Bản án 256/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Phiên tòa phúc thẩm tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự. Về việc tham gia tố tụng của người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng: Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Phùng Thị T1 đã chết. Căn cứ Khoản 1 Điều 74 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử đã tiến hành xác định những người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà T1 để đưa vào tham gia tố tụng. Về việc xác minh hàng thừa kế và cam kết của các đương sự: Các con của bà T1 đã lập văn bản cam kết xác định toàn bộ hàng thừa kế thứ nhất của bà T1 chỉ gồm những người con này. Do các con của bà T1 cư trú 13 rải rác ở nhiều địa phương khác nhau, không cùng nơi đăng ký hộ khẩu thường trú nên UBND cấp xã không có cơ sở xác nhận toàn bộ quan hệ nhân thân.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện của các con bà T1 đã có mặt, cung cấp Giấy xác nhận và các đương sự trong vụ án là các em ruột của bà T1 cùng cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật về danh sách những người thừa kế của bà T1. HĐXX xét thấy việc xác định người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà T1 đã bảo đảm đúng bản chất, không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự khác. Căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, việc Tòa án cấp phúc thẩm tiếp tục tiến hành xét xử vụ án là hoàn toàn đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính liên tục và thời hạn giải quyết vụ án.

[2] Xét nội dung kháng cáo: [2.1] Về xác định di sản thừa kế và hàng thừa kế: [2.1.1] Nguồn gốc di sản: các thửa đất số 496, 760 (nay là 1471, 1472, 1473) thuộc tờ bản đồ số 24 và thửa đất số 713 thuộc tờ bản đồ số 23 đều là di sản thừa kế của cụ Phùng Đình Q và cụ Lê Thị N2 để lại. Việc xác định này là hoàn toàn chính xác, đúng bản chất tài sản và đúng quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015. Việc bị đơn cho rằng đất được cha mẹ cho riêng là không có căn cứ vì không có tài liệu tặng cho hợp pháp, việc đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) chỉ mang tính thủ tục hành chính. Diện tích 200m2 đất ở tăng thêm: do bà N tự bỏ chi phí, tài chính riêng để làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất.

Do đó, phần diện tích này không tính vào khối di sản thừa kế là phù hợp. [2.1.2] Về hàng thừa kế: Việc xác định 07 kỷ phần thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của hai cụ là đúng quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015. Đồng thời, Tòa án cấp sơ thẩm đã xem xét toàn diện công sức khai phá, quản lý, giữ gìn và tôn tạo di sản suốt hàng chục năm qua của vợ chồng ông Phùng Đình C1 và bà Nguyễn Thị N để chia cho nhánh ông C1 02 kỷ phần là phù hợp. [2.2] Về hình thức phân chia di sản và hiệu lực của các giao dịch dân sự: [2.2.1] Thực tế các thửa đất nêu trên đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp GCNQSDĐ cho hộ ông Phùng Đình C1 và bà Nguyễn Thị N từ nhiều năm trước. Trên cơ sở các giấy tờ hợp pháp này, bà N và anh T3 đã thực hiện các giao dịch thế chấp tại Ngân hàng và chuyển nhượng QSDĐ cho ông Lê Trung T5, bà Nguyễn Thị L4, bà Cao Thị Phương D3. Các giao dịch nêu trên đều được công chứng, chứng thực và đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai đúng trình tự, thủ tục. Bên nhận chuyển 14 nhượng và Ngân hàng nhận thế chấp là những người thứ ba giao dịch hoàn toàn ngay tình, tin tưởng vào tính pháp lý của GCNQSDĐ do Nhà nước cấp. Căn cứ Khoản 2 Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015, pháp luật phải ưu tiên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thứ ba ngay tình để bảo đảm tính ổn định của các giao dịch dân sự và trật tự quản lý đất đai.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không tuyên các hợp đồng vô hiệu, không hủy GCNQSDĐ mà công nhận hiệu lực của các giao dịch là hoàn toàn có căn cứ pháp lý. [2.2.2] Về việc chia di sản bằng giá trị tiền: Do tài sản đã tham gia vào các giao dịch dân sự hợp pháp và để bảo đảm tính khả thi, hạn chế xáo trộn đời sống thực tế của người đang sử dụng đất ngay tình, việc Tòa án cấp sơ thẩm phân chia di sản theo phương thức: Giao hiện vật đất cho người đang quản lý sử dụng và buộc thanh toán lại giá trị kỷ phần thừa kế bằng tiền cho các đồng thừa kế còn lại là phương án phù hợp với quy định tại Khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015. [2.3] Những người kháng cáo cho rằng bà N không có khả năng tài chính để thi hành án: Việc người phải thi hành án có tiền hay không thuộc thẩm quyền xử lý của giai đoạn Thi hành án dân sự (kê biên, xử lý tài sản…), không phải căn cứ để thay đổi phương thức chia di sản hợp pháp.

[3] Từ những nhận định trên, tại phiên tòa phúc thẩm, người kháng cáo không cung cấp thêm được bất kỳ chứng cứ pháp lý nào mới làm thay đổi bản chất vụ án.

Do đó, không có cơ sở pháp luật để chấp nhận đơn kháng cáo các đương sự; giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[4] Án phí phúc thẩm: do kháng cáo không được chấp nhận người kháng cáo các ông bà Phùng Thị D2, bà Phùng Thị M1, ông Phùng Đình T3 phải chịu theo quy định; người kháng cáo bà Phùng Thị M, ông Phùng Đình T, bà Phùng Thị V, bà Nguyễn Thị N là người cao tuổi nên được miễn. Bà Phùng Thị T1 (là người cao tuổi đã chết - Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của của bà T1: ông Hà Ngọc T2, bà Hà Thị D1, bà Hà Thị Kim C, bà Hà Thị B, bà Hà Thị L2, bà Hà Thị Lan P) được miễn theo quy định.

[5] Các quyết định khác của án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị theo quy định pháp luật.