Bản án 836/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện 14 công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Tại phiên tòa phúc thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt, đã có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc được Tòa án triệu tập theo quy định pháp luật. Căn cứ khoản Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án tiến hành xét xử vụ án.

[2] Cụ Nguyễn Văn B3, chết năm 1987 và cụ Nguyễn Thị D, chết năm 2014, cha mẹ của cụ B3 và cụ D đều đã chết. Cụ B3 và cụ D có 09 người con gồm: Bà Nguyễn Thị G (đã chết năm 2022, có người kế thừa là bà Nguyễn Thị Phương T2); bà Nguyễn Thị H1, sinh năm 1950; bà Nguyễ Thị L1, sinh năm 1954; bà Nguyễn Thị T1, sinh năm 1956; ông Nguyễn Văn D1 (đã chết 2003 có 02 người con gồm Nguyễn Võ Hòa B, sinh năm 1987 và Nguyễn Võ Hoàng Â, sinh năm 1992); ông Nguyễn Văn T6 (chết năm 2015, có vợ là bà Võ Thị H4; 02 con là Nguyễn Thành H9, chết năm 2020 và Nguyễn Võ Thành M, sinh năm 1995); bà Nguyễn Thị Ngọc S, sinh năm 1966; ông Nguyễn Thanh H2, sinh năm 1969; ông Nguyễn Thanh H3, sinh năm 1969. Phần đất tranh chấp là 2.415m2 tại thửa đất số 163, tờ bản đồ số 12 tọa lạc tại phường T, thành phố D, tỉnh Bình Dương được Ủy ban nhân dân huyện T (nay là Ủy ban nhân dân thành phố D) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H135242 số vào sổ cấp giấy chứng nhận số 1020 QSDĐ/CQTĐH cấp cho hộ bà Nguyễn Thị T1 ngày 26/08/1996. Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Ngọc S cho rằng nguồn gốc diện tích đất trên là do cụ B3 được Nhà nước cấp vào năm 1976, nên khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản do cụ B3 và cụ D để lại; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bị đơn. Bị đơn bà Nguyễn Thị T1 cho rằng nguồn gốc phần đất tranh chấp là do bà tạo lập nên không đồng ý yêu cầu khởi kiện. Quá trình quản lý, sử dụng, bà T1 đã tặng cho các con và có chuyển nhượng một phần diện tích đất cho người khác. Hiện nay, trên phần đất tranh chấp có nhà ở của con bà T1 và những người nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ bà T1.

[3] Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định: [3.1] Các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án thể hiện nguồn gốc phần đất tranh chấp như sau: Đơn kê khai nguồn gốc đất ngày 15/3/1997 (bút lục 286) có nội dung: “Đất này do ông bà để lại từ ngày giải phóng đến nay”; tại Đơn đăng ký quyền sử dụng ruột đất (bút lục 288) ghi nguồn gốc của “ông bà”; tại Đơn xác nhận nguồn gốc đất ngày 02/12/1995 (bút lục 292) bà T1 khai: “Nguyên cha tôi là cụ Nguyễn Văn B3 có phần đất như sau là 2000 mét ấp Đ, xã T nay cho con tôi là Nguyễn Thị T1”; tại Xác nhận nơi quản lý đất (bút lục 300) Ủy ban nhân dân xã T xác nhận thể hiện nội dung: “Thuộc quyền sử dụng của cụ Nguyễn Văn B3”, “cụ B3 cho con Nguyễn Thị T1”; tại phần xác nhận nguồn gốc, quá trình sử dụng đất tại (bút lục 310) Ủy ban nhân dân xã T xác nhận: 15 “cấp cho cụ Nguyễn Văn B3 năm 1976 đến năm 1987 ông chết để lại cho con là Nguyễn Thị T1”; tại Bản án dân sự sơ thẩm số 33/2010/DS-ST ngày 23/7/2010 của Tòa án nhân dân huyện Dĩ An đã nhận định nội dung: “Hồ sơ đăng ký quyền sử dụng đất thể hiện rõ, diện tích đất do bà T1 sử dụng, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H135242, vào sổ cấp giấy chứng nhận số 1020/QSDĐ/CQ-TĐH ngày 26/8/1996 là đất đai có nguồn gốc từ cụ Nguyễn Văn B3. Cụ Nguyễn Văn B3 qua đời trong lúc quan hệ hôn nhân với cụ Nguyễn Thị D vẫn đang tồn tại, việc bà T1, bà S, ông T6 tự ý phân chia, định đoạt tài sản do cụ B3 quản lý sử dụng đã xâm phạm vào quyền lợi của cụ Nguyễn Thị D và các đồng thừa kế khác”. Xét, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ trên có cơ sở xác định phần đất tranh chấp tại thửa 163, tờ bản đồ số 12 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà T1 là di sản do cụ B3 và cụ D để lại. Tại mục [3.2] trang 18 của Bản án sơ thẩm đã nêu các tài liệu, chứng cứ này và nhận định: “Như vậy, tại bản án và các chứng cứ trích dẫn trên đã xác định quyền sử dụng đất này có nguồn gốc từ cụ B3 và cụ D để lại”. Nhưng tại phần nhận định tiếp theo Bản án sơ thẩm cho rằng cụ B3, cụ D không đăng ký kê khai quyền sử dụng đất, bà T1 không xuất trình chứng cứ chứng minh phần đất tranh chấp do cụ B3 và cụ D tặng cho, Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 16/6/2022 ghi nhận trên thửa đất tranh chấp không có tài sản là cây lâu năm hoặc công trình xây dựng của cụ B3 và cụ D để lại, từ đó xác định phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà T1 là có mâu thuẫn trong nội dung nhận định và Bản án dân sự sơ thẩm số 33/2010/DS-ST ngày 23/7/2010 của Tòa án nhân dân huyện Dĩ An (đã có hiệu lực pháp luật), không phù hợp tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án. [3.2] Bà T1 đã tặng cho một phần diện tích đất cho ông Nguyễn Phương B2 và bà Nguyễn Ngọc T5 (con của bà T1) cất nhà để ở; Chuyển nhượng bằng giấy tay cho ông Nguyễn Tiến Đ1; bà Huỳnh Thị Bích N2, ông Tống Trần P; bà Huỳnh Thị B1, ông Nguyễn Ngọc T4; ông Nguyễn Trung K, bà Lương Thị N3; ông Đỗ Thanh H5, bà Nguyễn Lê Vinh H6; bà Nguyễn Thị N4, ông Lê Anh H7. Tài sản tranh chấp được xác định là di sản của cụ B3 và cụ D để lại, nên cần thiết phải xác định phần diện tích đất mà bà T1 đã thực hiện giao dịch quyền sử dụng đất có thuộc kỷ phần thừa kế bà T1 được nhận từ cụ B3 và cụ D không? Định giá tài sản trên đất và thu thập ý kiến của các đương sự có liên quan đến các giao dịch quyền sử dụng đất mà bà T1 đã thực hiện. Do xác định tài sản tranh chấp là thuộc quyền sử dụng của bà T1, nên Tòa án cấp sơ thẩm đã không thu thập tài liệu, chứng cứ nêu trên là không đảm bảo cho việc giải quyết toàn diện vụ án.

[4] Xét yêu cầu kháng cáo của đương sự: Theo nội dung nhận định nêu trên, yêu cầu kháng cáo của bà T1 về việc không đồng ý chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ B3 và cụ D để lại là không được chấp nhận. Do Tòa án cấp sơ thẩm chưa thực hiện việc thu thập tài liệu, chứng cứ nêu tại mục [3.2] ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án, nhưng 16 cấp phúc thẩm không thể khắc phục được, nên chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

[5] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử chấp nhận quan điểm của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa; Hủy Bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo quy định pháp luật.

[6] Bản án sơ thẩm bị hủy do chưa thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ đầy đủ nên Hội đồng xét xử chưa xem xét đến nội dung vụ án.

[7] Án phí dân sự phúc thẩm: Do hủy Bản án sơ thẩm nên người có kháng cáo không phải chịu. Vì các lẽ trên, Căn cứ khoản 3 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự,