Bản án 951/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Căn cứ các tài liệu chứng cứ trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận xét về vụ án:

[1] Bị đơn ông Phạm Đình T và vợ là bà Trương Thị Xuân H1 là người kháng cáo đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt thì coi như từ bỏ việc kháng cáo nên căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của ông Phạm Đình T và bà Trương Thị Xuân H1.

[2] Tại “Tờ hứa bán nhà” lập ngày 01/12/1966 đã xác định căn nhà số B do Lý L2 đứng tên bên bán cho người mua là bà Đàm Thị L1, các con của bà L1 gồm có bà Nguyễn Thị Ngọc M, ông Nguyễn D và ông Đàm L cho rằng ông Dư Văn L3 chỉ là bạn thân của bà L3 chứ không phải vợ chồng nên đây là tài sản riêng của bà Đàm Thị L1. Bà Lê Thị V khẳng định: trước khi kết hôn với bà, ông Dư Văn L3 sống chung với bà Đàm Thị L1 từ năm 1962 đến ngày 15/01/1979, ông Dư Văn L3 và Đàm Thị L1 được Cha xứ lập giấy hôn phối tại nhà thờ nên ông Dư Văn L3 có quyền sở hữu chung căn nhà 2/20 với bà Đàm Thị L1. 9 Căn cứ lời khai của bà Nguyễn Thị Ngọc M, ông Nguyễn D, ông Đàm L và bà Lê Thị V thì bà Đàm Thị L1 với ông Dư Văn L3 có quan hệ tình cảm và chung sống với nhau từ năm 1962 đến năm 1979, nhưng không đăng ký kết hôn, không có con chung. Theo sổ hộ khẩu gia đình năm 1976, ông L3 có tên trong hộ khẩu nhà số B với tư cách là chồng của bà L3. Mặt khác, tại giấy nhượng quyền thừa kế nhà lập ngày 29/11/1990 do ông L3 viết, có ghi: “…bà Đàm Thị L1 là vợ trước của tôi và chúng tôi đã cùng ở căn nhà này từ 1962” nên bản án sơ thẩm xác định giữa ông Dư Văn L3 với bà Đàm Thị L1 có quan hệ hôn nhân thực tế là có căn cứ và phù hợp với nhận định của Bản án dân sự sơ thẩm số 1578/2012/DS-ST ngày 30/10/2012 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; Bản án dân sự phúc thẩm số 166/2013/DS-PT ngày 21/5/2013 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và Quyết định Giám đốc thẩm số 07/2017/DS- GĐT ngày 27/3/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp quyền sở hữu nhà” giữa bà Lê Thị V với ông Đàm L. Năm 1986, ông Dư Văn L3 đã bán toàn bộ tầng trệt (tầng 1) căn nhà số B cho ông Phạm Đình T với giá tương đương 05 lượng vàng 24K. Sau khi đã nhận đủ số tiền và nhận nhà đến ngày 08/4/2003, ông T được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất ở đối với tầng trệt căn nhà 2/20. Bà Lê Thị V khai vào năm 1990, ông Đàm L đã làm giấy nhượng quyền thừa kế của mình đối với lầu 1 căn nhà 2/20 cho ông Dư Văn L3 với giá 02 lượng vàng 24K. Do ông L3 không có tiền, nên bà là người đứng ra trả toàn bộ số tiền nói trên cho ông L. Sau đó, ông L3 làm giấy nhượng quyền toàn bộ phần thừa kế của mình đối với lầu 1 (tầng 2) của căn nhà cho bà. Năm 2006, bà có tiến hành thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với phần lầu 1 căn nhà 2/20 thì biết ông L cũng xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nên bà khởi kiện ông Đàm L. Năm 2007 và năm 2010, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã thụ lý 02 hồ sơ vụ án dân sự sơ thẩm tranh chấp quyền sở hữu căn nhà số B gồm: - Vụ án thụ lý số 89/2007/TLST-DS ngày 23/01/2007 giữa nguyên đơn ông Đàm L kiện ông Phạm Đình T, bà Trương Thị Xuân H1 tranh chấp quyền sở hữu tầng trệt căn nhà số B; - Vụ án thụ lý số 557/2010/TLST-DS ngày 07/12/2010 giữa nguyên đơn bà Lê Thị V kiện bị đơn ông Đàm L tranh chấp quyền sở hữu lầu 01 (một) căn nhà số B. Vụ án này đã xử theo Bản án dân sự sơ thẩm số 1578/2012/DS-ST ngày 30/10/2012 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Bản án dân sự phúc thẩm số 166/2013/DS-PT ngày 21/5/2013 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 27/03/2017, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao có Quyết định giám đốc thẩm số 07/2017/DS-GĐT, với nhận định: “….việc giải quyết tranh chấp trong vụ án này gắn liền với việc xem xét hợp đồng chuyển nhượng tầng trệt căn nhà giữa ông Dư Văn L3 và ông Phạm Đình T. Ông L3 chỉ là một trong những đồng thừa kế của bà L3, chưa được sự đồng ý của các đồng thừa kế khác, một mình ông L3 chuyển nhượng tầng trệt căn nhà cho ông T vào năm 1986 là không đúng quy định của pháp luật. Năm 2007, ông L đã khởi kiện vụ án tranh chấp quyền sở hữu nhà với vợ chồng ông T, đến ngày 10 20/9/2007 Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã có quyết định số 699/2007/QĐST-DS tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Lẽ ra Tòa án cấp sơ thẩm phải tiếp tục đưa vụ án giữa ông L và ông T ra giải quyết và nhập hai vụ án nêu trên thành một vụ án để giải quyết mới bảo đảm đúng pháp luật…….. ”. Từ nhận định này, Quyết định Giám đốc thẩm đã hủy bản án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm lại.

[3] Sau khi hồ sơ vụ án này được chuyển về, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thụ lý lại số 556/2017/TLST-DS ngày 23/5/2017. Ngày 26/6/2017, quyết định nhập vụ án thụ lý số 556/2017/TLST-DS ngày 23/5/2017 vào vụ án thụ lý số 89/TLST-DS ngày 23/01/2007, xác định lại tư cách các đương sự như sau: Ông Đàm L (nguyên đơn), ông Phạm Đình T và bà Trương Thị Xuân H1 (đồng bị đơn), bà Lê Thị V (người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập) và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác. Tòa án cấp sơ thẩm nhận định: “ bà Lê Thị V tham gia tố tụng trong vụ án với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập. Tòa án đã thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp theo đúng quy định của pháp luật cho bà Lê Thị V, nhưng bà V vắng mặt không có lý do, không có đơn xin vắng mặt. Căn cứ quy định tại điểm d khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ giải quyết yêu cầu độc lập của bà Lê Thị V” trong khi đó, ông Nguyễn Bá P là người đại diện theo ủy quyền của ông L và bà M yêu cầu giải quyết hậu quả của việc đã thi hành xong Bản án dân sự phúc thẩm số 166/2013/DS-PT ngày 21/5/2013 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, xác định lại kỷ phần thừa kế mà các đồng thừa kế của bà L3 được nhận nhưng cấp sơ thẩm không xem xét trong cùng vụ án là không đúng theo hướng dẫn tại Mục 6 Phần II Công văn số 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của Tòa án nhân dân tối cao về việc giải đáp trực tuyến một số vướng mắc tố tụng cụ thể: Theo quy định tại khoản 4 Điều 217 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì: “Đối với vụ án được xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm sau khi có quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm mà Tòa án quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án thì Tòa án đồng thời phải giải quyết hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan (nếu có); trường hợp nguyên đơn rút đơn khởi kiện hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì việc đình chỉ giải quyết vụ án phải có sự đồng ý của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.” Theo quy định nêu trên thì trong trường hợp vụ án đã có quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm hủy án để xét xử lại, quá trình giải quyết lại sơ thẩm, nguyên đơn rút toàn bộ đơn khởi kiện hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt nhưng họ không đề nghị xét xử vắng mặt hoặc vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì việc đình chỉ giải quyết vụ án phải được sự đồng ý của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Do vậy, trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ đơn khởi kiện hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt nhưng họ không đề nghị xét xử vắng mặt hoặc vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan, Tòa án phải hỏi ý kiến của bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan về việc có đồng ý đình chỉ giải quyết vụ án hay không, có yêu cầu giải quyết 11 hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan không và tùy từng trường hợp xử lý như sau: Trường hợp bị đơn không đồng ý đình chỉ giải quyết vụ án, yêu cầu giải quyết hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan thì Tòa án ra quyết định đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn, xác định lại tư cách bị đơn trở thành nguyên đơn và nguyên đơn trở thành bị đơn.

[4]

Từ những phân tích nêu trên cho thấy, sau khi Tòa án cấp sơ thẩm đã thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp theo đúng quy định của pháp luật cho bà Lê Thị V, nhưng bà V vắng mặt không có lý do, không có đơn xin vắng mặt thì Tòa án phải hỏi ý kiến của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về việc có đồng ý đình chỉ giải quyết vụ án hay không, có yêu cầu giải quyết hậu quả của việc thi hành án, các vấn đề khác có liên quan không, Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm thủ tục này và nhận định rằng: “Văn bản trình bày ý kiến của nguyên đơn, nộp sau thời điểm Tòa án mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, nên Hội đồng xét xử không xem xét” là không đúng.

Do đó, hai quan hệ tranh chấp quyền sở hữu tầng trệt (tầng 1) căn nhà số B giữa nguyên đơn ông Đàm L kiện ông Phạm Đình T, bà Trương Thị Xuân H1 và tranh chấp quyền sở hữu lầu 01 (tầng 2) căn nhà số B giữa ông Đàm L với bà Lê Thị V phải được giải quyết trong cùng một vụ án mới đảm bảo toàn diện vụ án và đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Tòa án cấp phúc thẩm không bổ sung, khắc phục được những thiếu sót của cấp sơ thẩm nên Hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh để xét xử sơ thẩm lại.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị huỷ nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[6] Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng sẽ được xác định lại khi giải quyết sơ thẩm lại vụ án.