Bản án 940/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

:

[1] Về tố tụng: Tại phiên tòa phúc thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân phường G có văn bản xin vắng mặt, các đương sự vắng mặt còn lại không kháng cáo được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không rõ lý do. Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt những người tham gia tố tụng trên.

[2] Về nội dung: [2.1] Cụ Trương Tấn V, sinh năm 1932 (chết ngày 12/5/2001) và cụ Huỳnh Thị V1, sinh năm 1934 (chết ngày 03/5/2024), có tất cả 13 con chung gồm: Trương Thị T, Trương Thị Thu N3, Trương Thu H1, Trương Thị Bạch Y, Trương Nguyệt H2, Trương Thị Thanh L1, Trương Tấn D, Trương Tấn L2, Trương Thanh P, Trương Tấn S, Trương Tấn T4, sinh năm 1973 (chết ngày 02/02/2009) từ khi sinh ra đến khi chết không có vợ con; Trương Tấn N2, Trương Tấn H. Tài sản tranh chấp là nhà, đất tại số C L, phường G, tỉnh Đồng Tháp. Ngày 22/01/2003, Ủy ban nhân dân thị xã G cấp cho cụ Huỳnh Thị Vĩnh G chứng nhận quyền sử dụng đất số 55013 để xác nhận quyền sử dụng đối với thửa đất số 153.3.8, diện tích 80m2, mục đích sử dụng đất ở, được Sở T cấp đổi giấy chứng nhận ngày 11/12/2020. Ngày 01/8/2012 cụ V1 có Di chúc để lại toàn bộ quyền sử dụng đất thuộc thửa 153.3.8, diện tích 80m2 cho ông Trương Tấn N2.Ngày 06/12/2021, cụ Huỳnh Thị Vĩnh T6 cho quyền sử dụng thửa đất số 38 sang cho ông Trương Tấn N2 theo hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất được Phòng C3 chứng nhận. Ngày 22/12/2021, ông N2 được Sở T cấp giấy chứng nhận đối với quyền sử dụng đất nêu trên. Các nguyên đơn cho rằng đây là tài sản chung của hộ gia đình cụ Huỳnh Thị V1, nên khởi kiện yêu cầu vô hiệu Di chúc, Hợp đồng tặng cho do cụ V lập liên quan đến nhà, đất trên; chia tài sản chung hộ gia đình và chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản thừa kế của cụ V1, cụ V. Bị đơn cho rằng đây là tài sản riêng của cụ V1 nên Di chúc và Hợp đồng tặng cho do cụ V1 lập là đúng quy định pháp luật. [2.2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: 11 [2.2.1] Đối với Văn bản công chứng vô hiệu đối với Di chúc ngày 01/8/2012 của cụ Huỳnh Thị V1: - Về hình thức: Di chúc ngày 01/8/2012 phù hợp với quy định tại Điều 649 và khoản 3 Điều 650 Bộ luật dân sự năm 2005. - Về nội dung: Theo Quyết định số 348/QĐ-UB ngày 21/5/2003 của Ủy ban nhân dân thị xã G; Quyết định số 494/QĐ-CT ngày 14/7/2003 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã G, Quyết định số 858/QĐ-UB ngày 15/11/2002 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã G (bút lục 229-234), khi thu hồi phần đất diện tích 83,6m2 (có nguồn gốc do vợ chồng cụ V1 thuê của ông Võ Văn H5) để xây dựng mở rộng Chợ G1, cụ V1 được bồi thường “tất cả các khoản là 222.241.475 đồng”. Ngoài số tiền đền bù nêu trên, “Hội đồng đền bù Thị xã cũng thống nhất bố trí cho bà V1 một lô đất tái định cư tại công trình Chợ G1 mở rộng, với diện tích 80m2 (20m X 40m), giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chính thức đã được cấp và đã phát cho bà V1” (bút lục 232-233). Xét, tài sản chung của vợ chồng cụ V1 là phần đất diện tích 83,6m2 cũng như toàn bộ tài sản trên đất đã bị thu hồi và được bồi thường bằng số tiền 222.241.475 đồng nên số tiền này được xác định là tài sản chung của hai cụ. Nguồn gốc thửa đất số 153.3.8, diện tích 80,0m2 được hình thành do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bố trí suất tái định cư cho cụ V1 vào thời điểm cụ Trương Tấn V đã mất (cụ V mất ngày 12/5/2001 – bút lục 31). Cụ V1 đã sử dụng nguồn tiền của cá nhân cụ để nộp tiền sử dụng đất tổng cộng là 129.000.000 đồng (theo Biên lai thu tiền ngày 06/01/2003) nên thửa đất này không phải là tài sản do hai cụ tạo lập trong quá trình chung sống và không phải là tài sản chung của cụ V1, cụ V. Mặt khác, quy định tại Điều 118 Bộ luật dân sự năm 1995 thì thửa đất số 153.3.8, diện tích 80,0m2 không phải do các thành viên trong hộ cùng đóng góp tạo lập nên, cũng không phải được tặng cho chung. Vào thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các thành viên trong hộ hoàn toàn không có văn bản thỏa thuận thửa đất này là tài sản chung của hộ. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 22/01/2003 cấp cho cá nhân cụ Huỳnh Thị V . Quá trình cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cụ V1 được cấp Giấy chứng nhận ngày 11/12/2020 đối với thửa đất nêu trên nhưng các thành viên hộ gia đình không có ý kiến.

Do đó, thửa đất 153.3.8, diện tích 80,0m2 không phải là tài sản chung của hộ gia đình mà là tài sản của cá nhân cụ V1. Tại Di chúc ngày 01/8/2012, cụ Huỳnh Thị V1 đã định đoạt tài sản là quyền sử dụng đất của cá nhân cụ, phù hợp với quy định tại khoản 3 Điều 76 Luật đất đai năm 1993 (đang có hiệu lực pháp luật tại thời điểm lập di chúc).

Do đó, nội dung di chúc trên phù hợp với quy định tại Điều 653 Bộ luật dân sự năm 2005. Do phù hợp về hình thức và nội dung nên Di chúc ngày 01/8/2012 đủ điều kiện được công nhận hiệu lực. Nguyên đơn cho rằng cụ V1 đã 87 tuổi, khi lập di chúc không có chứng nhận sức khỏe của cụ nên vô hiệu do người xác lập không nhận thức và làm chủ được hành vi, nhưng không đưa ra được chứng cứ chứng 12 minh cụ V1 không còn minh mẫn, sáng suốt vào thời điểm lập di chúc.

Do đó, yêu cầu khởi kiện về việc tuyên vô hiệu Văn bản công chứng vô hiệu đối với Di chúc ngày 01/8/2012 của cụ V1 là không có căn cứ để chấp nhận. [2.2.2] Đối với Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 06/12/2021 giữa cụ Huỳnh Thị V1 và ông Trương Tấn N2: - Về mặt hình thức: Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 06/12/2021 tuân thủ đúng quy định tại các Điều 119, 502 Bộ luật dân sự và khoản 3 Điều 188 Luật đất đai năm 2013. - Về mặt nội dung: Theo Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 06/12/2021, cụ Huỳnh Thị Vĩnh T6 cho ông Trương Tấn N2 thửa đất số 38, tờ bản đồ số 7, diện tích 80m2, loại đất ở đô thị, tại Khu phố A, Phường A, thị xã G, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất ngày 11/12/2020 cho cụ Huỳnh Thị V . Căn cứ hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 11/12/2020 cho cụ V1 đối với thửa đất số 38 thì thửa đất này có nguồn gốc từ thửa đất số 153.3.8, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 22/01/2003 cho cụ V1. Ngày 20/11/2020, cụ V1 đi đăng ký cấp đổi Giấy chứng nhận và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (bút lục 171-180). Do thửa đất này là tài sản của cá nhân cụ V1 nên cụ có quyền định đoạt tài sản này cho ông N2 theo quy định tại Điều 188 Luật đất đai năm 2013.

Do đó, Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 06/12/2021 là có hiệu lực pháp luật theo quy định tại Điều 117 Bộ luật dân sự. Yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không được chấp nhận. [2.2.3] Đối với yêu cầu chia quyền sở hữu, quyền sử dụng nhà, đất số 32 L, khu phố A, phường G, tỉnh Đồng Tháp làm 14 phần quyền bằng nhau gồm: cụ V, cụ V1 và 12 người con là các thành viên trong hộ. Thửa đất số 153.3.8 không phải là tài sản chung của hộ gia đình mà là tài sản thuộc quyền sử dụng của cá nhân cụ V1.

Do đó, cụ V1 có quyền tặng cho thửa đất này cho ông N2.

Vì vậy, nguyên đơn yêu cầu chia thửa đất trên cho các thành viên trong hộ là không được chấp nhận. Đối với căn nhà trên đất, các bên thống nhất nguồn tiền xây dựng căn nhà nói trên một phần là của cụ V1 với số tiền bồi thường là 222.241.475 đồng. Ngoài ra, nguyên đơn cho rằng, nguồn tiền xây dựng căn nhà có sự đóng góp của các anh, chị, em nhưng không có chứng cứ chứng minh. Ông N2 xác định, căn nhà xây cất hết khoảng 500.000.000 đồng; nguồn tiền của mẹ và bà Trương Thanh P nhưng không xác định chính xác số tiền bà P gửi về xây nhà. Riêng vợ chồng ông trả tiền công xây nhà hết khoảng 75.000.000 đồng. Xét, khi thực hiện xây cất căn nhà, các bên cũng không có văn bản thỏa thuận phần hùn của mỗi bên để hình thành khối tài sản chung của hộ gia đình. Việc đóng góp của các con cụ V1 khi xây nhà (nếu có) cũng chỉ được xem là lòng 13 hiếu kính đối với mẹ.

Do đó, căn nhà không phải là tài sản chung của hộ gia đình mà là tài sản thuộc quyền sở hữu của cá nhân cụ V1, nên không chấp nhận yêu cầu chia căn nhà trên thửa đất số 38, tờ bản đồ 07, địa chỉ Khu phố A, Phường G, tỉnh Đồng Tháp cho các thành viên hộ gia đình gồm cụ V1, cụ V và 12 người con. [2.2.4] Đối với yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật phần quyền sở hữu, quyền sử dụng nhà, đất của cụ V và của cụ V1: - Về hàng thừa kế: Các đương sự thống nhất, cụ V và cụ V1 có 13 con chung, trong đó Trương Tấn T4, sinh năm 1973 (chết ngày 02/02/2009) từ khi sinh ra đến khi chết không có vợ con.. Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật dân sự, hàng thừa kế của cụ V gồm 13 người là cụ Huỳnh Thị V1 và 12 người con. Hàng thừa kế của cụ V1 gồm 12 người con. - Về di sản thừa kế: Thửa đất số 38 có nguồn gốc là thửa đất số 153.3.8, tại khu phố A, Phường A, Thị xã G không phải là tài sản chung của vợ chồng cụ V1, cụ V cũng không phải là tài sản chung của hộ gia đình. Khi còn sống cụ V1 đã chuyển quyền sử dụng đất hợp pháp cho ông Trương Tấn N2 nên không còn là di sản của cụ V1. Đối với căn nhà trên thửa đất số 38: Mặc dù các đương sự thống nhất, căn nhà được xây cất bằng nguồn tiền được đền bù khi giải tỏa nhà gắn liền với phần đất diện tích 83,6m2 nhưng căn nhà trên được hình thành khi cụ V đã mất và nguồn tiền xây nhà còn có sự phụ giúp của vợ chồng ông N2 (trả tiền công xây nhà) nên không thể xác định căn nhà trên là tài sản chung của cụ V và cụ V1 tạo lập. Cụ V1 đã tặng cho ông N2 thửa đất số 38 nhưng tài sản là căn nhà trên đất chưa được định đoạt nên di sản của cụ V1 được xác định là một căn nhà có kết cấu một trệt, một lầu, khung cột sàn bê tông cốt thép, mái bê tông cốt thép, vách tường, nền lát gạch ceramic, trị giá 734.764.800 đồng (bút lục 410). Khi cụ V mất thì toàn bộ tài sản của vợ chồng cụ bị giải tỏa, thu hồi để thực hiện dự án mở rộng Chợ G1. Số tiền được bồi thường là 222.241.475 đồng là tài sản chung của cụ V, cụ V1.

Do đó, di sản của cụ V để lại vào thời điểm mở thừa kế của cụ là ½ số tiền nêu trên tương đương 111.120.737 đồng. Số tiền này do cụ V1 quản lý khi còn sống cho đến khi mất, chưa chia cho các đồng thừa kế khác và các đồng thừa kế của cụ V không tranh chấp. Tuy vậy, do thời hiệu chia di sản thừa kế của cụ V còn, và cụ V1 đã mất nên số tiền 111.120.737 đồng được xem là nghĩa vụ của cụ V1 để lại đối với các đồng thừa kế của cụ V, nên trước khi chia di sản của cụ V1 phải thanh toán nghĩa vụ của cụ cho các con từ di sản của cụ là căn nhà theo quy định tại Điều 658 Bộ luật dân sự. - Chia di sản thừa kế: Các đương sự thống nhất, cụ V mất không để lại di chúc. Cụ V1 có để lại di chúc ngày 01/8/2012 với nội dung để lại di sản là thửa đất số 153.3.8, diện tích 80,0m2, loại đất ở, tại Phường A, Thị xã G, tỉnh Tiền Giang cho con là Trương Tấn N2, không định đoạt căn nhà trên đất.

Do đó, di sản của cụ V1 là căn nhà trên thửa đất số 38 được chia thừa kế theo pháp luật. 14 Ông N2 xác định, vợ chồng ông có đóng góp tiền khi xây cất nhà là trả tiền công thợ với số tiền khoảng 75.000.000 đồng, nhưng việc vợ chồng ông trả tiền công xây căn nhà nêu trên là tự nguyện, không phải là phần hùn để hình thành nên khối tài sản chung của vợ chồng ông và cụ V1, cũng không phải do cụ V mượn vợ chồng ông khi xây nhà nên không phải trả lại.

Căn cứ vào lời khai của người làm chứng Trần Văn S1 tại Giấy xác nhận ngày 21/8/2025 (bút lục 492), vợ chồng ông N2 trả tiền công xây nhà là có thật, ông N2 cũng là người quản lý di sản sau khi cụ V1 mất nên xem như ông có công sức trong việc bảo quản và làm tăng giá trị di sản.

Do đó, cần chia cho ông N2 một phần công sức tương đương với một suất thừa kế theo Án lệ số 05/2016/AL. - Theo đó, kết quả phân chia như sau: + Số tiền 111.120.737 đồng được chia là 13 phần cho các đồng thừa kế của cụ V gồm cụ V1 và các con nên mỗi người được chia: 111.120.737 đồng : 13 = 8.547.749 đồng. + Giá trị di sản của cụ V1 còn lại sau khi thanh toán nghĩa vụ là: 734.764.800 đồng - 111.120.737 đồng + 8.547.749 đồng (là suất thừa kế cụ V1 được chia từ di sản của cụ V) = 632.191.812 đồng. + Di sản thừa kế của cụ V1 được chia làm 13 phần bằng nhau cho các đồng thừa kế, riêng ông N2 được nhận hai phần trong đó có một phần công sức bảo quản di sản tương đương với một suất thừa kế. Giá trị mỗi suất thừa kế của cụ V1 là: 632.191.812 đồng : 13 = 48.630.139 đồng. Tổng giá trị phần di sản của cụ V, cụ V1 mà các đồng thừa kế của hai cụ là 12 người con được chia là: 8.547.749 đồng + 48.630.139 đồng = 57.177.888 đồng. Do bà Trương Thị Thu N3 mất ngày 25/3/2025 nên chị Trương Ngọc L được nhận suất thừa kế mà bà N3 được chia của cụ V1, cụ V. Đối với các đương sự Trương Thị Bạch Y, Trương Thị Thanh L1, Trương Thanh P, Trương Tấn L2 không yêu cầu nhận di sản thừa kế và thống nhất giao cho ông N2 phần di sản được chia thừa kế nên được ghi nhận. Vậy, giá trị phần di sản của cụ V, cụ V1 mà ông N2 được chia và nhận từ các ông bà Y, L1, P, L2; Phần di sản ông N2 được chia của cụ V là: (48.630.139 đồng × 2) + (57.177.888 đồng × 4) + 8.547.749 đồng = 334.519.581 đồng. Do ông Nghĩa L4 người trực tiếp quản lý, sử dụng căn nhà trên từ trước tới nay và thửa đất số 38 thuộc quyền sử dụng của ông nên cần giao cho ông được quyền sở hữu căn nhà trên đất có kết cấu, một trệt, một lầu, khung cột sàn bê tông cốt thép, mái bê tông cốt thép, vách tường, nền lát gạch ceramic, tại số C L. Ông N2 có nghĩa vụ giao lại giá trị suất thừa kế của cụ V, cụ V1 cho các đồng thừa kế khác, gồm: bà Trương Thị T, bà Trương Thu H1, bà Trương Nguyệt H2, ông Trương Tấn D, ông Trương Tấn S, ông Trương Tấn H và chị Trương Ngọc L, mỗi người là: 8.547.749 đồng + 48.630.139 đồng = 57.177.888 đồng. 15

[3] Từ những nội dung nhận định trên, Hội đồng xét xử xét thấy Bản án sơ thẩm đã xét xử là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. Các đương sự có kháng cáo nhưng không có tài liệu, chứng cứ mới để chứng minh nên không có cơ sở chấp nhận. Do vậy, Hội đồng xét xử không chấp nhận quan điểm của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa; Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của các ông, bà Trương Tấn H, Trương Tấn D, Trương Tấn S, Trương Thị T, Trương Thu H1, Trương Nguyệt H2, Trương Ngọc L và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[4] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[5] Án phí dân sự phúc thẩm: - Ông Trương Tấn H, ông Trương Tấn D, ông Trương Tấn S, chị Trương Ngọc L phải chịu do yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận. - Bà Trương Nguyệt H2, sinh năm 1963; bà Trương Thị T, sinh năm 1957; bà Trương Thu H1, sinh năm 1960 nên được miễn án phí theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.