Bản án 625/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được thẩm tra công khai và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: [1.1] Kháng cáo của nguyên đơn ông Phan Văn T và kháng cáo của bị đơn ông Phan Văn H là trong thời hạn, đúng quy định tại Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự; ông T thuộc trường hợp được miễn nộp tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm, ông H đã nộp tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm nên kháng cáo là hợp lệ, được chấp nhận để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. [1.2] Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự đã được triệu tập hợp lệ lần 02 nhưng còn vắng mặt một số người không rõ lý do. Trên cơ sở ý kiến của các đương sự có mặt tại phiên toà, đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội, Hội đồng xét xử quyết định tiến hành xét xử vụ án theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.3] Tại phiên toà phúc thẩm, đại diện theo uỷ quyền của ông Phan Văn H đã rút toàn bộ kháng cáo là sự tự nguyện, không trái pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử phúc thẩm theo quy định tại Điều 289 Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.4] Bản án sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp, thời hiệu khởi kiện, thẩm quyền giải quyết vụ án thuộc Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An là đúng theo quy định tại Điều 26, Điều 34, Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 32 Luật Tố tụng hành chính và Điều 623 Bộ luật Dân sự.

[2] Về nội dung: [2.1] Về nguồn gốc thửa đất tranh chấp, quá trình sử dụng và xác định di sản thừa kế của cụ T6, cụ V1. Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ, lời trình bày của các đương sự có cơ sở xác định thửa đất số 502 có nguồn gốc sử dụng từ trước năm 1942 của 03 cụ cố anh em gồm cụ cố Phan Văn Đ2, cụ cố Phan Văn P1 và cụ cố Phan Văn T12. Sau khi cụ cố Phan Văn Đ2 chết để lại cho cụ cố Phan Văn T8, sau khi cụ cố Phan Văn T8 chết để lại cho cụ cố Phan Văn T6. Bốn người con đầu của cụ T6 11 và cụ V1 gồm các ông M, L2, T3, Trung lập gia đình và ra ở riêng tại vùng đất khác trước năm 1987. Sau khi cụ T6, cụ V1 chết thì trên thửa đất chỉ còn 03 người gồm ông N, bà Q và ông H sinh sống. Năm 1991, ông N lập gia đình và năm 1994 ra ở riêng chỗ khác. Năm 1992, bà Q lấy chồng và về ở nhà chồng tại xã H, chỉ còn ông H tiếp tục sinh sống, quản lý và sử dụng thửa đất trên cho đến nay. Tại bản đồ 299 xã T thể hiện: Thửa đất số 502 có diện tích 450m2. Theo bản đồ đo đạc năm 2009 là thửa đất số 520, tờ bản đồ số 2, có diện tích là 410m2 và được tách thành 02 thửa là thửa đất số 132, diện tích 328m2, người sử dụng là ông H, mục đích sử dụng: ONT và thửa đất số 107, diện tích 82m2 ghi là đất nhà thờ họ Phan (TIN). Năm 1996, UBND huyện Y, tinh N đã cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất số 502 cho ông H, diện tích là 350m2. Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ, kết quả đo đạc do Toà án cấp sơ thẩm thực hiện ngày 14/10/2025 thể hiện: Khuôn viên thửa đất tranh chấp có tổng diện tích thực tế là 427,7m2, được tách thành 2 thửa: Thửa đất số 107 sử dụng vào mục đích sử dụng đất (TIN), có diện tích 77,9m2, trên đất có khuôn viên nhà thờ dòng họ P2 gồm 01 công trình nhà thờ (bao gồm hạ điện, hành lang, thượng điện) và thửa đất số 132, có diện tích 349,8m2, trên đất có các công trình (nhà ở và các công trình phụ) do ông H xây dựng và sử dụng. Ngoài ra còn một đường đi chung có diện tích thực tế là 82,3m2; các hộ liền kề đều không có tranh chấp về ranh giới mốc giới, đất ở ổn định. Kết quả xác minh xác định diện tích thực tế và diện tích theo bản đồ 299 và bản đồ hiện trạng sử dụng đất (BĐĐC) theo xác nhận của UBND huyện Y, tỉnh Nghệ An có sai số là do đo đạc trong các lần cấp GCNQSDĐ và các đương sự đều thống nhất giải quyết theo diện tích thực tế sử dụng đã được Tòa án xem xét thẩm định và đo đạc. Trên thửa đất số 107 có công trình nhà thờ được xây dựng từ trước năm 1942, đến năm 1944 hoàn thành và sử dụng cho đến nay. Bà Q là con của cụ T6, cụ V1 cũng có lời khai xác nhận về sự tồn tại của nhà thờ đã có từ lâu đời. Các ông Phan Văn K, Phan Văn B, Phan Văn T2, Phan Văn H1, Phan Văn Đ, Phan Văn Đ1 và Phan Văn L khai ngôi nhà thờ họ P, chi thứ 5 được xây dựng trên vùng đất của tổ tiên để lại từ năm 1944 và do các cụ Phan Văn T8, Phan Văn T9, Phan Văn T10, Phan Văn T11, Phan Văn D và Phan Văn H8 đóng góp xây dựng để thờ phụng tổ tiên, đã nhiều lần được con cháu trong nhánh họ đóng góp thêm để tu sửa mở rộng thêm, đặc biệt trong năm 2009 con cháu trong nhánh họ đóng góp tu sửa lại thượng điện và làm mới 03 gian nhà hạ điện toạ lạc trên vùng đất rộng 82m2, trong thời gian đó con cháu anh em vẫn thờ phụng bình thường. Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự đều thừa nhận cụ T6, cụ V1 có 05 gian nhà ở. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ của Toà án cấp sơ thẩm thực hiện xác định trên thửa đất số 132 có các tài sản gồm nhà ở (nhà ngang hướng Bắc, 01 nhà mái V hướng Tây), khu nhà vệ sinh, nhà kho, sân cổng,… do gia đình ông H xây dựng cải tạo và sử dụng ổn định, có tổng trị giá 83.741.000 đồng. Hiện trạng ngôi nhà còn lại 03 gian do ông H tháo dỡ 02 gian nhà cũ để xây dựng, tôn tạo lại mới, phục vụ sinh hoạt gia đình và các anh chị em trong gia đình đều biết, 12 không có ý kiến gì. Đối với công trình gồm nhà 03 gian nhà thờ (trên thửa 107) thì từ sơ đời các cụ cố can đã sử dụng làm nơi thờ cúng cho đến nay. Như vậy, có căn cứ xác định phần diện tích đất 77,9m2 tại thửa đất số 107 và công trình nhà thờ có trên đất là tài sản của họ nhánh P, chi thứ

5. Đối với phần diện tích đất 349,8m2 còn lại của thửa đất số 502 (nay là thửa đất số 132) được xác định là di sản thừa kế của cụ T6, cụ V1; các cụ chết không để lại di chúc cho ai, không giấy tờ, tài liệu chứng minh các cụ đã cho vợ chồng ông H sử dụng đất; trên đất có tài sản là 05 gian nhà của cụ T6, cụ V1 nhưng đã hư hỏng, ông H đã tháo dỡ để xây dựng mới nên không còn để chia thừa kế.

Do đó, bản án sơ thẩm phân chia thừa kế cho các đồng thừa kế của cụ T6 và cụ V1 đối với phần diện tích 349,8m2 đất của thửa đất số 502 (nay là thửa đất số 132) theo pháp luật là có căn cứ. [2.2] Về xác định hàng thừa kế, phân chia di sản thừa kế. Bản án sơ thẩm xác định hàng thừa kế thứ nhất của cụ V1, cụ T6, gồm: Ông M (chết năm 2013), ông L2 (chết năm 2008), ông T3, ông T, ông N, bà Q, ông H; xác định những người được thừa kế phần ông M, ông L2 được hưởng thừa kế là đúng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 676 Bộ luật dân sự 2005, điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật dân sự 2015. Trên cơ sở xác định những người thừa kế, hàng thừa kế của cụ T6, cụ V1; công sức quản lý, tôn tạo di sản thừa kế; ý kiến về việc cho tặng, nhận di sản thừa kế; hình thể và thực trạng các tài sản có trên đất thừa kế; nhu cầu sử dụng đất; hạn mức sử dụng đất của địa phương. Ông H, bà N4 sinh sống trên thửa đất cùng với cụ T6, cụ V1 cho đến nay, có công quản lý di sản, tôn tạo, bảo quản, làm tăng giá trị đất nên bản án sơ thẩm trích công sức cho ông H, bà N4 bằng 01 suất thừa kế là phù hợp.

Do đó, bản án sơ thẩm xác định di sản của cụ V1, cụ T6 để lại có diện tích theo đo đạc thực tế 349,8m2, trị giá 524.700.000 đồng (được xác định theo kết quả Hội đồng định giá tài sản 1.500.000đ/m2), đồng thời chia di sản thừa kế thành 08 kỷ phần (trong đó trích chia công sức cho ông H, bà N4 01 kỷ phần) để chia thừa kế, mỗi kỷ phần thừa kế được hưởng tương đương 43,725m2, trị giá tương đương 65.587.500 đồng là có cơ sở theo quy định tại khoản 2 Điều 616, điểm c khoản 2 Điều 618, điểm a khoản 1 Điều 676, điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Căn cứ diện tích đất thừa kế, các hàng thừa kế, nhu cầu sử dụng đất của các thừa kế, ý kiến cho tặng, nhận di sản thừa kế của các thừa kế, các tài sản có trên thửa đất thừa kế, hạn mức sử dụng đất của địa phương. Xét thấy trên thửa đất số 502 (nay là thửa đất số 132) đã được gia đình ông H xây dựng nhiều công trình kiên cố để sử dụng ổn định và đây là nơi sinh sống duy nhất của gia đình ông H; đối với các đồng thừa kế khác gồm gia đình ông M và các con, vợ và các con ông L2, ông T6, ông T, ông N, bà Q đều đã có nơi ở ổn định riêng biệt nên bản án sơ thẩm chia thừa kế thửa đất số 132 nhưng giao cho gia đình ông H được quyền sử dụng toàn bộ thửa đất và các tài sản gắn liền trên đất, đồng thời buộc ông H có nghĩa vụ trích trả bằng tiền tương đương theo kỷ phần thừa kế cho những người được hưởng thừa kế khác của cụ T6, cụ V1 là phù hợp và đã đảm bảo quyền lợi 13 cho các thừa kế khác của cụ T6, cụ V1 theo quy định của pháp luật.

[3] Các nội dung kháng cáo, các ý kiến trình bày của ông T tại cấp phúc thẩm là không có cơ sở chấp nhận.

[4] Với các nhận định trên, Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Phan Văn T. Giữ nguyên bản án sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội.

[5] Kháng cáo không được chấp nhận nhưng ông T là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm; người đại diện theo uỷ quyền của ông H rút đơn kháng cáo tại phiên toà phúc thẩm nên ông H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[6] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị, có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.