào? Cấp sơ thẩm chưa làm rõ, là chưa đủ căn cứ để chia thừa kế thửa đất số 173.

[2] Đối với yêu cầu chia thừa kế Thửa đất số 655, tờ bản đồ số 33, diện tích 575,7 m2 và căn nhà trên đất, tọa lạc tại xã T, huyện C (nay là xã B), Thành phố Hồ Chí Minh. Xét: Theo bị đơn bà Nguyễn Thị T, trình bày: Năm 2009, ông C2 ly hôn với bà Chiêm Thị Thanh H2. Ngày 25/12/2010, Ông Nguyễn Tấn K và ông Trương Văn H4 bán cho ông C2 (theo Hợp đồng mua bán đất - Giấy tay - lập ngày 25/12/2010) có chiều ngang 08m, chiều dài 15m, diện tích 120m2, giá 265.000.000 đồng; diện tích này thuộc thửa đất số 655. Phần còn lại theo thỏa thuận với ông K và ông H4 thì ông C2 bà T đứng tên giùm hàng xóm đã mua từ trước là các ông bà: - Phần của bà Võ Thị Thanh H5 có diện tích 304 m2 (theo Hợp đồng mua bán đất - Giấy tay - lập ngày 22/03/2010 giữa ông Nguyễn Tấn K và bà Võ Thị Thanh H5) có chiều ngang 19m, chiều dài 16m, diện tích 304 m2. - Phần của ông Nguyễn Kim P và bà Đinh Thị C4 có diện tích 80 m2 (theo Hợp đồng mua bán đất - Giấy tay - lập ngày 05/02/2010, giữa ông Nguyễn Kim P và bà Trần Thị Mai H6) có chiều ngang 05m, chiều dài 16m, diện tích 80 m2. - Phần của bà Cao Thị C5 (theo Vi bằng lập ngày 27/05/2016 - Bản tự khai của bà T ngày 22/08/2018 tại Tòa án huyện Củ Chi) có diện tích 62.25m2. 20 Như vậy, thửa đất số 655 là tài sản chung của vợ chồng ông C2 và bà T. Nhưng thực tế ông C2 và bà T chỉ sử dụng 120 m2, phần còn lại ông C2, bà T đứng tên giùm các ông/bà Võ Thị Thanh H5, Nguyễn Kim P, Đinh Thị C4 và Cao Thị C5. Thời điểm bà T và ông C2 mua là căn nhà cũ nát, sau đó phải sửa chữa lại và cất thêm 01 căn nhà cấp

4. Tiền mua nhà, đất và sửa chữa nhà phải vay mượn 265.000.000 đồng của bà Phan Thị É (thường trú 121 T, Phường A, Quận C, TP .), đến nay vẫn chưa trả nợ. Xét, theo “Bản đồ hiện trạng vị trí – áp ranh” do Trung tâm đo đạc bản đồ - Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố T13 lập ngày 03/6/2025 thể hiện thửa đất 655 diện tích 562,6m2 trên đất có các vị trí 11, 13, 14, 15 thể hiện là 04 căn nhà (tường gạch, mái tôn). Cấp sơ thẩm không điều tra làm rõ xem có việc bà T vay tiền sửa chữa nhà và cất mới căn nhà cấp 4 hay không? không đưa các ông/bà Võ Thị Thanh H5, Nguyễn Kim P, Đinh Thị C4, Cao Thị C5 tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan để làm rõ nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho các đương sự là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và điều tra thu thập chứng cứ không đầy đủ.

[3] Đối với yêu cầu chia thừa kế thửa đất số 1052, diện tích 90m2 tại xã T, huyện C, nay là xã B, Thành phố Hồ Chí Minh: Theo các chứng cứ tại hồ sơ về nguồn gốc chuyển nhượng thửa đất này thể hiện, ngày 26/5/2017, bà Trần M chuyển nhượng thửa đất 1052 cho bà Nguyễn Thị T theo Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (không có tài sản gắn liền với đất) số 00005950 tại Văn phòng C8. Tòa sơ thẩm xác định: Việc bà T cho rằng “chung tiền với bà Nguyễn Thị N mua của bà Trần M với giá 300.000.000 đồng, bà N đưa tiền cho bà T đóng tiền lên đất thổ cư khoảng 12.000.000 đồng. Thời điểm mua, trên đất có căn nhà cũ. Hiện nay bà T, bà N đã chuyển nhượng cho bà L1 với giá 300.000.000 đồng…, tuy nhiên không đưa ra được chứng cứ chứng minh nên không có cơ sở chấp nhận”, từ đó xác định ½ Thửa đất 1052 là di sản của ông C2 để lại nên chia thừa kế theo pháp luật. Việc xác định này là chưa đủ căn cứ, do cấp sơ thẩm chưa thu thập chứng cứ từ bà Trần M, không đưa bà Nguyễn Thị N tham gia tố tụng để làm rõ xem có việc bà N góp tiền cùng bà T nhận chuyển nhượng thửa đất 1052 hay không (nếu có)? Khi chuyển nhượng lại cho bà L1 thì bà N có nhận tiền hay không? Từ đó mới có căn cứ vững chắc để xác định phần di sản của ông C2 để lại là bao nhiêu m2 trong thửa đất 1052 ?

[4] Đối với yêu cầu chia thừa kế thửa số 664 diện tích 388,9m2 tại xã T, huyện C, nay là xã B, Thành phố Hồ Chí Minh: Ngày 08/11/2016, Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố T13 cấp GCN.QSDĐ,QSHNỞ số CE 130261, số vào sổ cấp GCN CS04672, đứng tên ông Nguyễn Văn C2. Tòa sơ thẩm xác định: Đây là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân của ông Nguyễn Văn C2 và bà Nguyễn Thị T. Nên chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn chia thừa kế theo pháp luật đối với ½ giá trị quyền sử dụng đất đối với thửa đất 664. Xét, Theo chứng cứ bị đơn cung cấp là: Hợp đồng vay tiền không biện pháp bảo đảm số: 00000008/HĐ-VTKBPBD, lập ngày 09/12/2016 (trước khi ông C2 chết, ông C2 chết ngày 17/11/2017) giữa bên cho vay là: Bà Nguyễn Thị Thu H7 (Bên A) và bên vay là bà Nguyễn Thị T (Bên B) tại Văn phòng C10 (BL703-706) thể hiện: “Bà Nguyễn Thị T đã bàn bạc và thống nhất với ông Nguyễn Văn C2 sinh năm 1958, CMND số 21 023266486 là chồng kèm theo giấy chứng nhận kết hôn để vay số tiền của bên A mua quyền sử dụng đất nêu dưới đây và xác định đây là nợ chung của 2 vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân”, “số tiền bên A cho Bên B vay là 650.000.000 đồng, thời hạn vay: 01 năm”; Mục đích vay: “Thanh toán tiền mua quyền sử dụng đất tọa lạc tại: Thửa đất 664, tờ bản đồ số 33, địa chỉ thửa đất: Xã T, huyện C, thành phố Hồ Chí Minh, căn cứ theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số: BE 858739, Số vào sổ cấp GCN: CH01349, do UBND huyện C, TP . cấp ngày 17/06/2011”. Bị đơn bà T cho rằng tiền vay 650.000.000 đồng từ bà H7 là để mua thửa đất số 664 nên sau khi ông C2 chết, thời hạn vay đã hết nên bà H7 đòi trả nợ vay và gây áp lực nên buộc bà T phải chuyển nhượng thửa đất 664 để trả nợ vay cho bà H7 (là thực hiện nghĩa vụ do ông C2 chết để lại). Tòa sơ thẩm cho rằng: “Nguyên đơn không thừa nhận và bị đơn không chứng minh được chứng cứ vay mượn tiền giữa bà T và bà Nguyễn Thị Thu H7 có liên quan gì đến việc tạo lập tài sản là thửa đất nêu trên của bà T và ông C2”. Từ đó không chấp nhận trình bày của bà T, trong khi chưa thu thập chứng cứ từ bà Nguyễn Thị Thu H7 (người cho vay) và người chuyển nhượng thửa đất 664 cho bà T, ông C2 trước khi vay tiền là chưa có căn cứ vững chắc.

[5] Với những viện dẫn trên, cho thấy khi giải quyết yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật các Thửa đất số 173, 655, 1052, 664 và tài sản trên đất Tòa sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng không đưa đầy đủ những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng và điều tra thu thập chứng cứ không đầy đủ nên cấp phúc thẩm không thể khắc phục, vì thế Hội đồng xét xử hủy án sơ thẩm đối với các phần nêu trên để giao hồ sơ cho Tòa sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[6] Đối với việc Tòa sơ thẩm chia thừa kế Thửa đất số 154 và không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn chia di sản là số tiền gốc và lãi của ông Nguyễn Văn C2 tại Thẻ tiết kiệm có kỳ hạn số CL436513, số tài khoản 060152456622 do Ngân hàng TMCP S1, chi nhánh C9, Phòng G mở và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc “tuyên hủy Văn bản thỏa thuận phân chia di sản số 00012607, quyển số 03/TP/CC- SCC/HĐGD ngày 11/12/2017 tại Văn phòng C8” đối với số tiền này. Là có căn cứ, đúng quy định nên giữ nguyên như án sơ thẩm đối với phần này.

Tuy nhiên, do phần quyết định về án phí sơ thẩm và chi phí tố tụng liên quan đến các phần còn lại, nên khi quyết định về án phí sơ thẩm và chi phí tố tụng thì sẽ do Tòa sơ thẩm quyết định khi giải quyết lại đối với phần bị hủy sau đó sẽ có quyết định chung.

[7] Về án phí phúc thẩm: Các đương sự có kháng cáo không phải chịu án phí dân sư phúc thẩm.

Vì các lẽ trên; Căn cứ khoản 1 và khoản 3 Điều 308, Điều 309, Điều 310, Điều 273, Điều 296