Bản án 769/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ được xem xét tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về sự vắng mặt của đương sự: Bà Nguyễn Thị T là người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Dương Thị Q vắng mặt không có lý do nhưng đã được Tòa án triệu tập hợp lệ; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân xã C xin xét xử vắng mặt. Phiên tòa hôm nay là phiên tòa mở lần thứ hai nên căn cứ vào Điều 227, 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án xét xử vắng mặt các đương sự trên.

[2] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn ông Dương Thanh H khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Hủy một phần di chúc số 07 đề ngày 24/9/2012 được chứng thực ngày 28/9/2012 của cụ Dương Văn H3 và cụ Nguyễn Thị S; yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ Nguyễn Thị S để lại là giá trị ½ diện tích đất 989,7m², thuộc thửa đất 122, tờ bản đồ 11, tọa lạc xã L, huyện G, tỉnh Bến Tre cho ông H được hưởng theo di chúc của cụ S và chia cho ông H được hưởng giá trị phần di sản cụ S được hưởng từ cụ H3 (2/3 một suất thừa kế) là 82,4m2.

Căn cứ vào yêu cầu khởi kiện trên, Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật tranh chấp của vụ án là “Tranh chấp về thừa kế tài sản” theo quy định tại khoản 5 Điều 26 của Bộ luật tố tụng dân sự. 6

[3] Về thời hiệu thừa kế: Cụ Dương Văn H3 (chết năm 2016) và cụ Nguyễn Thị S (chết năm 2021), ngày 26/6/2024 nguyên đơn ông Dương Thanh H nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế đối với thửa đất 122, diện tích 989,7m² của cụ H3, cụ S để lại. Theo quy định của tại Điều 623 của Bộ luật dân sự năm 2015 thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản đối với bất động sản là 30 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế nên thời hiệu khởi kiện chia thừa kế di sản của cụ H3, cụ S vẫn còn.

[4] Về hàng thừa kế được hưởng di sản của cụ Dương Văn H3 và cụ Nguyễn Thị S: Cụ H3 và cụ S có 02 người con ruột là bà Dương Thị H2, ông Dương Thanh H và 01 người con nuôi là bà Dương Thị Q. Cụ H3 chết năm 2016 nên hàng thừa kế thứ nhất của cụ H3 có 04 người gồm: Cụ Nguyễn Thị S, bà Dương Thị Q, bà Dương Thị H2, ông Dương Thanh H. Cụ Nguyễn Thị S chết năm 2021 nên hàng thừa kế thứ nhất của cụ S có 03 người gồm: Bà Dương Thị Q, bà Dương Thị H2, ông Dương Thanh H.

[5] Về di sản thừa kế: Thửa đất 122, diện tích 989,7m2, tờ bản đồ 11, tọa lạc xã L, huyện G, tỉnh Bến Tre (nay là xã C, tỉnh Vĩnh Long) được UBND huyện G cấp giấy chứng nhận cho cụ H3, cụ S vào ngày 23/7/2012 nên thửa đất 122 là di sản của cụ H3, cụ S để lại.

[6] Xét tờ Di chúc ngày 24/9/2012 (BL 121): Tờ Di chúc có chữ ký của cụ H3 và cụ S, được UBND xã L chứng thực ngày 28/9/2012. Theo nội dung di chúc thì cụ H3, cụ S để lại thửa đất 122, diện tích 989,7m2 cho bà Dương Thị H2 được hưởng (quản lý, sử dụng).

Do đó, tờ Di chúc ngày 24/9/2012 này có hiệu lực pháp luật.

[7] Xét “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” ngày 24/6/2021 thể hiện nội dung: “… đề nghị hủy bỏ phần nội dung di chúc liên quan đến việc định đoạt để thừa kế di sản của tôi tại Tờ di chúc do UBND xã L chứng nhận số: 07 ngày 28/9/2012. Toàn bộ phần tài sản thuộc sở hữu của tôi đối với quyền sử dụng đất thửa đất số: 122, tờ bản đồ số: 11, diện tích 989.7m², tọa lạc tại: ấp A, xã L, huyện G, tỉnh Bến Tre và phần tôi thừa hưởng từ chồng là ông Dương Văn H3, tôi để lại toàn bộ cho ông Dương Thanh H hưởng sau khi tôi chết" (BL 15). Về hình thức “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” ngày 24/6/2021 được đánh máy sẵn, bên dưới dòng chữ đánh máy “Người làm đơn” có chữ ký “Sẩm”, chữ viết “Nguyễn Thị S1” và hai dấu “vân tay”. Như vậy “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” ngày 24/6/2021 được xem là di chúc, thuộc loại di chúc bằng văn bản không có người làm chứng theo quy định tại Điều 633 của Bộ luật dân sự năm 2015. Theo Điều 633 của Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc. Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của Bộ luật này”. Như vậy, luật quy định người lập di chúc phải tự mình viết và ký vào bản di chúc là nhằm để thể hiện đúng ý chí của người lập di chúc. So với quy định trên của pháp luật thì “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” ngày 24/6/2021 (di chúc) không do cụ S tự viết mà được đánh máy sẵn, không có người làm chứng, cụ S lúc này đã 94 tuổi, do đó không xác định được nội dung trong “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” có phải là ý chí của cụ S không nên vô hiệu. 7

[8] Từ những chứng cứ và phân tích trên

[6],

[7], Hội đồng xét xử xét thấy: Di chúc của cụ H3, cụ S lập ngày 24/9/2012 được UBND xã L chứng thực ngày 28/9/2012 có hiệu lực pháp luật; “ĐƠN ĐỀ NGHỊ V/v Huỷ bỏ nội dung di chúc” ngày 24/6/2021 (di chúc) vô hiệu.

Do đó, kháng cáo của bị đơn bà H2 là có cơ sở chấp nhận.

[9] Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, ông Nguyễn Văn P là người đại diện hợp pháp của bị đơn bà H2 có ý kiến, bà H2 tự nguyện chia thừa kế cho ông H giá trị một phần diện tích đất thửa 122 với số tiền 77.000.000 đồng, Hội đồng xét xử ghi nhận sự tự nguyên này của bà H2.

[10] Xét ý kiến của vị Kiểm sát viên về việc thay đổi nội dung kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long và ý kiến về việc giải quyết nội dung vụ án, như phân tích ở phần trên, Hội đồng xét xử xét thấy có cơ sở chấp nhận.

[11] Về chi phí tố tụng: Buộc ông Dương Thanh H phải chịu số tiền 7.212.000 đồng, ông H đã nộp xong nên không phải nộp tiếp.

[12] Về án phí dân sự sơ thẩm: Buộc ông Dương Thanh H phải chịu 3.850.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm nhưng được trừ vào 5.300.000 đồng tiền tạm ứng án phí sơ thẩm mà ông H đã nộp theo các biên lai số: 0007301, 0007302 cùng ngày 06/11/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Giồng Trôm (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 – Vĩnh Long), ông H được nhận lại số tiền còn dư là 1.450.000 đồng. Bà Dương Thị H2 là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm cho bà H2.

[13] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Dương Thị H2 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.