Bản án 145/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, sau khi Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến, Hội đồng xét xử nhận định: * Về thủ tục tố tụng:

[1] Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn là bà Nguyễn Thị X khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế với bị đơn bà Nguyễn Thị K1 là tranh chấp thừa kế tài sản. Bị đơn có địa chỉ cư trú trên địa bàn phường T, thành phố Đà Nẵng nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 3, Đà Nẵng theo quy định tại khoản 5 Điều 26, Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về sự vắng mặt của các đương sự: Tòa án nhân dân khu vực 3 - Đà Nẵng đã triệu tập hợp lệ bị đơn bà Nguyễn Thị K1, người đại diện theo ủy quyền của bị đơn là các ông (bà) Đặng Bá Thùy D, Huỳnh Ngọc Đ, Trương Vĩnh P, Huỳnh Ngọc D1 và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan gồm các ông (bà) Huỳnh Ngọc A, Huỳnh Ngọc Đ, Huỳnh Ngọc Đ1, Huỳnh Thị Ngọc Đ2, Huỳnh Thị Ngọc D1, Huỳnh Thị Ngọc Đ3, Đặng Bá Thùy D, Trương Huỳnh Như P1, Trương 9 Huỳnh Như U và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn ông Trần Văn H, bà Trần Thị Trà L nhưng các đương sự nêu trên vẫn vắng mặt nên HĐXX căn cứ vào khoản 2 Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt các đương sự nêu trên. * Về nội dung vụ án:

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật di sản của cụ Nguyễn N và cụ Nguyễn Thị X1 để lại là nhà đất thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7, diện tích 59.9 m2 tọa lạc tại số E đường Đ, phường T, TP Đà Nẵng. Quá trình giải quyết vụ án bị đơn bà Nguyễn Thị K1 yêu cầu công nhận ½ nhà đất tại E đường Đ của cụ N hết thời hiệu khởi kiện và đề nghị công nhận cho bà K1 được quyền quản lý sử dụng, ½ nhà đất còn lại tại E Đ là di sản của cụ X1 chưa chia nhưng đề nghị Tòa án trừ cho bà K1 và các con của bà K1 30% công sức giữ gìn tôn tạo bảo quản di sản, phần còn lại của di sản chia theo pháp luật; Ngoài ra bà K1 yêu cầu chia một lô đất chính có nguồn gốc giải tỏa từ nhà đất số E đường Đ là di sản của cụ N và cụ X1 chưa được phân chia và đề nghị Tòa án chia đôi cho bà X ½ và bà K1 ½, bà K1 đề nghị nhận hiện vật và thối trả kỷ phần thừa kế bằng tiền cho bà X. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu phản tố của bị đơn thì thấy:

[4] Về thời hiệu khởi kiện: Tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản...kể từ thời điểm mở thừa kế...”. Theo quy định tại điểm a, tiểu mục 2.2, Mục I Nghị quyết số 02/2004/NQQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; Mục I Giải đáp số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân Tối cao; Điều 36 Pháp lệnh thừa kế năm 1990 và Điều 17, Điều 18 Nghị quyết số 58/1998/NQ-UBNTVQH10 ngày 20/8/1998 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội thì khi xác định thời hiệu khởi kiện về thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 01/7/1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 01/7/1996 đến ngày 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện. Theo trích lục khai tử ngày 12/3/2026 của UBND phường H và kết quả xác minh tại địa phương có căn cứ khẳng định rằng cụ Nguyễn N chết năm 1983, cụ X1 chết năm 2013, di sản là nhà đất thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7, diện tích 59.9 m2 tọa lạc tại số E đường Đ, phường T, TP Đà Nẵng có nguồn gốc từ trước năm 1975, nhà đất do cụ N và cụ X1 xây dựng quản lý và sử dụng từ năm 1975 đến nay. Nguyên đơn bà Nguyễn Thị X 10 nộp đơn khởi kiện vào ngày 10/10/2022, nên căn cứ theo các quy định trên thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ N vẫn còn.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị X đối với di sản của cụ X1 và cụ N để lại vẫn còn trong thời hiệu khởi kiện. Như đã nhận định, thời hiệu chia di sản thừa kế của cụ N vẫn còn nên trình bày của bị đơn bà Nguyễn Thị K1 cho rằng di sản của cụ N hết thời hiệu khởi kiện nên không đồng ý phân chia phần di sản của cụ N đối với nhà đất số E Đ và đề nghị Tòa án công nhận quyền sở hữu cho bị đơn ½ di sản của cụ N là không có căn cứ nên không chấp nhận.

[5] Về nguồn gốc nhà và đất là di sản thừa kế: Quá trình giải quyết vụ án, các bên đương sự cùng xác nhận di sản cụ N và cụ X1 để lại là ngôi nhà và quyền sử dụng đất thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7 tại địa chỉ số E Đ, phường T, thành phố Đà Nẵng hình thành từ trước năm 1975 đến nay. Nguồn gốc thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7, tọa lạc tại số E đường Đ, phường T, TP Đà Nẵng là của cụ N và cụ X1 kê khai quản lý sử dụng, thể hiện tại sổ địa chính năm 1993 do Ủy ban nhân dân phường T (cũ) nay là Phường T quản lý lưu trữ, có diện tích khi kê khai là 89 m2, loại đất ở, năm 2002 nhà nước có chủ trương mở rộng đường Đ, nhà nước thu hồi 30,4 m2 nên diện tích còn lại là 58.6 m2.

Tuy nhiên, theo kết quả đo đạc thực tế thì diện tích của thửa đất là 59.9m2, diện tích sử dụng 129.7 m2. Do vậy HĐXX xác định di sản thừa kế của cụ N và cụ X1 để lại là nhà đất thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7 có diện tích đất 59.9m2, diện tích sử dụng 129.7 m2 tại địa chỉ E Đ, phường T, thành phố Đà Nẵng. Theo chứng thư Thẩm định giá ngày 20/9/2023 của Công ty Cổ phần T1 Đơn giá 1m2 đất tại Thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7; địa chỉ số E Đ là 77.965.020 đồng; Giá trị Công trình xây dựng trên đất có giá trị: 304.876.505 đồng. Theo chứng thư Thẩm định giá số 017/2025/522 ngày 19/11/2025 của Công ty Cổ phần T1 thì Đơn giá 1 m2 đất của Thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7; địa chỉ số E Đ là 80.623.176 đồng Giá trị quyền sử dụng đất và Giá trị công trình xây dựng trên đất là 311.280.000 đồng. Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn thống nhất với kết quả định giá qua các lần thẩm định giá, còn bị đơn cho rằng giá trị nhà đất qua các lần thẩm định giá là cao nhưng không yêu cầu định giá lại và cũng không có ý kiến gì liên quan đến các kết quả thẩm định giá. Tại phiên tòa hôm nay nguyên đơn đề nghị HĐXX căn cứ kết quả thẩm định giá theo chứng thư thẩm định giá ngày 20/9/2023 của công ty Cổ phần T1 đối với nhà đất tại số E đường Đ, với Đơn giá 1m2 đất tại Thửa đất số 11 201, tờ bản đồ số 7; địa chỉ số E Đ là 77.965.020 đồng x 59.9 m2 = 4.670.104.698 đồng; Giá trị Công trình xây dựng trên đất có giá trị: 304.876.505 đồng. Tổng giá trị 4.974.981.203 đồng để giải quyết vụ án. HĐXX xét thấy qua hai lần thẩm định giá đối với Thửa đất số 201, tờ bản đồ số 7; địa chỉ số E Đ thì kết quả thẩm định giá theo chứng thư thẩm định giá lần một ngày 20/9/2023 của công ty Cổ phần Thẩm định giá và dịch vụ tài chính T1 có Đơn giá 1m2 là 77.965.020 đồng, thấp hơn so với kết quả thẩm định giá lần hai vào ngày 19/11/2025 của Công ty Cổ phần T1 với Đơn giá 1m2 là 80.623.176 đồng, các đương sự không yêu cầu định giá lại và tại phiên tòa nguyên đơn đề nghị nhận giá trị bằng tiền và chấp nhận giá trị nhà đất theo đơn giá thẩm định giá lần một, mà giá thẩm định lần một thấp hơn giá thẩm định lần hai nên cần ghi nhận và việc lấy kết quả thẩm định giá lần một với đơn giá 1m2 là 77.965.020 đồng là phù hợp với hiện trạng nhà đất tại số E Đ, đảm bảo quyền lợi cho các bên đương sự nên HĐXX Công nhận giá trị di sản là nhà đất số E đường Đ, phường T, thành phố Đà Nẵng có tổng giá trị 4.974.981.203, trong đó Giá trị quyền sử dụng đất 1m2 là 77.965.020 đồng x 59.9 m2 = 4.670.104.698 đồng; Công trình xây dựng trên đất có giá trị: 304.876.505 đồng để làm căn cứ giải quyết vụ án là phù hợp.

[6] Về hàng thừa kế: Cụ Nguyễn N và cụ Nguyễn Thị X1 có 02 người con chung là: bà Nguyễn Thị X và bà Nguyễn Thị K1.

Do đó, theo quy định tại Điều 651 của Bộ luật dân sự thì hàng thừa kế thứ nhất của cụ N và cụ X1 gồm có: bà Nguyễn Thị X và bà Nguyễn Thị K1.

[7] Xét công sức bảo quản, đóng góp, tôn tạo giữ gìn di sản: Quá trình giải quyết vụ án bà K1 đề nghị trích 30 % công sức gìn giữ, bảo quản di sản thừa kế cho bà K1 và các con của bà K1 hiện đang sinh sống trên nhà đất này.

Tuy nhiên, Tòa án đã yêu cầu bị đơn và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là các con của bà K1 cung cấp tài liệu chứng cứ chứng minh liên quan đến quá trình sinh sống cải tạo cơi nới giữ gìn nhà đất số E Đ nhưng bị đơn và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan không có ý kiến phản hồi nên HĐXX không có căn cứ để xem xét. Tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn đề nghị trích 20% công sức giữ gìn bảo quản di sản cho bị đơn. HĐXX xét thấy, mặc dù quá trình giải quyết vụ án phía bị đơn không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh liên quan đến quá trình sinh sống cải tạo cơi nới giữ gìn nhà đất số E Đ.

Tuy nhiên, theo kết quả xác minh thể hiện bà K1 sống cùng cụ N và cụ X1 từ nhỏ, sau 12 khi cụ N chết vào năm 1983, đến năm 2013 cụ X1 chết thì bà Nguyễn Thị K1 vẫn tiếp tục sinh sống và đóng thuế đất đối với nhà đất trên cho đến nay, còn các con của bà K1 họ là những người được thụ hưởng trên nhà đất này nên việc xét công sức đóng góp giữ gìn bảo quản di sản cho các con bà K1 là không có căn cứ mà chỉ xem xét công sức giữ gìn bảo quản di sản cho bà K1 là phù hợp. HĐXX sẽ xem xét tính công sức gìn giữ, bảo quản di sản thừa kế cho bị đơn bà Nguyễn Thị K1 là 20 % giá trị di sản mà cụ N và cụ X1 theo đề nghị của nguyên đơn là phù hợp theo quy định tại Điều 658 BLDS cụ thể: Tổng giá trị di sản là 4.974.981.203 đ x 20% = 994.996.241 đồng.

Do đó, bà Nguyễn Thị K1 được nhận 20% công sức gìn giữ, bảo quản di sản thừa kế của cụ N và cụ X1.

[8] Về chia Di sản thừa kế của cụ Nguyễn N và cụ Nguyễn Thị X1: Di sản thừa kế của cụ N và cụ X1 được chia theo pháp luật còn lại là: 4.974.981.203 đồng – 994.996.241 đ = 3.979.984.962 đồng (Ba tỷ chín trăm bảy mươi chín triệu chín trăm tám mươi tư nghìn chín trăm sáu mươi hai đồng. Di sản thừa kế của cụ N và cụ X1 được chia làm 02 phần, theo đó bà Nguyễn Thị X1 và bà Nguyễn Thị K1 mỗi người được chia 1/2 giá trị di sản là 3.979.984.962 đồng: 2 = 1.989.992.481 đồng (Một tỷ chín trăm tám mươi chín triệu chín trăm chín mươi hai nghìn bốn trăm tám mươi mốt đồng).

[9] Về giao di sản là hiện vật: Theo công văn số 2208/VPĐKDĐ –ĐKCGCN ngày 21/11/2022 của Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố Đ thể hiện thửa đất số 201, tờ bản đồ số 07 hiện nay không đủ diện tích để tách thửa. Phía nguyên đơn bà Nguyễn Thị X đồng ý nhận kỷ phần bằng tiền và giao hiện vật cho bà Nguyễn Thị K1. Xét thấy bà Nguyễn Thị K1 đang sinh sống ổn định tại nhà đất này nên cần giao nhà đất thửa đất số 201, tờ bản đồ số 07 có diện tích 59,9 m2 tọa lạc tại số E Đ cho bà Nguyễn Thị K1 được quyền sở hữu và sử dụng, bà K1 có nghĩa vụ trích trả bằng tiền cho bà X giá trị kỷ phần thừa kế bà X được chia là phù hợp.

[10] Về nghĩa vụ trích trả: Như đã nhận định trên thì bà Nguyễn Thị K1 có nghĩa vụ trích trả cho bà Nguyễn Thị X kỷ phần thừa kế có giá trị là 1.989.992.481 đồng (Một tỷ chín trăm tám mươi chín triệu chín trăm chín mươi hai nghìn bốn trăm tám mươi mốt đồng).

[11] Từ những nhận định trên HĐXX thấy cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị X và chia thừa kế theo hướng đã phân tích trên là có cơ sở, phù hợp với lời đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên toà. 13 Xét lời đề nghị của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn phù hợp với nhận định của HĐXX nên chấp nhận.

[12] Đối với yêu cầu chia di sản thừa kế liên quan đến nhà đất số E đường Đ, phường H, thành phố Đà Nẵng của bị đơn bà Nguyễn Thị K1 thì thấy: Vào ngày 28/11/2022 bà Nguyễn Thị K1 có đơn yêu cầu phản tố yêu cầu Tòa án chia nhà đất tại số E đường Đ và 02 lô đất gồm 1 lô đất chính và 01 lô đất phụ được giải tỏa từ nhà đất tại E Đ. Sau đó bà K1 thay đổi lời khai xác định nhà đất tại số E Đ bà X đang quản lý sử dụng hiện do nhà nước quản lý nên không yêu cầu phân chia nhà đất tại số E Đ, nhưng đề nghị phân chia 01 lô đất chính được bố trí tái định cư khi giải tỏa nhà đất 54 Đ, nhưng bà K1 không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh liên quan đến lô đất chính mà bà trình bày để chứng minh cho yêu cầu của bà, Tòa án cũng nhiều lần gửi công văn yêu cầu bà K1 cung cấp tài liệu chứng cứ chứng minh nhưng bị đơn không cung cấp. Đồng thời Tòa án cũng tiến hành xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ liên quan đến nhà đất số E Đ theo yêu cầu của bị đơn. Theo các tài liệu chứng cứ do các cơ quan có thẩm quyền cung cấp cho Tòa án thể hiện nhà đất tại số E đường Đ do vợ chồng bà Nguyễn Thị X và ông Nguyễn Phúc N1 chuyển nhượng của ông D3 bà C1 vào năm 1961, đến năm 2001 thì nhà đất được Ủy ban nhân thành phố Đ cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu (Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất ở do UBND thành phố Đ cấp ngày 02/8/2001 đứng tên bà Nguyễn Thị X) đến năm 2002 nhà đất này bị giải tỏa di dời hẳn và được cơ quan nhà nước bố trí tái định cư cho vợ chồng bà Nguyễn Thị X và ông Nguyễn P2 01 lô đất nhưng thời gian đã lâu, các cơ quan nhà nước không cung cấp được vị trí địa chỉ của lô đất tái định cư ở đâu. Nên HĐXX không có căn cứ xác định nhà đất tại số E đường Đ và 01 lô đất chính giải tỏa từ nhà đất số E Đ là di sản thừa kế của cụ N và cụ X1 theo yêu cầu của bị đơn bà Nguyễn Thị K1. Do vậy, HĐXX không chấp nhận yêu cầu chia di sản thừa kế liên quan đến nhà đất tại số E đường Đ của bị đơn bà Nguyễn Thị K1.

[13] Về án phí dân sự sơ thẩm: Do bà Nguyễn Thị X và bà Nguyễn Thị K1 là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại điểm đ Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

[14] Về chi phí tố tụng: 14 Chi phí thẩm định giá lần 1: 28.000.000 đồng (theo Hóa đơn giá trị gia tăng ngày 20/9/2023 của Công ty Cổ phần T1); Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 3.000.000 đồng; Chi phí thẩm định giá lần 2: 17.000.000 đồng (Theo Hóa đơn GTGT số 00000236 ngày 26.11.2025 của Công ty T1); Chi phí đo đạc: 4.479.651 đồng (Theo Hóa đơn GTGT số 00051048 ngày 01/4/2026 của Văn Phòng Đăng ký đất đai thành phố Đ). Tổng cộng số tiền chi phí tố tụng là: 52.479.651 đồng bà Nguyễn Thị K1, bà Nguyễn Thị X mỗi người phải chịu là 26.239.826 đồng. Bà Nguyễn Thị X đã nộp tạm ứng số tiền 31.000.000 đồng, bà Nguyễn Thị K1 đã nộp số tiền tạm ứng 23.147.661 đồng nên bà Nguyễn Thị K1 phải trả lại cho bà Nguyễn Thị X số tiền 3.092.165 đồng; Tuy nhiên tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn tự nguyện chịu số tiền chi phí tố tụng mà bị đơn còn thiếu là 3.092.165 đồng, HĐXX xét thấy đây là sự tự nguyện nên chấp nhận, số tiền chi phí tố tụng nguyên đơn còn dư là 1.668.009 đồng. Hoàn trả cho bà Nguyễn Thị X số tiền tạm ứng chi phí tố tụng 1.668.009 đồng (nguyên đơn đã được nhận lại). Như vậy, đối với chi phí tố tụng các bên đương sự đã nộp và đã chi xong.