Bản án 1285/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa; kết quả tranh luận giữa các bên đương sự và ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định: 11

[1]. Về tố tụng: Bà V và bà T1 có đơn xin vắng mặt tại phiên tòa sơ thẩm, ngày 14/11/2025 bà V bà T1 nhận được Bản án số 111/2025/DSST. Ngày 24/11/2025, Tòa án nhận được đơn kháng cáo của bà V, bà T1 là còn trong hạn luật định nên chấp nhận. Đương sự vắng mặt thuộc trường hợp quy định tại Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt những người tham gia tố tụng trên.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Theo tài liệu chứng cứ do bị đơn bà Nguyễn Ngọc V bổ sung tại phiên tòa phúc thẩm thể hiện ngày 03/12/2020, giữa ông T, bà T1 và bà V đã ký kết Văn bản thỏa thuận chấm dứt hợp đồng thuê quyền sử dụng đất ngày 29/5/2020 trước hạn. Văn bản thỏa thuận được công chứng tại Văn phòng C4 ngày 03/12/2020. Đồng thời, bà V còn cung cấp thêm chứng cứ là Văn bản xác nhận ngày 19/3/2024 giữa bà T1 và bà V thể hiện bà T1 đã nhận thêm của bà V số tiền 29.000.000 đồng (cộng với số tiền ông T nhận của bà V là 271.000.000 đồng. Tổng cộng bà V thanh toán tiền thuê quyền sử dụng đất 5 năm là 300.000.000 đồng) và Giấy xác nhận ngày 05/5/2026 của bà T1 xác nhận bà V đã thanh toán tiền thuê đất từ tháng 12/2025 đến tháng 4/2026 theo Hợp đồng ngày 03/12/2020 với tổng số tiền 25.000.000 đồng. Thông báo của bà V cho ông T, bà T1 về việc cho người khác thuê lại quyền sử dụng đất do bà T1 ký nhận.

Xét thấy, đây là chứng cứ mới phát sinh tại cấp phúc thẩm, có thể làm thay đổi nội dung vụ án nhưng chưa được xem xét tại Tòa án cấp sơ thẩm. [2.2]. Hợp đồng thuê ngày 03/12/2020 bị tuyên vô hiệu nhưng trong hồ sơ vụ án không thể hiện việc Tòa án đã giải thích cho các đương sự biết về hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu để thực hiện quyền yêu cầu của mình là vi phạm theo hướng dẫn tại mục 2 của giải đáp thắc mắc số 01 năm 2017 của Tòa án nhân dân Tối cao. Trong khi đó lại xác định “Lỗi dẫn đến hợp đồng vô hiệu là của cả hai bên nên không phát sinh trách nhiệm bồi thường”. Mặt khác, theo tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện bà V là người bỏ ra chi phí thực hiện thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất (150m2 đất ở) theo giấy ủy quyền của ông T, bà T1 nhưng cấp sơ thẩm chưa xem xét, giải quyết. Bà V và Công ty S1 không có tranh chấp đối với hợp đồng thuê nhà xưởng nhưng Tòa án cấp sơ thẩm tuyên vô hiệu đối với Hợp đồng thuê nhà xưởng giữa bà V và Công ty S1 là vi phạm quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự theo Điều 5 của Bộ Luật Tố tụng Dân sự năm 2015 “...Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó.” [2.3]. Tại phiên tòa phúc thẩm phía đại diện theo ủy quyền của bà T1 12 không đồng ý với diện tích 318m2 thuộc thửa 1611 nhưng khi giải quyết chia tài sản chung giữa ông T và bà T1, cấp sơ thẩm chưa làm rõ việc thiếu diện tích đất mà dựa vào sự chỉ ranh của ông T để xác định thửa 1612 có diện tích là 1118,3m2 (theo giấy chứng nhận là 1320,5m2) và chia tài sản chung đồng thời xác định diện tích 318m2 của thửa 1611 thuộc quyền sử dụng của ông T là chưa khách quan.

Do đó, cần phải thực hiện thủ tục áp ranh giấy chứng nhận của thửa 1611 với giấy chứng nhận của thửa 1612 để xác định diện tích đất của các thửa cho đúng khi chia tài sản chung. [2.4]. Bản án tuyên ông T có nghĩa vụ thanh toán cho bà T1 ½ giá trị quyền sử dụng đất số tiền là 6.229.000.000 đồng (theo kết quả định giá).

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không thông báo kết quả công khai chứng cứ cho bà V, bà T1 biết về kết quả định giá cũng như tài liệu thu thập được như là Công văn số 114 ngày 16/01/2025 của UBND phường B, thành phố T…. theo quy định tại khoản 3 Điều 210 của Bộ Luật TTDS năm 2015 là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của đương sự.

[3]. Do quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm phát sinh các tình tiết mới mà Tòa án cấp phúc thẩm không thể bổ sung, khắc phục được, đồng thời để đảm bảo hai cấp xét xử nên cần hủy Bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Khu vực 17, Thành phố Hồ Chí Minh xét xử lại vụ án một cách toàn diện, triệt để, đảm bảo vụ án được giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

[4]. Phát biểu của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

[5]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Yêu cầu kháng cáo được chấp nhận nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo khoản 3 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016.