Bản án 224/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H và anh Nguyễn Văn T về việc buộc bà Đàm Thị N trả lại 189,3m2 đất; bà Nguyễn Thị Q trả lại 146m2 đất, ông Nguyễn Mạnh H1 trả lại 168m2 đất, bà 20 Nguyễn Thị T1 trả lại 69m2 đất; ông Nguyễn Văn S trả lại 187m2 đất và ông Nguyễn Văn M trả lại 120m2 đất nằm trong thửa đất số 141 tờ bản đồ 3 thuộc thôn H, xã V, tỉnh Phú Thọ - Bản đồ 299).
Nhận định của Tòa án
Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Về hình thức: Đơn kháng cáo của bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H trong thời hạn luật định, hợp lệ được Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét, giải quyết.
[2] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết vụ án: Các nguyên đơn Đỗ Thị Đ, Nguyễn Thị H và Nguyễn Văn T có đơn khởi kiện yêu cầu tuyên bố Giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất là vô hiệu; kiện đòi tài sản là quyền sử dụng đất. Hiện nay diện tích đất đang tranh chấp và các bị đơn đều có địa chỉ tại thôn H, xã V, tỉnh Phú Thọ.
Vì vậy, quan hệ pháp luật phải giải quyết là “Kiện đòi tài sản là quyền sử dụng đất và yêu cầu tuyên bố giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu”. Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 26; khoản 1 Điều 35; khoản 1 Điều 38; điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 10 - Phú Thọ. Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H kháng cáo. Vụ án được Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ giải quyết theo thủ tục phúc thẩm là đúng về thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
[3]. Về xác định tư cách tham gia tố tụng trong vụ án. Bà Đỗ Thị Đ, anh Nguyễn Thị H và chị Nguyễn Văn T có đơn khởi kiện yêu cầu tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là vô hiệu; kiện đòi tài sản là quyền sử dụng đất đối với người nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thông qua Hợp đồng chuyển nhượng đang bị đề nghị tuyên bố vô hiệu. Quá trình giải quyết vụ án có đủ cơ sở xác định bà Nguyễn Thị Q, chị Nguyễn Thị T1, anh Nguyễn Mạnh H1, ông Nguyễn Văn S, ông Nguyễn Văn M, bà Đàm Thị N là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng diện tích đất nguyên đơn yêu cầu trả lại và căn cứ để họ quản lý, sử dụng diện tích đất này là thông qua Hợp đồng chuyển nhượng với anh Nguyễn Văn H2. Do anh Nguyễn Văn H2 là người tham gia ký kết Hợp đồng hiện đang bị phía nguyên đơn yêu cầu tuyên bố vô hiệu nên cần xác định anh Nguyễn Văn H2 và những người đang trực tiếp 12 quản lý, sử dụng đất đang tranh chấp là bị đơn trong vụ án.
Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ xác định những người đang trực tiếp, quản lý sử dụng diện tích đất tranh chấp là bị đơn, còn anh Nguyễn Văn H2 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chưa phù hợp.
Tuy nhiên, việc xác định tư cách tham gia tố tụng này của Tòa án cấp sơ thẩm không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự nên Tòa án cấp phúc thẩm xác định lại tư cách tham gia tố tụng cho phù hợp quy định của pháp luật. Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự vắng mặt đã có lời khai trong hồ sơ vụ án. Tòa án đã triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt đã có đơn đề nghị xét xử vắng mặt hoặc ủy quyền tham gia tố tụng nên căn cứ vào khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt đối với các đương sự theo thủ tục chung.
[4]. Xét về yêu cầu khởi kiện và nội dung kháng cáo của bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H; Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: [4.1]. Về nguồn gốc và quá trình quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp:
Căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ vụ án được các đương sự thừa nhận có đủ cơ sở xác định thửa đất đang tranh chấp là thửa đất số 141 tờ bản đồ số 3 diện tích 926m2 ở thôn H, xã V, tỉnh Phú Thọ có nguồn gốc do bố mẹ đẻ ông Nguyễn Văn L1 để lại; thửa đất 141 này đã được UBND huyện V cấp GCN ngày 10/10/1993 mang tên ông Nguyễn Văn L1. Ông Nguyễn Văn L1 với bà Đỗ Thị Đ kết hôn năm 1974, sinh được 03 người con gồm: Nguyễn Văn H2, Nguyễn Thị H và Nguyễn Văn T. Năm 1980, do cuộc sống vợ chồng có nhiều mâu thuẫn nên bà Đ đã đưa anh T về quê ngoại tại phường D, tỉnh Phú Thọ để sinh sống; còn ông Nguyễn Văn L1 vẫn sống cùng anh Nguyễn Văn H2 và chị Nguyễn Thị H tại thôn H, xã V, huyện V nay là thôn H, xã V, tỉnh Phú Thọ. Đến năm 1994 ông Nguyễn Văn L1 chết, sau đó đến năm 1996 bà Đ đón chị Nguyễn Thị H về phường D, tỉnh Phú Thọ sinh sống. Sau đó một thời gian anh Nguyễn Văn H2 cũng về sống với bà Đ, chị H4 và anh T tại Dữu L, V, Phú Thọ.
Tuy nhiên, trước khi về chung sống cùng mẹ và các em, thì trong khoảng thời gian từ năm 1995 đến năm 1997 anh Nguyễn Văn H2 đã chuyển nhượng thửa đất đứng tên ông L1 trên cho các hộ dân tại xã V. Cụ thể đó là: Năm 1995 chuyển nhượng 73,92m2 và 1997 chuyển nhượng 50m2 cho bà Nguyễn Thị Q. Sau này bà Q đã chuyển nhượng một phần cho em trai là Nguyễn Văn P; năm 1995 chuyển nhượng cho anh Nguyễn Mạnh H1 nhưng đến năm 2004 mới lập Hợp đồng chuyển nhượng ghi rõ diện tích chuyển 13 nhượng là 168m2, năm 1995 chuyển nhượng cho bà Nguyễn Thị Đ2 nhưng đến năm 2004 mới lập Hợp đồng ghi rõ diện tích chuyển nhượng là 69m2. Sau này đến năm 2014 bà Đ2 tặng cho Nguyễn Thị T1 diện tích đất này và hiện nay chị T1 đang trực tiếp quản lý, sử dụng; khoảng năm 1997 chuyển nhượng cho ông Nguyễn Văn T2, sau này ông T2 chết đã cho con trai là anh Nguyễn Văn S quản lý, sử dụng; năm 1998 chuyển nhượng cho ông Nguyễn Văn M khoảng 05 thước đất; năm 1995 chuyển nhượng cho ông Phùng Văn L2, sau đó ông L2 cho con trai là Phùng Văn B do không có nhu cầu sử dụng nên chuyển nhượng lại cho bà Đàm Thị N. Hiện nay bà N đang trực tiếp quản lý, sử dụng đã được Nhà nước cấp GCN và xây dựng công trình trên đất. Quá trình anh Nguyễn Văn H2 lần lượt chuyển nhượng diện tích đất do ông Nguyễn Văn L1 để lại cho các hộ gia đình như trên thì sau khi nhận chuyển nhượng những hộ dân này đã sinh sống ổn định, xây dựng nhà và các công trình trên đất, được Nhà nước cấp GCN thì các thành viên trong gia đình bà Đ, anh T, chị H không ai có ý kiến gì; chỉ đến năm 2021 gia đình bà Đỗ Thị Đ mới có đơn đề nghị giải quyết việc anh Nguyễn Văn H2 chuyển nhượng diện tích đất có nguồn gốc của ông Nguyễn Văn L1 để lại như trên. [4.2]. Về giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với các bị đơn và việc xây dựng các công trình trên đất kể từ thời điểm nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất đến nay. Sau khi ông L1 chết, đến năm 1996 bà Đ đón chị Nguyễn Thị H về phường D, tỉnh Phú Thọ sinh sống. Sau đó một thời gian anh H2 cũng về sống với bà Đ, chị H và anh T.
Tuy nhiên, trước khi về sinh sống cùng với bà Đ, chị H và anh T, thì từ năm 1995 đến năm 1997 anh Nguyễn Văn H2 đã chuyển nhượng toàn bộ thửa đất đứng tên ông L1 cho các hộ dân tại xã V; sau nhiều lần thay đổi chủ sử dụng thông qua việc chuyển nhượng, tặng cho thì hiện nay các gia đình đang trực tiếp quản lý, sử dụng là: bà Nguyễn Thị Q, ông Nguyễn Mạnh H1, ông Đàm Văn T3, chị Nguyễn Thị T1, anh Nguyễn Văn S và ông Nguyễn Văn M, chị Đàm Thị N, anh Nguyễn Văn P. Về Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa người chuyển nhượng là Nguyễn Văn H2 với người nhận chuyển nhượng bao gồm: bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2 về hình thức có lập thành văn bản thể là giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất viết tay có xác nhận của UBND xã V; tại thời điểm giao kết hợp đồng các bên đều có đầy đủ năng lực pháp luật và 14 năng lực hành vi dân sự; việc giao kết hợp đồng giữa các bên là hoàn toàn tự nguyện không bị lừa dối ép buộc; đối tượng chuyển nhượng là thửa đất đã được Nhà nước cấp GCN mang tên Nguyễn Văn L1; các nội dung thỏa thuận trong hợp đồng phù hợp quy định của pháp luật; sau khi giao kết hợp đồng bên chuyển nhượng là anh H1 đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bàn giao đất cho bên nhận chuyển nhượng và nhận đầy đủ tiền của bên nhận chuyển nhượng là bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2; còn bên nhận chuyển nhượng là bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2 đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ trả đủ tiền đối với bên chuyển nhượng là anh H1 và nhận bàn giao đất trên thực tế. Do vậy các bên đã thực hiện xong toàn bộ những nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng, đến năm 2004 gia đình bà Nguyễn Thị Q, ông Đàm Văn T3, ông Nguyễn Mạnh H1, ông Phùng Văn B, bà Nguyễn Thị Đ2 đã kê khai và lập lại Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo mẫu của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, các bên đã ký vào Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và Nhà nước đã cấp GCN cho những người này. Tại thời điểm chuyển nhượng quyền sử dụng đất gia đình ông Nguyễn Văn L1 không còn ai ở tại thôn H, xã V nên việc anh H1 chuyển nhượng quyền sử dụng đất là phù hợp với khoản 2 Điều 706 Bộ luật Dân sự năm 1995 quy định: “Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở được chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi chuyển đi nơi khác hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất ở đó”; còn phía người nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2 đảm bảo đủ điều kiện nhận chuyển nhượng theo quy định tại Điều 711 Bộ luật Dân sự năm 1995. Sau khi nhận chuyển nhượng các hộ dân là bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2 đã thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ của mình theo quy định tại các Điều 712, Điều 713 Bộ luật Dân sự năm 1995. Tại thời điểm anh Nguyễn Văn H2 chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn là bà Nguyễn Thị Q, anh Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Văn T2, ông Nguyễn Văn M, ông Phùng Văn L2 thì thửa đất đang đứng ông L1; Lúc này ông L1 đã chết pháp luật phải có sự đồng ý của bà Đ, anh T và chị H là những người thuộc hàng thừa kế của ông L1 thì Hợp đồng chuyển 15 nhượng mới phù hợp quy định của pháp luật. Tuy nhiên về sau bà Đ và chị H, anh T biết rõ anh H1 đã chuyển nhượng thửa đất đứng tên ông L1 cho bị đơn nói trên, điều này được thể hiện trong các tài liệu đó là: Trong đơn khởi kiện của bà Đ, chị H, anh T và các bản tự khai… có nội dung bà Đ, chị H, anh T biết rõ anh H1 chuyển nhượng đất cho các hộ dân trên vào năm 2000 khi về thăm quê thấy mọi người xây nhà trên đất của gia đình; Tại Biên bản hòa giải ngày 26/10/2021 (BL 125-129) thể hiện là bà Đ, chị H, anh T biết rõ anh H1 chuyển nhượng thửa đất đứng tên ông L1 cho các hộ dân như trên vào năm 1997; Biên bản lấy lời khai của anh Nguyễn Văn H2 và Biên bản lấy lời khai của người làm chứng là ông Nguyễn Văn C thể hiện bà Đ, chị H, anh T biết rõ anh H2 chuyển nhượng thửa đất cho các bị đơn. Từ đó có đủ căn cứ xác định bà Đ, chị H và anh T đã biết rõ việc anh H2 chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn từ lâu, cho đến khi các bị đơn làm thủ tục đề nghị và được Nhà nước cấp GCN theo quy định của pháp luật, các bị đơn xây nhà công trình trên đất ở ổn định thì phía bà Đ không có đơn khiếu nại gì, phản ánh gì. Điều này chứng tỏ bà Đ, chị H, anh T không có ý kiến phản đối về việc các bị đơn sử dụng diện tích đất đã nhận chuyển nhượng cũng như xây dựng công trình trên đất. Quá trình giải quyết vụ án anh Nguyễn Văn H2 thừa nhận việc anh H2 chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn là để lấy tiền trả nợ cho các khoản nợ của ông L1 trước khi chết để lại và thanh toán các khoản chi phí mai táng, cải táng cho ông L1. Tại biên bản lấy lời khai của người làm chứng là ông Nguyễn Văn C cho biết: Khi ông L1 còn sống có vay tiền của ngân hàng để làm nhà nhưng ông không biết ông L1 vay bao nhiêu tiền và vay của ngân hàng nào, sau khi ông L1 chết anh H2 đã bán đất để trả nợ Ngân hàng, khi ông L1 chết là do vợ chồng ông C lo mai táng, sau khi bán đất có tiền anh H2 đã trả lại tiền cho ông; việc anh H2 bán đất một phần tiền là trả nợ cho Ngân hàng, chi phí mai táng cho ông L1, phần còn lại anh H2 sử dụng chi tiêu riêng cho bản thân. Như vậy, mặc dù về hình thức của Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại thời điểm ký kết thời điểm năm 1995, 1997 là chưa phù hợp quy định của pháp luật và chủ thể của Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất chưa đầy đủ thành phần vì không có chữ ký của bà Đ, chị H và anh T nhưng sau đó bà Đ, chị H, anh T biết rõ việc anh H2 chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn từ năm 1995, năm 1997 mà không có ý kiến phản đối gì điều này chứng tỏ bà Đ, chị H và anh T đã mặc nhiên đồng ý với việc chuyển nhượng đất của anh H2 cho các bị đơn như trên; chỉ mãi đến năm 2020 (thời gian tính từ 16 thời điểm anh H2 chuyển nhượng chuyển nhượng đất cho các bị đơn năm 1995 là 25 năm và tính từ thời điểm bà Đ, chị H và anh T biết việc anh H2 chuyển nhượng năm 1997 là 23 năm) thì bà Đ, chị H, anh T mới có đơn đề nghị giải quyết. Hiện nay các thửa đất thì bên nhận chuyển nhượng là các bị đơn đã được Nhà nước cấp GCN và xây nhà ở ổn định trên đất, quá trình các bị đơn sử dụng đất và làm thủ tục cấp GCN cũng như khi xây dựng công trình trên đất thì phía bà Đ, chị H, anh T biết rõ không có ý kiến phải đối gì. Tại khoản 1 Điều 2 Luật Đất đai năm 1993 có quy định: “Người sử dụng đất ổn định, được Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn xác nhận thì được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” Do vậy, các bị đơn là bà Nguyễn Thị Q, ông Nguyễn Mạnh H1, ông Nguyễn Văn M, ông Nguyễn Văn S, bà Nguyễn Thị T1, bà Đàm Thị N đã quản lý, sử dụng đất ngay tình, ổn định từ khi nhận chuyển nhượng cho đến nay nên cần công nhận Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các hộ dân là phù hợp.
Vì vậy, không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn Đỗ Thị Đ, Nguyễn Thị H, Nguyễn Văn T về việc tuyên bố các giao dịch chuyển quyền sử dụng đất vô hiệu để trả lại đất cho nguyên đơn. Thực tế hiện nay thửa đất bà Đ, chị H, anh T khởi kiện đã có sự thay đổi hiện trạng, không thể xác định được cụ thể diện tích, hình thể; các số liệu diện tích chỉ được lưu trữ trên tài liệu, hồ sơ địa chính, bản đồ quản lý đất đai tại địa phương. Lý do là từ khi các bị đơn nhận chuyển nhượng diện tích đất có nguồn gốc của ông L1 đến nay, ngoài diện tích đất nhận chuyển nhượng của anh H1, các hộ dân đã nhận thêm đất của Nhà nước, nhận chuyển nhượng đất của nhau; xây dựng các công trình kiên cố trên đất nên có sự thay đổi. Bản thân bà Đ, chị H và anh T khi khởi kiện, cũng không xác định được cụ thể diện tích đất của các bị đơn đang sử dụng như thế nào mà chỉ sử dụng số liệu các hộ dân khai, kết quả đo đạc làm căn cứ khởi kiện. Nếu chỉ căn cứ vào việc Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với các bị đơn không có đầy đủ chữ ký của bà Đ, chị H, anh T là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông L1 chấp nhận yêu cầu khởi là phiến diện, máy móc không nhìn nhận, đánh giá sự việc một cách tổng thể. Hậu quả để lại là mất ổn định trật tự trong các quan hệ dân sự cũng như quan hệ xã hội, khó khăn trong việc thi hành án vì thửa đất đã có sự thay đổi, người nhận chuyển nhượng đã xây dựng các công trình trên đất, sử dụng ổn định lâu dài như trên. Do vậy, cần đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ anh Nguyễn V 17 H2 ngay tình, tạo sự ổn định trong quan hệ xã hội nên công nhận việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với các bị đơn như đã phân tích, viện dẫn phần trên là phù hợp. [4.3]. Đối với yêu cầu khởi kiện của bà Đ, chị H và anh T đề nghị hủy GCN Nhà nước đã cấp cho các bị đơn thấy rằng: Các bị đơn là bà Nguyễn Thị Q, ông Nguyễn Mạnh H1, chị Nguyễn Thị T1 đã được Nhà nước cấp GCN đối với phần diện tích đất đã nhận chuyển nhượng có nguồn gốc của ông Nguyễn Văn L1 thì do việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với các bị đơn được công nhận; Vì vậy việc cấp GCN cho các bị đơn này là hợp pháp, có căn cứ pháp luật nên yêu cầu hủy GCN không được chấp nhận. [4.4]. Về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với ông Nguyễn Văn M và Nguyễn Văn S là ngay tình, được pháp luật công nhận như đã phân tích, viện dẫn trên.
Tuy nhiên, hiện nay ông Nguyễn Văn M và ông Nguyễn Văn S chưa được Nhà nước cấp GCN nhưng gia đình ông M, ông S cũng đã xây nhà ở ổn định từ năm 1995 đến nay nên việc bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H, anh Nguyễn Văn T yêu cầu đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất đứng tên ông Nguyễn Văn L1 là không có cơ sở nên không được Hội đồng xét xử chấp nhận. [4.5]. Đối với yêu cầu chia tài sản chung và di sản thừa kế tài sản là quyền sử dụng đất đứng tên ông Nguyễn Văn L1, nhận thấy: Hiện nay thửa đất số 141 diện tích 926m2 đứng tên ông Nguyễn Văn L1 không còn giữ nguyên hiện trạng do anh Nguyễn Văn H2 (con trai ông L1) đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các hộ dân xung quanh, anh H2 đã nhận tiền chuyển nhượng. Tại phiên tòa sơ thẩm, phía nguyên đơn đã rút yêu cầu khởi kiện, HĐXX đình chỉ xét xử đối với nội dung này là phù hợp. [4.5]. Về các nội dung liên quan: Như đã viện dẫn, phân tích ở trên, thửa đất có nguồn gốc đứng tên ông Nguyễn Văn L1 do anh Nguyễn Văn H2 đã tự ý chuyển nhượng và quản lý toàn bộ số tiền. Hiện nay thửa đất số 141 diện tích đứng tên ông Nguyễn Văn L1 không còn nguyên hiện trạng do anh Nguyễn Văn H2 (con trai ông L1) đã chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn, anh H2 đã nhận tiền chuyển nhượng và giao đất cho các bị đơn; Việc anh H2 chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các bị đơn khi chưa có sự đồng ý của bà Đ, anh T, chị H như trên được công nhận đã ảnh hưởng đến quyền lợi của bà Đ, chị H, anh T. Vì thửa đất đã được các bị đơn hiện nay đã thay đổi hiện trạng, các bị đơn xây dựng nhà ở công trình kiên cố trên đất, được Nhà nước cấp GCN không 18 thể lấy lại để trả cho các nguyên đơn như đã phân tích, viện dẫn trên. Do vậy, bà Đ, chị H, anh T có quyền yêu cầu anh H2 hoàn trả giá trị diện tích đất khi có yêu cầu bằng vụ kiện khác. Về nội dung quá trình giải quyết vụ án anh Nguyễn Văn H2 khai việc chuyển nhượng thửa đất đứng tên ông Nguyễn Văn L1 như trên một phần lấy tiền trả cho các khoản nợ trước đó của ông Nguyễn Văn L1 và thanh toán cho việc chi phí mai táng, cải táng ông L1.
Tuy nhiên, trong phạm vi vụ án này chỉ xem xét tính hợp pháp, tính có căn cứ của giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với các bị đơn mà không xem xét việc chia tài sản của ông L1 để lại nên việc làm rõ khoản nợ trước khi chết do ông L1 để lại là bao nhiêu, những chi phí cụ thể của anh H2 dùng vào việc mai táng, cải táng ông L1 để xác định anh H2 thực hiện nghĩa vụ đối với ông L1 như thế nào. Các chi phí này không phải là căn cứ, cơ sở để chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của phía nguyên đơn; còn việc xác định anh Nguyễn Văn H2 thực hiện nghĩa vụ của ông L1 để lại như thế nào sẽ được xem xét, giải quyết trong vụ án khác khi bà Đ, anh T, chị H khởi kiện chia thừa kế liên quan đến thửa đất số 141 trên. Về việc Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng tình huống của Án lệ số 16/2017/AL ngày 14/12/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thấy rằng: Nội dung án lệ thể hiện di sản thừa kế là bất động sản được một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng, các đồng thừa kế biết và không phản đối gì việc chuyển nhượng đó. Số tiền nhận chuyển nhượng đã được dùng để lo cuộc sống của các đồng thừa kế. Bên nhận chuyển nhượng đã được Nhà nước cấp GCN.
Căn cứ vào nội dung của án lệ có đủ cơ sở xác định anh Nguyễn Văn H2 là một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng thửa đất 141 cho các bị đơn thì bà Đ, chị H, anh T là các đồng thừa kế biết và không phản đối gì. Hiện nay bên nhận chuyển nhượng là các bị đơn đã được Nhà nước cấp GCN (chỉ còn ông Nguyễn Văn S là chưa được cấp GCN).
Tuy nhiên, theo anh H2 khai việc chuyển nhượng thửa đất đứng tên ông L1 như trên một phần lấy tiền trả cho các khoản nợ trước đó của ông L1 và thanh toán cho việc chi phí mai táng, cải táng ông L1; còn phía bị đơn là bà Đ, chị H, anh T không thừa nhận và chưa có căn cứ xác định toàn bộ số tiền chuyển nhượng quyền sử dụng đất anh H2 đã được dùng để lo cho cuộc sống của các đồng thừa kế là bà Đ, anh T và chị H. Do vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm vận dụng tình huống để áp dụng Án lệ số 16/2017/AL ngày 14/12/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giải quyết vụ án là chưa đúng 19 quy định của pháp luật.
Từ những phân tích như trên Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thu thập khách quan, đúng pháp luật kết hợp với việc xét hỏi công khai tại phiên tòa để quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H, anh Nguyễn Văn T về việc yêu cầu tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với bà Đàm Thị N, bà Nguyễn Thị Q, ông Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị T1; ông Nguyễn Văn S (kế thừa của ông Nguyễn Văn T2) và ông Nguyễn Văn M vô hiệu là có căn cứ, phù hợp quy định của pháp luật. Do vậy kháng cáo của bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H là không có căn cứ nên không được Hội đồng xét xử chấp nhận.
[5]. Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H; giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 10 – Phú Thọ là có căn cứ, được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.
[6]. Về án phí: Yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận nên bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Do bà Đỗ Thị Đ thuộc đối tượng được miễn án phí nên không phải chịu.
Quyết định
Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Không chấp nhận kháng cáo của bà Đỗ Thị Đ và chị Nguyễn Thị H; Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số: 47/2025/DS-ST ngày 22 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 10- Phú Thọ.
Căn cứ vào Điều 705, Điều 706, Điều 707, Điều 711, Điều 712 Bộ luật Dân sự năm 1995; Điều 2 Luật Đất đai năm 1993; Điều 202 của Luật Đất đai năm 2013; Điều 166, Điều 649, Điều 650, Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 156, Điều 157, Điều 164, Điều 165, Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí Tòa án. Xử:
1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H và anh Nguyễn Văn T về việc buộc bà Đàm Thị N trả lại 189,3m2 đất; bà Nguyễn Thị Q trả lại 146m2 đất, ông Nguyễn Mạnh H1 trả lại 168m2 đất, bà 20 Nguyễn Thị T1 trả lại 69m2 đất; ông Nguyễn Văn S trả lại 187m2 đất và ông Nguyễn Văn M trả lại 120m2 đất nằm trong thửa đất số 141 tờ bản đồ 3 thuộc thôn H, xã V, tỉnh Phú Thọ - Bản đồ 299).
2. Không chấp yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H và anh Nguyễn Văn T về việc tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn H2 với bà Đàm Thị N, bà Nguyễn Thị Q, ông Nguyễn Mạnh H1, bà Nguyễn Thị T1; ông Nguyễn Văn S (kế thừa của ông Nguyễn Văn T2) và ông Nguyễn Văn M là vô hiệu (các giao dịch xác lập từ những năm 1994 – 1996).
3. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H và anh Nguyễn Văn T về việc kiến nghị, yêu cầu hủy GCN đã cấp cho bà Nguyễn Thị Q, bà Nguyễn Thị T1, ông Nguyễn Văn P, ông Nguyễn Mạnh H1, bà Đàm Thị N.
4. Đình chỉ xét xử đối với yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Đ, chị Nguyễn Thị H và anh Nguyễn Văn T về việc chia di sản thừa kế của ông Nguyễn Văn L1 thửa đất số 141 diện tích 926m2 nêu trên.
5. Về án phí: Bà Đỗ Thị Đ được miễn án phí dân sự phúc thẩm; chị Nguyễn Thị H phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm. Xác nhận chị Nguyễn Thị H đã nộp đủ số tiền 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm theo Biên lai số 0002721 ngày 03/10/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Phú Thọ. Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.