Bản án 134/2026/KDTM-PTTranh chấp về xây dựng

Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, căn cứ kết quả hỏi và tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Xét về tố tụng: - Kháng cáo của Công ty cổ phần X; Ngân hàng thương mại cổ phần Q và ông Nguyễn Minh K do người đại diện hợp pháp thực hiện, được nộp trong thời hạn luật định và đã nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm. Như vậy, kháng cáo của các đương sự hợp lệ về hình thức. Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội thụ lý, giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm là đúng thẩm quyền theo quy định tại Điều 285 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. - Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn là Công ty cổ phần X khởi kiện yêu cầu bị đơn là Công ty cổ phần B2 thanh toán giá trị khối lượng công việc đã thực hiện, khối lượng phát sinh, tiền lãi chậm thanh toán và bồi thường thiệt hại phát sinh từ Hợp đồng số 50/18/TTHĐ/BITEXCOJSC-MACROCOZ ngày 25/5/2018. Bị đơn có yêu cầu phản tố về phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại và yêu cầu Ngân hàng TMCP Q thực hiện nghĩa vụ theo các Thư bảo lãnh đã phát hành. Quá trình thực hiện Hợp đồng, các bên phát sinh tranh chấp về tiến độ thi công, thanh toán, chấm dứt Hợp đồng và hậu quả của việc vi phạm nghĩa vụ.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là "Tranh chấp Hợp đồng thi công xây dựng và Hợp đồng bảo lãnh", đồng thời thụ lý, giải quyết vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 30 và điểm b khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 là có căn cứ. Bị đơn là Công ty cổ phần B2, có trụ sở chính tại Tháp T, đường M, phường M, quận N, thành phố Hà Nội (nay là phường T, thành phố Hà Nội). Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án nhân dân khu vực 4 – Hà Nội, thụ lý và giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm là đúng thẩm quyền theo loại việc và theo lãnh thổ. Về người tham gia tố tụng: Các đương sự đã được Tòa án triệu tập hợp lệ theo quy định của pháp luật. Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có kháng cáo đều có mặt. Đối với những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng 44 mặt, việc vắng mặt của họ không thuộc trường hợp phải hoãn phiên tòa. Do vậy, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2]. Về nội dung kháng cáo: 2.1. Về hiệu lực của Hợp đồng số 50, các giao dịch bảo lãnh, giao dịch bảo đảm và các văn bản liên quan:

Xét thấy, Hợp đồng số 50/18/TTHĐ/BITEXCOJSC-MACROCOZ ngày 25/5/2018, các Phụ lục Hợp đồng, Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng, Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng và các văn bản gia hạn bảo lãnh do Ngân hàng TMCP Q phát hành, cùng Hợp đồng cấp bảo lãnh, Hợp đồng ký quỹ, Hợp đồng thế chấp tài sản của người thứ ba và các văn bản có liên quan đều được ký kết trên cơ sở tự nguyện, đúng thẩm quyền, hình thức và nội dung phù hợp quy định của pháp luật. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không có tranh chấp hay phản đối về hiệu lực của các giao dịch và văn bản nêu trên.

Do đó, Hội đồng xét xử xác định các văn bản này phát sinh hiệu lực pháp luật và là căn cứ để xem xét, giải quyết quyền, nghĩa vụ của các bên trong vụ án. 2.2. Về quá trình thực hiện Hợp đồng, nguyên nhân chậm tiến độ và trách nhiệm của các bên. Theo Hợp đồng số 50/18/TTHĐ/BITEXCOJSC-MACROCOZ ngày 25/5/2018 và Phụ lục kèm theo, Công ty cổ phần X nhận thi công gói thầu thuộc Dự án The Manor Central Park trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày ký hợp đồng. Quá trình thực hiện, phạm vi công việc có phát sinh và cắt giảm, các bên thống nhất giá trị hợp đồng thực tế là 163.945.553.077 đồng. Bitexco đã tạm ứng cho M số tiền 35.860.927.622 đồng và tiếp tục thanh toán theo các đợt nghiệm thu, tổng số tiền đã tạm ứng, thanh toán đến thời điểm chấm dứt hợp đồng là 55.841.769.588 đồng. Tài liệu có trong hồ sơ thể hiện, M đã tiếp nhận hệ thống mốc thi công do Bitexco bàn giao từ ngày 24/5/2018; tiếp nhận hệ thống cơ điện vào ngày 15/6/2018. Thủ tục bàn giao khu vực thi công được các bên xác nhận tại Biên bản ngày 07/6/2018. Macrocoz bắt đầu tổ chức thi công từ ngày 13/6/2018. Theo Nhật ký thi công, báo cáo công việc hằng ngày, hồ sơ nghiệm thu và các đợt thanh toán cho thấy M đã thực tế tổ chức thi công trong thời gian khoảng 01 năm 06 tháng.

Tuy nhiên, đến thời điểm Bitexco ban hành thông báo chấm dứt hợp đồng (13/11/2019), giá trị khối lượng công việc được các bên nghiệm thu, đối chiếu mới đạt 43.021.372.282 đồng, tương đương khoảng 26,3% giá trị hợp đồng thực tế. Trong thời gian thực hiện hợp đồng, B1 đã nhiều lần có văn bản yêu cầu Macrocoz bổ sung nhân lực, thiết bị, vật tư, khắc phục tình trạng chậm tiến độ và sửa chữa các tồn tại kỹ thuật. Theo tài liệu do Bitexco xuất trình, từ ngày 22/6/2018 đến ngày 16/10/2019, B1 đã ban hành 09 văn bản nhắc nhở về tiến độ, nhân lực thi công và 46 văn bản yêu cầu sửa chữa lỗi kỹ thuật (từ ngày 13/7/2018 đến ngày 29/10/2019) nhưng M chỉ khắc phục được một phần (05 yêu cầu sửa lỗi) trong thời hạn 28 ngày theo thông báo của B2. Tại Biên bản làm việc ngày 05/11/2019, M cam kết tăng số lượng nhân công theo từng tuần nhằm khắc phục tình trạng chậm tiến độ. Tuy vậy, đến thời điểm Bitexco ban hành Thông báo chấm dứt Hợp đồng ngày 13/11/2019, M vẫn không thực hiện được cam kết này.

Tuy nhiên, những tài liệu nêu trên mới là căn cứ phản ánh việc B1 đã nhiều lần yêu cầu Macrocoz khắc phục tình trạng chậm tiến độ và các tồn tại kỹ thuật nhưng nhà thầu 45 không thực hiện đầy đủ. Để xác định nguyên nhân dẫn đến việc chậm tiến độ cũng như trách nhiệm của từng bên, Hội đồng xét xử không thể chỉ căn cứ vào số lượng các văn bản nhắc nhở của B1 hoặc tỷ lệ khối lượng thi công hoàn thành mà cần đánh giá toàn diện quá trình thực hiện Hợp đồng, đối chiếu với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ và xem xét từng nguyên nhân mà M viện dẫn là đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Đây cũng là những vấn đề Quyết định giám đốc thẩm yêu cầu phải làm rõ khi xét xử lại. + Thứ nhất: Đối với ý kiến của M cho rằng nguyên nhân nhà thầu chậm tiến độ là B1 chậm bàn giao mặt bằng. Hội đồng xét xử thấy: Theo các tài liệu có trong hồ sơ, ngày 24/5/2018 các bên đã lập Biên bản bàn giao mốc thi công; ngày 15/6/2018 tiếp tục bàn giao hệ thống cơ điện; từ ngày 13/6/2018 M đã tổ chức thi công tại công trường. Nhật ký thi công, báo cáo công việc hằng ngày và hồ sơ nghiệm thu đều thể hiện trong thời gian M cho rằng mặt bằng chưa được bàn giao đầy đủ, nhà thầu vẫn triển khai nhiều hạng mục theo kế hoạch. Mặt khác, M không xác định được cụ thể khu vực, diện tích, hạng mục nào bị bàn giao chậm, thời điểm lẽ ra phải bàn giao và thời điểm thực tế được bàn giao; đồng thời không xuất trình được tài liệu chứng minh mức độ ảnh hưởng của việc chậm bàn giao mặt bằng đối với tiến độ toàn bộ công trình.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận ý kiến của M cho rằng B1 chậm bàn giao mặt bằng, bởi lập luận này hoàn toàn mâu thuẫn với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và không đủ cơ sở xác định đây là nguyên nhân dẫn đến việc sau 18 tháng thi công M chỉ hoàn thành khoảng 26,3% giá trị hợp đồng. + Thứ hai: Đối với ý kiến của M cho rằng B1 chậm thanh toán làm nhà thầu thiếu nguồn tài chính để huy động nhân lực, vật tư và tiếp tục thi công. Hội đồng xét xử thấy, các tài liệu có trong hồ sơ thể hiện: Đến thời điểm chấm dứt Hợp đồng, B1 đã tạm ứng và thanh toán cho M tổng số tiền 55.841.769.588 đồng, trong khi giá trị khối lượng công việc được nghiệm thu mới là 43.021.372.282 đồng. Theo quy định tại Điều 18 Nghị định số 37/2015/NĐ-CP ngày 22/4/2015 của Chính phủ, khoản tiền tạm ứng phải được nhà thầu quản lý, sử dụng đúng mục đích để thực hiện gói thầu. Macrocoz không chứng minh được việc định biên và sử dụng hết nguồn tài chính này vào công trình, đồng thời cũng không có tài liệu chứng minh việc Bitexco chậm thanh toán đối với từng hồ sơ nghiệm thu đã trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng huy động nhân lực, vật tư và tiến độ thi công. Mặt khác, quá trình thực hiện Hợp đồng, M không có văn bản thông báo tạm ngừng thi công hoặc yêu cầu điều chỉnh tiến độ vì lý do này.

Do đó, không có căn cứ xác định việc chậm thanh toán của B1 là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng chậm tiến độ kéo dài. + Thứ ba: Đối với ý kiến của M cho rằng nhiều khối lượng phát sinh (VO) chưa được Bitexco phê duyệt kịp thời nên không thể tiếp tục triển khai thi công. Hội đồng xét xử thấy: Theo Điều 13.1 và Điều 13.3 Hợp đồng số 50, đối với các công việc (VO) phát sinh, Nhà thầu có trách nhiệm lập đề xuất, nêu kế hoạch thực hiện, đề xuất điều chỉnh tiến độ, thời hạn hoàn thành (nếu cần thiết) và xác định giá trị công việc (VO) phát sinh. Trong thời gian chờ Nhà tư vấn phản hồi, Nhà thầu không được trì hoãn việc thi công.

Tuy nhiên, hồ sơ vụ án không có tài liệu thể hiện Macrocoz đã lập tiến độ điều chỉnh cụ thể đối với từng VO, đề xuất thời gian gia hạn tương ứng với phần công việc phát sinh hoặc được B2 chấp thuận kéo dài thời hạn hoàn thành hợp đồng.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo của M liên quan đến việc Bitexco chậm phê duyệt khối lượng phát sinh (VO). + Thứ tư: Đối với ý kiến của M cho rằng Ngân hàng TMCP Q phát hành các Thư tu chỉnh gia hạn Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng và Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước đồng nghĩa với việc B1 đã chấp thuận gia hạn thời gian thực hiện Hợp đồng. Hội đồng xét 46 xử xét thấy, các Thư bảo lãnh được Ngân hàng TMCP Q phát hành theo đề nghị của M nhằm bảo đảm việc thực hiện các nghĩa vụ phát sinh từ Hợp đồng số

50. Việc các bên thống nhất gia hạn thời hạn hiệu lực của các Thư bảo lãnh nhằm duy trì biện pháp bảo đảm trong quá trình thực hiện Hợp đồng; nội dung các biên bản ghi nhớ không thể hiện B1 và M thỏa thuận điều chỉnh Thời hạn hoàn thành theo Hợp đồng số

50. Hồ sơ cũng không có phụ lục hoặc văn bản khác thể hiện Bitexco chấp thuận gia hạn tiến độ thi công. 2.3. Về tính pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng: Xét kháng cáo của Công ty cổ phần X cho rằng Công ty cổ phần B2 không có quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng vì M không thuộc trường hợp quy định tại điểm b, c khoản 15.2 Điều kiện chung của Hợp đồng; việc B1 chỉ viện dẫn điểm c khoản 15.2 trong Thông báo ngày 13/11/2019 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại căn cứ đồng thời điểm b và điểm c khoản 15.2 để công nhận việc chấm dứt Hợp đồng là không đúng, Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo khoản b và khoản c Điều 15.2 Điều kiện chung của Hợp đồng số 50, Chủ đầu tư có quyền chấm dứt Hợp đồng nếu Nhà thầu bỏ dở công trình hoặc thể hiện ý định không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo Hợp đồng; hoặc không có lý do chính đáng mà không tiến hành công việc theo Điều 8 hoặc không tuân thủ các thông báo theo khoản 7.5, khoản 7.6 trong thời hạn 28 ngày. Đây là các căn cứ phát sinh quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng của Chủ đầu tư và không loại trừ khả năng trong quá trình giải quyết tranh chấp, Tòa án xem xét toàn diện toàn bộ các căn cứ thực tế đã phát sinh để đánh giá tính hợp pháp của việc chấm dứt Hợp đồng. Hồ sơ vụ án thể hiện, trong suốt quá trình thực hiện Hợp đồng, M không bảo đảm tiến độ thi công theo cam kết, sau khoarg 18 tháng kể từ ngày ký Hợp đồng mới hoàn thành khoảng 26,3% giá trị công việc. Bitexco đã nhiều lần có văn bản yêu cầu Macrocoz tăng cường nhân lực, thiết bị, khắc phục tình trạng chậm tiến độ; đồng thời ban hành nhiều văn bản yêu cầu sửa chữa, khắc phục các tồn tại kỹ thuật nhưng M không thực hiện đầy đủ. Chính M cũng nhiều lần thừa nhận tình trạng thiếu nhân lực, thiếu cán bộ quản lý, thiếu thiết bị thi công và tại Biên bản làm việc ngày 05/11/2019 tiếp tục cam kết sẽ nâng dần số lượng công nhân nhưng thực tế không thực hiện được như cam kết. Đối với lập luận của M cho rằng chưa thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 15.2 vì vẫn còn người thi công tại công trường, Hội đồng xét xử thấy rằng, việc đánh giá "bỏ dở công trình hoặc thể hiện ý định không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo Hợp đồng" không chỉ căn cứ vào việc còn hay không còn công nhân tại hiện trường, mà phải xem xét toàn bộ quá trình thực hiện Hợp đồng, khả năng huy động nguồn lực, mức độ hoàn thành công việc và việc thực hiện các cam kết khắc phục sau nhiều lần được Chủ đầu tư yêu cầu. Với tiến độ thực hiện kéo dài gấp khoảng ba lần thời hạn hợp đồng nhưng chỉ hoàn thành khoảng 26,3% khối lượng công việc; đồng thời không thực hiện được các cam kết về tăng cường nhân lực, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định M không còn bảo đảm khả năng tiếp tục thực hiện Hợp đồng theo đúng các nghĩa vụ đã cam kết. Đối với lập luận cho rằng M không thuộc trường hợp quy định tại điểm c khoản 15.2, Hội đồng xét xử nhận thấy hồ sơ vụ án thể hiện B1 đã nhiều lần ban hành các văn bản yêu cầu Macrocoz sửa chữa, khắc phục các tồn tại kỹ thuật trong quá trình thi công; tuy nhiên nhiều yêu cầu không được M thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn. Quá trình tố tụng, M cũng không cung cấp được tài liệu chứng minh đã hoàn thành đầy đủ các yêu cầu 47 sửa chữa hoặc có căn cứ hợp lý làm cho việc không thực hiện các yêu cầu này được miễn trách nhiệm.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận ý kiến của M cho rằng chưa đủ điều kiện áp dụng điểm c khoản 15.2. Đối với các lý do Macrocoz viện dẫn như Bitexco chậm bàn giao mặt bằng, chậm thanh toán, chậm phê duyệt các Variation Order (VO) hoặc việc các bên gia hạn các Thư bảo lãnh, như Hội đồng xét xử đã phân tích tại các phần trên, các tình tiết này không được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc M không bảo đảm tiến độ thi công, đồng thời M cũng không có tài liệu chứng minh đã thực hiện thủ tục đề nghị điều chỉnh tiến độ hoặc được B2 chấp thuận gia hạn thời gian hoàn thành Hợp đồng theo Điều 13.3 Hợp đồng số

50.

Do đó, không có căn cứ xác định các tình tiết này làm mất quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng của B1.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định việc Công ty cổ phần B2 ban hành Thông báo chấm dứt Hợp đồng ngày 13/11/2019 là phù hợp với thỏa thuận của các bên tại khoản b, khoản c Điều 15.2 và Điều 8 Điều kiện chung của Hợp đồng, đồng thời phù hợp với Điều 145 Luật Xây dựng năm 2014 và Điều 428 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty cổ phần X đối với nội dung này. 2.4. Đánh giá các nội dung kháng cáo khác của Công ty cổ phần X, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bác yêu cầu phản tố của bị đơn. Hội đồng xét xử thấy: - Về yêu cầu khởi kiện của Công ty X: Buộc Công ty cổ phần B2 thanh toán các khoản chi phí huấn luyện công tác an toàn vệ sinh môi trường với số tiền 120.000.000 đồng; Chi phí quản lý giao thông và văn phòng: 120.000.000 đồng; Chi phí thu gom rác thải, xử lý văn phòng và công trường: 180.000.000 đồng; Chi phí thuê lán trại cho công nhân: 960.000.000 đồng; chi phí điện nước thi công: 720.000.000 đồng; Chi phí vật liệu chưa sử dụng: Phào chỉ: 1.023.260.052 đồng, cửa thép: 158.987.783 đồng, gạch lát: 166.320.000 đồng, lan can, hàng rào 2.841.332.160 đồng, vật tư chống thấm 570.427.799 đồng; Chi phí bảo vệ công trường dự án: 2.160.000.000 đồng; Chi phí gia hạn bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng: 1.357.300.000 đồng; Chi phí trả lãi chậm thanh toán của từng đợt: 335.419.187 đồng; Chi phí quản lý dự án: 25.632.916.007 đồng, tổng cộng là 36.345.963.058 đồng. Nhận thấy: +

Thứ nhất, đối với yêu cầu thanh toán tiền lãi chậm trả của từng đợt thanh toán là 335.419.187 đồng: Tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án thể hiện, Công ty B2 đã chậm thanh toán đối với các đợt thanh toán tạm từ IPC01 đến IPC08 so với thời hạn quy định trong Hợp đồng.

Do đó, việc Công ty X yêu cầu thanh toán tiền lãi chậm trả theo mức lãi suất 12%/năm là phù hợp với thỏa thuận của các bên và quy định tại Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu này của M là có căn cứ. Mặt khác, sau khi xét xử sơ thẩm, Công ty B2 không kháng cáo nội dung này. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn, bị đơn cũng không có ý kiến phản đối về căn cứ phát sinh nghĩa vụ trả lãi, mức lãi suất áp dụng cũng như số tiền lãi chậm trả mà Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định.

Vì vậy, Hội đồng xét xử giữ nguyên phần quyết định của bản án sơ thẩm về khoản tiền lãi chậm trả 335.419.187 đồng, khoản tiền này được đối trừ khi xác định nghĩa vụ thanh toán cuối cùng của các bên trong vụ án. 48 +

Thứ hai, đối với các khoản chi phí phát sinh để duy trì công trường và quản lý như: Chi phí huấn luyện công tác an toàn vệ sinh môi trường với số tiền 120.000.000 đồng; Chi phí quản lý giao thông và văn phòng: 120.000.000 đồng; Chi phí thu gom rác thải, xử lý văn phòng và công trường: 180.000.000 đồng; Chi phí thuê lán trại cho công nhân: 960.000.000 đồng; chi phí điện nước thi công: 720.000.000 đồng; Chi phí bảo vệ công trường dự án: 2.160.000.000 đồng

Xét thấy, các khoản chi phí quản lý dự án, điện nước thi công, lán trại, bảo vệ công trường, vệ sinh môi trường và các khoản chi phí khác mà M yêu cầu thanh toán đều phát sinh trong quá trình tổ chức thi công và thuộc phạm vi chi phí thực hiện gói thầu của nhà thầu theo Hợp đồng số

50. Mặt khác, M không xuất trình được tài liệu thể hiện Bitexco có thỏa thuận hoặc chấp nhận thanh toán các khoản chi phí này ngoài phạm vi Hợp đồng số

50. Hơn nữa, thời gian thi công kéo dài từ 06 tháng theo thỏa thuận lên khoảng 01 năm 06 tháng xuất phát từ việc M không bảo đảm tiến độ, không huy động đủ nhân lực, thiết bị và không kịp thời khắc phục các tồn tại trong quá trình thi công như Hội đồng xét xử đã phân tích ở trên.

Vì vậy, M không có căn cứ yêu cầu B1 phải thanh toán các khoản chi phí phát sinh từ việc M không thực hiện đúng nghĩa vụ theo Hợp đồng. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận các yêu cầu này là có căn cứ. +

Thứ ba, đối với chi phí vật liệu chưa sử dụng (gồm: Phào chỉ: 1.023.260.052 đồng, cửa thép: 158.987.783 đồng, gạch lát: 166.320.000 đồng, lan can, hàng rào: 2.841.332.160 đồng, vật tư chống thấm: 570.427.799 đồng. Tổng cộng 4.760.327.794 đồng: Quá trình giải quyết vụ án, các bên đã đối chiếu và thống nhất giá trị khối lượng thi công thực tế được nghiệm thu là 43.021.372.282 đồng. Các vật tư mà M yêu cầu thanh toán đều chưa được sử dụng để thi công, chưa cấu thành khối lượng công việc hoàn thành và không thuộc giá trị đã được nghiệm thu nên B1 không có nghĩa vụ thanh toán. Mặt khác, khi Hợp đồng số 50 chấm dứt, M vẫn là chủ sở hữu đối với số vật tư chưa đưa vào công trình và có quyền quản lý, thu hồi theo quy định của pháp luật. Hồ sơ vụ án cũng không có tài liệu chứng minh B1 đã tiếp nhận, quản lý, sử dụng hoặc từ chối cho Macrocoz thu hồi số vật tư này, đồng thời, các bên cũng không có thỏa thuận để B1 mua lại hoặc thanh toán giá trị số vật tư chưa sử dụng.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu trên của M là có căn cứ. +

Thứ tư, đối với chi phí gia hạn bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng số tiền 1.357.300.000 đồng:

Xét thấy, việc duy trì hiệu lực của bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh tạm ứng trong thời gian thực hiện Hợp đồng số 50 là nghĩa vụ của Macrocoz theo thỏa thuận giữa các bên. Như đã phân tích, thời gian thực hiện Hợp đồng kéo dài chủ yếu do M không bảo đảm tiến độ và không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của nhà thầu. Mặt khác, các bên không có thỏa thuận về việc B1 phải hoàn trả cho M chi phí gia hạn các bảo lãnh này.

Vì vậy, không có căn cứ buộc B1 thanh toán số tiền 1.357.300.000 đồng; Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của M là có căn cứ. + Thứ năm, đối với chi phí quản lý dự án số tiền 25.632.916.077đồng:

Xét thấy, Hợp đồng số 50 ngày 25/5/2018 được các bên giao kết theo hình thức Hợp đồng đơn giá cố định, việc thanh toán được thực hiện trên cơ sở khối lượng công việc đã hoàn thành và được nghiệm thu. Quá trình đối chiếu, các bên đã thống nhất giá trị khối lượng thi công được nghiệm thu là 43.021.372.281 đồng. Khoản chi phí quản lý dự án mà Macrocoz yêu cầu không thuộc giá trị khối lượng công việc đã được nghiệm thu, hồ sơ vụ án cũng không có tài liệu, chứng cứ thể hiện Bitexco chấp thuận thanh toán khoản chi phí này ngoài phạm 49 vi Hợp đồng. Mặt khác, như Hội đồng xét xử đã phân tích, việc thời gian thi công kéo dài từ 06 tháng lên khoảng 01 năm 06 tháng xuất phát từ việc M không bảo đảm tiến độ, không huy động đủ nhân lực, thiết bị và không kịp thời khắc phục các tồn tại trong quá trình thi công.

Vì vậy, M không có căn cứ yêu cầu Bitexco thanh toán khoản chi phí quản lý dự án phát sinh do chính hành vi vi phạm nghĩa vụ theo Hợp đồng của M. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của nguyên đơn là có căn cứ. - Đối với yêu cầu phản tố của B1: Đề nghị buộc Công ty X hoàn trả số tiền tạm ứng còn lại là 15.827.879.585 đồng; thanh toán tiền phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại với tổng số tiền 44.309.121.604 đồng. Hội đồng xét xử nhận thấy: Quá trình giải quyết vụ án, Công ty cổ phần X và Công ty cổ phần B2 đã tiến hành đối chiếu, thống nhất giá trị khối lượng công việc hoàn thành được nghiệm thu là 43.021.372.282 đồng. Các số liệu liên quan đến tiền tạm ứng, số tiền thu hồi tạm ứng, tiền bảo hành giữ lại, giá trị đã thanh toán và số tiền còn phải thanh toán theo các IPC đều đã được các bên đối chiếu, xác nhận, không còn là nội dung tranh chấp.

Do đó, Hội đồng xét xử lấy các số liệu này làm căn cứ để xem xét, đánh giá từng khoản yêu cầu phản tố của Công ty B2. +

Thứ nhất, đối với yêu cầu hoàn trả số tiền tạm ứng còn lại 15.827.879.585 đồng:

Xét thấy, Công ty B2 đã tạm ứng cho M số tiền 35.860.927.622 đồng, quá trình thực hiện Hợp đồng, B1 đã thu hồi qua các đợt thanh toán (IPC) số tiền 4.108.206.893 đồng, nên số tiền tạm ứng M còn giữ là 31.752.720.729 đồng. Mặt khác, các bên thống nhất giá trị khối lượng công việc đã hoàn thành nhưng chưa được Bitexco thanh toán là 15.924.841.144 đồng. Sau khi đối trừ khoản tiền này, số tiền tạm ứng M còn phải hoàn trả cho B1 là 15.827.879.585 đồng. Do Hợp đồng số 50 bị chấm dứt xuất phát từ lỗi vi phạm của Macrocoz nên Công ty có nghĩa vụ hoàn trả khoản tiền tạm ứng chưa được quyết toán nêu trên.

Tuy nhiên, nghĩa vụ hoàn trả khoản tiền này đã được bảo đảm bằng Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước không hủy ngang và vô điều kiện do Ngân hàng TMCP Q phát hành.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm buộc Ngân hàng TMCP Q thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho M trong phạm vi cam kết bảo lãnh là có căn cứ. Sau khi Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, M không còn phải trực tiếp thanh toán khoản tiền này cho B1 mà có nghĩa vụ hoàn trả cho Ngân hàng TMCP Q theo quy định của pháp luật và thỏa thuận giữa các bên. Đối với ý kiến của M cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm gộp chung hai nghĩa vụ bảo lãnh để giải quyết, Hội đồng xét xử thấy rằng, trách nhiệm của Ngân hàng TMCP Q đã được xem xét riêng đối với từng Thư bảo lãnh trên cơ sở phạm vi nghĩa vụ được bảo đảm, điều kiện phát sinh trách nhiệm bảo lãnh và thời điểm đến hạn thanh toán theo nội dung cam kết của từng Thư bảo lãnh. Việc giải quyết yêu cầu của Công ty B2 đối với mỗi Thư bảo lãnh được thực hiện độc lập, không gộp chung các nghĩa vụ bảo lãnh. Quan điểm của M nêu ra là không có căn cứ. +

Thứ hai, đối với yêu cầu phạt vi phạm hợp đồng 12.092.418.090 đồng:

Xét thấy, tại Điều 8 Hợp đồng số 50 và Phụ lục Hợp đồng, các bên thỏa thuận mức phạt vi phạm bằng 10% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm. Thỏa thuận này phù hợp với Điều 146 Luật Xây dựng năm 2014, theo đó mức phạt vi phạm được xác định trên giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm. 50 Tại phiên tòa phúc thẩm, Công ty B2 xác nhận giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng mà Công ty X đã thực hiện và được nghiệm thu đến thời điểm chấm dứt Hợp đồng là 43.021.372.281 đồng; trong số tiền này đã bao gồm khoản tiền bảo hành giữ lại 2.703.073.376 đồng qua các đợt thanh toán từ IPC01 đến IPC08. Công ty X không có ý kiến tranh chấp đối với nội dung xác nhận nêu trên.

Do đó, giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng còn lại chưa được thực hiện là 120.924.180.796 đồng (163.945.553.077 đồng – 43.021.372.281 đồng). Mức phạt vi phạm hợp đồng tương ứng là 12.092.418.080 đồng (120.924.180.796 đồng × 10%), đúng như Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty cổ phần X đối với nội dung này, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm về khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng. +

Thứ ba, đối với yêu cầu bồi thường tiền chênh lệch mà B1 phải trả cho các nhà thầu khác 19.907.751.984 đồng: Như đã phân tích ở trên, việc Bitexco chấm dứt Hợp đồng số 50 xuất phát từ việc Macrocoz không bảo đảm tiến độ, không huy động đủ nhân lực, thiết bị và không kịp thời khắc phục các tồn tại kỹ thuật. Theo thỏa thuận tại Hợp đồng số 50 và Điều 302 Luật Thương mại năm 2005, X phải bồi thường thiệt hại thực tế, trực tiếp phát sinh từ hành vi vi phạm nghĩa vụ của mình. Sau khi Hợp đồng số 50 chấm dứt, B1 đã ký các hợp đồng với nhà thầu Vijako và H8 để tiếp tục thực hiện phần công việc Macrocoz chưa hoàn thành. Hồ sơ do B1 giao nộp gồm các hợp đồng và tài liệu phát sinh kèm theo, hồ sơ lựa chọn nhà thầu, bảng tiên lượng công việc, biên bản nghiệm thu, xác nhận thanh toán, hóa đơn, chứng từ chuyển tiền và biên bản thanh lý hợp đồng. Các tài liệu này thể hiện tổng giá trị công việc Bitexco giao cho các nhà thầu thay thế là 140.831.932.779 đồng, gồm: 46.000.000.000 đồng đối với 43 căn giao Vijako; 90.206.130.659 đồng đối với 107 căn giao Vijako; 1.989.079.126 đồng đối với 02 căn giao H8 và 2.636.722.994 đồng đối với căn Diamond giao V. Giá trị phần nghĩa vụ theo Hợp đồng số 50 mà Macrocoz chưa thực hiện được xác định là 120.924.180.796 đồng. Đối chiếu với tổng giá trị thực tế B1 phải thanh toán cho các nhà thầu thay thế, khoản chi phí tăng thêm là 19.907.751.984 đồng. Macrocoz cho rằng các hợp đồng với V và H8 còn bao gồm công việc phát sinh, thay đổi thiết kế hoặc phần việc ngoài phạm vi Hợp đồng số

50.

Tuy nhiên, M không chỉ ra được cụ thể hạng mục, khối lượng, đơn giá hoặc khoản chi phí nào trong các hợp đồng thay thế không thuộc phần công việc còn lại của mình; đồng thời không cung cấp được tài liệu chứng minh khoản chênh lệch nêu trên phát sinh do thay đổi phạm vi, tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc nguyên nhân khác không liên quan đến hành vi vi phạm của M. Trong khi đó, các hợp đồng, bảng khối lượng, hồ sơ nghiệm thu, thanh toán và thanh lý do B2 xuất trình có sự liên hệ thống nhất về phạm vi công việc, giá trị thực hiện và số tiền đã thanh toán.

Do đó, có đủ căn cứ xác định khoản chênh lệch B1 phải thanh toán cho V và H8 là chi phí thực tế phát sinh để hoàn thành phần công việc Macrocoz chưa thực hiện, có quan hệ nhân quả trực tiếp với hành vi vi phạm nghĩa vụ của M. Tòa án cấp sơ thẩm buộc M bồi thường cho B1 số tiền 19.907.751.984 đồng là có căn cứ; không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của M đối với nội dung này. + Thứ tư: Đối với yêu cầu bồi thường giá trị vật tư quá hạn, hư hỏng, mất mát và giàn giáo, máy móc cho mượn với số tiền 2.875.872.540 đồng: Hội đồng xét xử nhận thấy, 51 các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ chưa đủ căn cứ xác định toàn bộ số vật tư mà B1 yêu cầu bồi thường bị hư hỏng, quá hạn sử dụng hoặc mất mát là thiệt hại thực tế phát sinh trực tiếp từ hành vi vi phạm của M. Đối với giàn giáo, máy móc phục vụ thi công, tài liệu do các bên cung cấp thể hiện M đã bàn giao lại cho B1 sau khi Hợp đồng chấm dứt. Đối với số vật liệu xây dựng còn lại, theo Biên bản giao nhận chỉ thể hiện thời hạn sử dụng mà không xác định thời điểm xuất xưởng, đồng thời đây là vật tư mà nhà thầu khác để lại, không phải vật tư mới do B1 cấp cho M để thực hiện Hợp đồng số

50.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu phản tố của B1 đối với khoản tiền 2.875.872.540 đồng là có căn cứ. + Thứ năm, đối với yêu cầu bồi thường chi phí phát sinh do chậm bàn giao mặt bằng và chi phí sửa chữa với tổng số tiền 9.433.079.000 đồng. Cụ thể: Bitexco yêu cầu Macrocoz bồi thường: Chi phí phát sinh do chậm bàn giao mặt bằng cho nhà thầu hoàn thiện nội thất 5.911.761.746 đồng; chi phí sửa chữa do nhà thầu S thực hiện 26.000.000 đồng và chi phí sửa chữa do nhà thầu TTT thực hiện 3.495.317.254 đồng.

Xét thấy, việc M vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ về tiến độ là nguyên nhân dẫn đến việc Bitexco chấm dứt Hợp đồng số 50 và phải tổ chức các nhà thầu khác tiếp tục thi công để bảo đảm tiến độ chung của dự án. Theo Điều 8 Hợp đồng số 50 và Điều 302 Luật Thương mại năm 2005, bên vi phạm nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế, trực tiếp phát sinh từ hành vi vi phạm của mình. Đối với công trình xây dựng, việc bàn giao mặt bằng cho nhà thầu hoàn thiện nội thất chỉ được thực hiện sau khi các hạng mục xây dựng cơ bản thuộc phạm vi thi công của M đã hoàn thành. Do M không bảo đảm tiến độ theo cam kết, B1 không thể bàn giao mặt bằng đúng thời hạn cho nhà thầu hoàn thiện nội thất, đồng thời phải thuê các nhà thầu Sigma và TTT thực hiện việc sửa chữa, khắc phục các tồn tại trong quá trình thi công. Các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện, khoản chi phí sửa chữa do nhà thầu Sigma và TTT thực hiện đều phát sinh nhằm khắc phục những tồn tại thuộc phạm vi thi công của M, không phải để thực hiện các hạng mục mới ngoài Hợp đồng số

50. Quá trình giải quyết vụ án, B1 đã xuất trình các hợp đồng, hóa đơn giá trị gia tăng và các chứng từ thanh toán chứng minh các khoản chi phí này đã thực tế phát sinh từ hành vi vi phạm nghĩa vụ của M.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu bồi thường của B1 đối với khoản tiền 9.433.079.000 đồng là có căn cứ. Tại phiên tòa phúc thẩm, Công ty cổ phần X thay đổi nội dung kháng cáo, đề nghị hủy toàn bộ Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 01/2025/KDTM-ST ngày 03/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Hà Nội để giải quyết lại vụ án.

Tuy nhiên, như Hội đồng xét xử đã phân tích ở trên, các căn cứ kháng cáo của Công ty X về việc chấm dứt Hợp đồng, nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm bồi thường thiệt hại và phạt vi phạm hợp đồng đều không có cơ sở chấp nhận. Các tài liệu, chứng cứ cần thiết đã được thu thập đầy đủ, có đủ căn cứ để giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm; đồng thời không có căn cứ xác định Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc có sai lầm trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ làm ảnh hưởng đến việc giải quyết đúng đắn vụ án.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận đề nghị của Công ty X về việc hủy toàn bộ bản án sơ thẩm.

Do đó, Hội đồng xét xử giữ nguyên quyết định của Bản án sơ thẩm về việc chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của Công ty cổ phần B2 đối với Công ty cổ phần X. Theo đó, buộc Công ty cổ phần X thanh toán tiền phạt vi phạm hợp đồng là 12.092.418.080 đồng và 52 bồi thường thiệt hại số tiền 29.340.830.984 đồng, gồm: chi phí chênh lệch do thuê nhà thầu V và H8 thực hiện phần công việc còn lại là 19.907.751.984 đồng; chi phí phát sinh do chậm bàn giao mặt bằng cho nhà thầu hoàn thiện nội thất là 5.911.761.746 đồng; chi phí sửa chữa do nhà thầu S thực hiện là 26.000.000 đồng và chi phí sửa chữa do nhà thầu TTT thực hiện là 3.495.317.254 đồng. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của Công ty cổ phần B2 về bồi thường giá trị vật tư quá hạn, hư hỏng, mất mát và giàn giáo, máy móc với số tiền 2.875.872.540 đồng. Tổng số tiền Công ty cổ phần X phải thanh toán cho Công ty cổ phần B2 theo yêu cầu phản tố là 41.433.249.064 đồng. 2.5. Đối với kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q (X)

Xét thấy, Ngân hàng TMCP Q kháng cáo toàn bộ phần bản án sơ thẩm liên quan đến quyền và nghĩa vụ của Ngân hàng, với lý do cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ các yêu cầu của X, dẫn đến việc xác định chưa đúng phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh, nghĩa vụ thanh toán tiền lãi, thời hiệu khởi kiện và việc xử lý tài sản bảo đảm. Ngoài ra, X còn đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của Công ty X, không chấp nhận yêu cầu phản tố của Công ty B2, đồng thời có ý kiến đối với kháng cáo của ông Nguyễn Minh K trong mối quan hệ với nghĩa vụ bảo lãnh và xử lý tài sản bảo đảm.

Do đó, Hội đồng xét xử sẽ xem xét từng nội dung kháng cáo của NCB trên cơ sở nội dung các Thư bảo lãnh, Hợp đồng cấp bảo lãnh, Hợp đồng thế chấp, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, thỏa thuận của các bên và các quy định của pháp luật có liên quan. -

Thứ nhất, về hiệu lực và phạm vi trách nhiệm theo Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng:

Xét thấy, Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số MD1917278000 ngày 05/7/2018 do Ngân hàng TMCP Q phát hành theo đề nghị của Công ty X là cam kết của Ngân hàng B3 thực hiện nghĩa vụ của Công ty X theo Hợp đồng số 50 trong phạm vi bảo lãnh đã cam kết.

Do đó, việc xác định trách nhiệm của Ngân hàng X phải căn cứ vào nội dung Thư bảo lãnh và các điều kiện bảo lãnh mà các bên đã thỏa thuận. Ngân hàng X cho rằng Công ty B2 đã nhiều lần chậm thanh toán cho Công ty X nên không đáp ứng điều kiện để yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Hội đồng xét xử thấy rằng, ngay trong nội dung Thư bảo lãnh, Ngân hàng X đã cam kết bảo lãnh không hủy ngang và vô điều kiện trong phạm vi bảo lãnh đã cam kết; đồng thời Thư bảo lãnh không quy định quyền yêu cầu thanh toán của B1 bị loại trừ trong trường hợp B2 vi phạm nghĩa vụ thanh toán đối với Công ty X.

Vì vậy, Ngân hàng X viện dẫn hành vi chậm thanh toán của Công ty B2 để từ chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là không phù hợp với nội dung cam kết trong chính Thư bảo lãnh do Ngân hàng phát hành. Mặt khác, như Hội đồng xét xử đã phân tích, mặc dù Công ty B2 có chậm thanh toán đối với một số đợt thanh toán tạm, nhưng đây không phải là nguyên nhân dẫn đến việc Công ty X vi phạm tiến độ thực hiện Hợp đồng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc Công ty B2 chấm dứt Hợp đồng số 50 là do Công ty X không huy động đủ nhân lực, thiết bị theo cam kết, năng lực thi công hạn chế và không khắc phục các vi phạm mặc dù đã nhiều lần được yêu cầu.

Vì vậy, việc Công ty B2 chậm thanh toán không làm mất quyền yêu cầu Ngân hàng X thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo Thư bảo lãnh đã phát hành.

Do đó, kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q về nội dung này không có căn cứ để chấp nhận. -

Thứ hai, về trách nhiệm của Ngân hàng X theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng:

Xét thấy, T4 bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước số MD1820503568 ngày 24/7/2018 do Ngân hàng TMCP Q phát hành theo đề nghị của M là cam kết không hủy ngang, vô điều kiện, 53 với giá trị tối đa 35.860.927.623 đồng. Theo nội dung Thư bảo lãnh, Ngân hàng X có trách nhiệm thanh toán khi Công ty X vi phạm nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng theo yêu cầu bằng văn bản của Công ty B2; giá trị bảo lãnh được giảm tương ứng với số tiền tạm ứng đã được thu hồi. Các Thư tu chỉnh chỉ gia hạn thời hạn hiệu lực của Thư bảo lãnh, không làm thay đổi nội dung cam kết bảo lãnh. Quá trình giải quyết vụ án, các bên thống nhất B1 đã tạm ứng cho M 35.860.927.622 đồng và đã thu hồi qua các đợt thanh toán 4.108.206.893 đồng, nên số tiền tạm ứng M còn giữ là 31.752.720.729 đồng. Giá trị khối lượng công việc M đã hoàn thành nhưng chưa được Bitexco thanh toán là 15.924.841.144 đồng. Sau khi đối trừ khoản này, số tiền tạm ứng M còn phải hoàn trả là 15.827.879.585 đồng. Ngân hàng X cho rằng cần tiếp tục khấu trừ khoản tiền bảo hành giữ lại 2.703.073.376 đồng khi xác định nghĩa vụ theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng. Hội đồng xét xử xét thấy, khoản tiền bảo hành giữ lại phát sinh từ cơ chế thanh toán giá trị khối lượng công việc đã hoàn thành, nhằm bảo đảm nghĩa vụ bảo hành của M, còn nghĩa vụ theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng được xác định trên cơ sở số tiền tạm ứng chưa được thu hồi. Đây là hai khoản tiền có căn cứ phát sinh và mục đích khác nhau. Nội dung Thư bảo lãnh quy định giá trị bảo lãnh được giảm tương ứng với số tiền tạm ứng Bitexco đã thu hồi, không quy định khoản tiền bảo hành giữ lại là căn cứ làm giảm nghĩa vụ bảo lãnh.

Vì vậy, không có cơ sở khấu trừ khoản tiền 2.703.073.376 đồng khi xác định trách nhiệm của X theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm xác định X phải thực hiện nghĩa vụ theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng trong phạm vi 15.827.879.585 đồng là có căn cứ, kháng cáo của X về nội dung này không được chấp nhận. -

Thứ ba, về yêu cầu thanh toán tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và thời hiệu khởi kiện: Xét kháng cáo của Ngân hàng X cho rằng yêu cầu thanh toán tiền lãi phát sinh từ nghĩa vụ bảo lãnh của B1 đã hết thời hiệu khởi kiện. Hội đồng xét xử thấy, yêu cầu buộc Ngân hàng X thực hiện nghĩa vụ theo các Thư bảo lãnh được xem xét trong cùng vụ án tranh chấp Hợp đồng thi công xây dựng số 50 giữa Công ty B2 và Công ty X, không phải là một quan hệ tranh chấp độc lập về hợp đồng bảo lãnh.

Do đó, không có căn cứ để xác định yêu cầu này phải áp dụng thời hiệu khởi kiện như đối với một quan hệ tranh chấp độc lập theo quan điểm của Ngân hàng X. Mặt khác, Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 63/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 đã bị hủy theo Quyết định giám đốc thẩm số 09/2024/KDTM-GĐT ngày 31/5/2024 để xét xử lại, nên quyền và nghĩa vụ của các đương sự, trong đó có nghĩa vụ của Ngân hàng X theo các Thư bảo lãnh, phải được xác định lại theo kết quả giải quyết vụ án này.

Vì vậy, việc Ngân hàng X viện dẫn bản án phúc thẩm đã được thi hành xong để cho rằng không còn nghĩa vụ trả lãi hoặc phát sinh tình trạng "lãi chồng lãi" là không có căn cứ. -

Thứ tư, về xác định số tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh:

Xét thấy, theo nội dung Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước số MD1820503568 ngày 24/7/2018 và Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số MD1917278000 ngày 21/6/2019, Ngân hàng TMCP Q cam kết thanh toán vô điều kiện, không hủy ngang trong thời hạn 05 54 ngày làm việc kể từ khi nhận được đầy đủ hồ sơ yêu cầu thanh toán hợp lệ của Công ty B2 trong thời hạn hiệu lực của các Thư bảo lãnh. Hồ sơ vụ án thể hiện, sau khi nhận được các văn bản yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh của Công ty B2, Ngân hàng X đã có nhiều văn bản phản hồi, trao đổi với B1 và M.

Tuy nhiên, nội dung phản hồi của X không nhằm chỉ ra cụ thể tài liệu nào trong hồ sơ yêu cầu thanh toán còn thiếu hoặc không phù hợp với điều kiện của các Thư bảo lãnh, mà chủ yếu căn cứ vào ý kiến, tài liệu do M cung cấp để xem xét tính hợp pháp của việc chấm dứt Hợp đồng số 50, xác định lại giá trị khối lượng M đã thực hiện và số tiền tạm ứng còn phải hoàn trả. Đối với Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước, tại Công văn số 235/2020/CV-NCB ngày 11/3/2020, X đã xác định số tiền thuộc nghĩa vụ bảo lãnh tạm tính là 11.522.242.108 đồng, nhưng chỉ đồng ý thanh toán sau khi B1 có văn bản chấp thuận số tiền do X tính toán; trường hợp B1 không chấp thuận thì chờ kết quả giải quyết của Tòa án.

Xét thấy, điều kiện này không được quy định trong Thư bảo lãnh và ngay cả phần nghĩa vụ do NCB xác định nhưng X cũng không thực hiện thanh toán đúng thời hạn. Đối với Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng, X từ chối với lý do: Bitexco vi phạm nghĩa vụ thanh toán với nhà thầu nên điều kiện bảo lãnh không phát sinh; mặt khác Hợp đồng số 50 đã bị chấm dứt nên nghĩa vụ được bảo lãnh cũng không còn. Hội đồng xét xử thấy rằng các lý do trên không thuộc trường hợp được từ chối thực hiện nghĩa vụ theo nội dung Thư bảo lãnh. Việc Hợp đồng số 50 chấm dứt không làm mất đi các nghĩa vụ tài sản đã phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Do đó, không có căn cứ để xác định nghĩa vụ bảo lãnh của X đương nhiên chấm dứt như quan điểm của X.

Từ những phân tích nêu trên có căn cứ xác định, sau khi nhận được yêu cầu thanh toán đáp ứng các điều kiện của từng Thư bảo lãnh, Ngân hàng TMCP Q có nghĩa vụ thực hiện thanh toán trong thời hạn 05 ngày làm việc theo đúng cam kết. Việc Ngân hàng không thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn này làm phát sinh trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền.

Vì vậy, kể từ ngày tiếp theo của ngày hết thời hạn thanh toán theo từng Thư bảo lãnh, Ngân hàng TMCP Q phải chịu lãi đối với số tiền thuộc phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh theo quy định tại Điều 357 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử không có căn cứ chấp nhận quan điểm của Công ty cổ phần B2 và nhận định của Tòa án cấp sơ thẩm về việc tiếp tục tính lãi chậm thực hiện bảo lãnh của X đến ngày 25/6/2025, bởi: Sau khi Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT có hiệu lực pháp luật, Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm đã ban hành các quyết định thi hành án, áp dụng biện pháp phong tỏa, khấu trừ tiền trong tài khoản của Ngân hàng TMCP Q để thi hành án. Theo Công văn số 265/CV-CCTHADS của Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, đến ngày 21/6/2023, các tổ chức tín dụng nơi Ngân hàng TMCP Q mở tài khoản đã chuyển đủ vào tài khoản của Cơ quan thi hành án toàn bộ số tiền bị khấu trừ để thi hành án, trong đó Ngân hàng TMCP Q đã thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh số tiền 31.606.687.739 đồng và tiền lãi chậm thi hành án tính đến ngày 13/6/2023 là 2.831.612.847 đồng, tổng cộng 34.438.300.586 đồng. Kể từ thời điểm này, toàn bộ số tiền phải thi hành án đã được chuyển khỏi phạm vi quản lý, định đoạt của Ngân hàng TMCP Q để chuyển vào tài khoản của Cơ quan thi hành án.

Do đó, Ngân hàng TMCP Q đã hoàn thành nghĩa vụ trả tiền theo bản án có hiệu lực pháp luật tại thời điểm thi hành; việc Cơ 55 quan thi hành án tiếp tục thực hiện các thủ tục thu phí, chi trả tiền thi hành án cho Công ty cổ phần B2 và hoàn tất hồ sơ thi hành án không còn phụ thuộc vào ý chí hoặc hành vi của Ngân hàng TMCP Q. Theo quy định tại Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015, lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền chỉ được tính đối với số tiền chậm trả và trong thời gian chậm trả. Khi nghĩa vụ trả tiền đã được thực hiện thì không còn căn cứ phát sinh trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền. Việc Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội bị hủy theo Quyết định giám đốc thẩm số 09/2024/KDTM-GĐT ngày 31/5/2024 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội không làm thay đổi bản chất của sự kiện pháp lý nêu trên. Mặt khác, quyết định giám đốc thẩm hủy bản án sơ thẩm và phúc thẩm nhằm làm rõ căn cứ chấm dứt Hợp đồng, nguyên nhân chậm tiến độ, lỗi của các bên, căn cứ xác định thiệt hại, tiền phạt vi phạm hợp đồng và các yêu cầu bồi thường; không nhận định việc xác định nghĩa vụ bảo lãnh và trách nhiệm chịu lãi của Ngân hàng TMCP Q là trái pháp luật.

Do đó, việc Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT bị hủy không phải là căn cứ để xác định lại thời gian chậm thực hiện nghĩa vụ của Ngân hàng TMCP Q đối với khoản tiền Ngân hàng thực tế đã thanh toán trong quá trình thi hành án. Việc đối trừ số tiền Ngân hàng TMCP Q đã thi hành khi giải quyết lại vụ án chỉ nhằm xác định nghĩa vụ cuối cùng của các bên, không phải là căn cứ làm phát sinh trách nhiệm tiếp tục chịu lãi đối với khoản tiền Ngân hàng đã thực hiện xong nghĩa vụ thanh toán.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xác định Ngân hàng TMCP Q phải chịu lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh kể từ ngày tiếp theo của ngày hết thời hạn thanh toán theo từng Thư bảo lãnh đến ngày 21/6/2023 là thời điểm Ngân hàng đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán trong quá trình thi hành án. Trên cơ sở phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh, thời điểm phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo từng Thư bảo lãnh, thời gian chậm thực hiện nghĩa vụ và mức lãi suất 10%/năm theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử xác định số tiền lãi cụ thể như sau: - Đối với Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước số MD1820503568 ngày 24/7/2018 và các Thư tu chỉnh số MD1820503568.TC01 ngày 22/11/2018, số MD1820503568.TC02 ngày 20/3/2019, số MD1820503568.TC03 ngày 30/7/2019, số MD1820503568.TC04 ngày 06/8/2019: Ngân hàng TMCP Q có nghĩa vụ bảo lãnh đối với số tiền 15.827.879.585 đồng. Tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán được tính từ ngày 13/12/2019 đến ngày 21/6/2023 là 5.576.617.300 đồng (Bằng chữ: Năm tỷ, năm trăm bảy mươi sáu triệu, sáu trăm mười bảy nghìn, ba trăm đồng). - Đối với Thư bảo lãnh thực hiện Hợp đồng số MD1917278000 ngày 21/6/2019 và T4 tu chỉnh số MD1917278000.TC01 ngày 10/10/2019: Ngân hàng TMCP Q có nghĩa vụ bảo lãnh đối với số tiền 15.778.808.154 đồng. Tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán được tính từ ngày 09/01/2020 đến ngày 21/6/2023 là 5.442.608.073 đồng (Bằng chữ: Năm tỷ, bốn trăm bốn mươi hai triệu, sáu trăm linh tám nghìn, không trăm bảy mươi ba đồng). 56 Tổng số tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh mà Ngân hàng TMCP Q phải thanh toán là 11.019.225.373 đồng (Bằng chữ: Mười một tỷ, không trăm mười chín triệu, hai trăm hai mươi lăm nghìn, ba trăm bảy mươi ba đồng). Như vậy, tổng nghĩa vụ bảo lãnh và tiền lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng TMCP Q được xác định là 42.625.913.112 đồng, gồm 31.606.687.739 đồng tiền gốc bảo lãnh và 11.019.225.373 đồng tiền lãi. Theo Công văn số 265/CV-CCTHADS của Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, Ngân hàng TMCP Q đã bị cưỡng chế, khấu trừ để thi hành nghĩa vụ bảo lãnh và tiền lãi tổng cộng 34.438.300.586 đồng. Khoản tiền đã thi hành phải được đối trừ vào tổng nghĩa vụ được xác định khi giải quyết lại vụ án. Sau khi đối trừ, Ngân hàng TMCP Q còn phải thanh toán cho Công ty cổ phần B2 số tiền 8.187.612.526 đồng. Kể từ ngày bản án có hiệu lưc pháp luật cho đến khi thi hành án xong, Ngân hàng TMCP Q còn phải chịu khoản tiền lãi đối với số tiền chậm thi hành án là 8.187.612.526 đồng theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015. - Thứ năm, đối với kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q về việc xử lý tài sản bảo đảm của ông Quách Thanh T3: Hội đồng xét xử thấy, ngày 23/7/2018, ông Quách Thanh T3 và Ngân hàng TMCP Q ký Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 448/18/HĐTC-9216 để bảo đảm nghĩa vụ của Công ty cổ phần X đối với Ngân hàng. Tài sản được xác định trong Hợp đồng gồm quyền sử dụng toàn bộ thửa đất số 159 (1P), tờ bản đồ số 5H-IV-3, diện tích 45m² và tài sản gắn liền với đất theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 508455. Hợp đồng được công chứng và đăng ký biện pháp bảo đảm theo quy định của pháp luật. Tài liệu trong hồ sơ thể hiện tại thời điểm xác lập giao dịch thế chấp, trên thửa đất đã có nhà 04 tầng, tổng diện tích sàn 193m². Cùng ngày ký Hợp đồng thế chấp, ông Quách Thanh T3 và Ngân hàng TMCP Q đã lập văn bản Thỏa thuận, trong đó ông T3 xác nhận toàn bộ công trình trên đất thuộc sở hữu riêng của mình và đồng ý để Ngân hàng xử lý cùng quyền sử dụng đất nhằm thu hồi nghĩa vụ được bảo đảm. Các tài liệu có trong hồ sơ còn thể hiện, vợ, bố và mẹ ông Quách Thanh T3 đều có bản tự khai xác nhận quyền sử dụng đất và căn nhà trên đất là tài sản riêng của ông T3. Mặc dù, tại Biên bản ghi lời khai ngày 25/2/2025, ông Quách Trung H6 và bà Nguyễn Thị L3 (bố mẹ ông T3) trình bày có một phần công sức đóng góp xây dựng căn nhà, nhưng ngoài lời trình bày này, ông bà không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc góp vốn, góp tài sản hoặc xác lập quyền sở hữu chung đối với căn nhà, đồng thời cũng không có yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu của mình đối với tài sản.

Do đó, không có căn cứ xác định bố mẹ ông T3 có quyền sở hữu đối với một phần căn nhà hoặc làm thay đổi phạm vi tài sản bảo đảm mà ông T3 đã thế chấp tại Ngân hàng TMCP Q. Theo quy định tại khoản 3 Điều 318 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp thế chấp quyền sử dụng đất mà tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của bên thế chấp thì tài sản gắn liền với đất cũng thuộc tài sản thế chấp, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Khoản 1 Điều 325 Bộ luật Dân sự năm 2015 tiếp tục quy định, ngay cả trong trường hợp chỉ thế chấp quyền sử dụng đất mà không thế chấp tài sản gắn liền với đất, nếu người sử dụng đất đồng thời là chủ sở hữu tài sản trên đất thì khi xử lý quyền sử dụng đất, tài sản được xử lý bao gồm cả tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. 57 Đối chiếu các quy định nêu trên, việc Hợp đồng thế chấp và Biên bản thỏa thuận là một phần của Hợp đồng thế chấp mô tả tình trạng pháp lý của tài sản theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 508455, gồm 01 nhà xây gạch 01 tầng, không đủ căn cứ xác định các bên đã thỏa thuận loại trừ các tầng 2, 3, 4 ra khỏi phạm vi tài sản bảo đảm. Trong khi đó, Thỏa thuận được lập cùng ngày 23/7/2018 thể hiện ông Quách Thanh T3 và Ngân hàng TMCP Q đều biết rõ hiện trạng trên đất có nhà 04 tầng, ông T3 đã xác nhận quyền sở hữu riêng và đồng ý để Ngân hàng xử lý toàn bộ công trình cùng quyền sử dụng đất.

Do đó, có cơ sở xác định ý chí của các bên khi xác lập giao dịch không nhằm loại trừ các tầng xây dựng thêm khỏi phạm vi tài sản bảo đảm. Mặc dù, văn bản Thỏa thuận không được công chứng và đăng ký thay đổi đối với tài sản thế chấp, nhưng việc chưa hoàn tất các thủ tục nêu trên không làm thay đổi cơ sở xác định phạm vi tài sản thế chấp giữa các bên. Mặt khác, trong vụ án này không có căn cứ xác định có chủ thể khác cùng có quyền sở hữu đối với các tầng xây dựng thêm hoặc có thỏa thuận loại trừ giá trị các tầng này khỏi phạm vi tài sản bảo đảm.

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm buộc Ngân hàng TMCP Q phải hoàn trả cho ông Quách Thanh T3 giá trị xây dựng các tầng 2, 3, 4 là không phù hợp với ý chí thỏa thuận của các bên khi xác lập giao dịch thế chấp và quy định của pháp luật về phạm vi tài sản thế chấp.

Do đó, có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q, sửa bản án sơ thẩm theo hướng xác định quyền sử dụng thửa đất số 159 (1P) và toàn bộ căn nhà 04 tầng hiện có trên đất thuộc phạm vi tài sản được xử lý để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của Công ty cổ phần X đối với Ngân hàng. Không có căn cứ buộc Ngân hàng TMCP Q phải hoàn trả cho gia đình ông Quách Thanh T3 giá trị xây dựng các tầng 2, 3, 4 và tum khi xử lý tài sản bảo đảm. - Thứ sáu, đối với yêu cầu độc lập của Ngân hàng TMCP Q (X) về việc yêu cầu Công ty cổ phần B2 hoàn trả số tiền 34.438.300.586 đồng đã thi hành theo Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, thanh toán tiền lãi chậm trả phát sinh là 3.679.708.830 đồng và yêu cầu Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội hoàn trả số tiền án phí 69.606.688 đồng: Hội đồng xét xử thấy, theo tài liệu có trong hồ sơ vụ án và lời trình bày thống nhất của các đương sự tại phiên tòa, sau khi Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội có hiệu lực pháp luật, Chi cục thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội) đã ban hành các Quyết định thi hành án và các Quyết định khấu trừ tiền trong tài khoản để tổ chức thi hành án theo đúng nội dung bản án đã có hiệu lực pháp luật. Theo Công văn số 265/CV-CCTHADS ngày 20/11/2024 của Chi cục thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội, cơ quan thi hành án xác nhận đã thi hành xong toàn bộ nội dung các Quyết định thi hành án số 1550, 1551, 1552/QĐ-CCTHADS ngày 25/5/2023; thi hành xong một phần Quyết định thi hành án số 140/QĐ-CCTHADS ngày 13/10/2023 và chưa thi hành xong Quyết định thi hành án số 139/QĐ-CCTHADS ngày 13/10/2023. Các đương sự đều thống nhất về kết quả thi hành án nêu trên. Việc Chi cục thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội tổ chức thi hành Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 trên cơ sở đơn yêu cầu của người được thi hành án, 58 được thực hiện khi bản án đã có hiệu lực pháp luật, đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Thi hành án dân sự. Ngày 31/5/2024, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội có Quyết định giám đốc thẩm số 09/2024/KDTM-GĐT, hủy toàn bộ Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 24/2022/KDTM-ST ngày 20/7/2022 và Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023, giao hồ sơ để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Do đó, hiệu lực pháp lý của các bản án trên đã chấm dứt, quyền và nghĩa vụ cuối cùng của các đương sự phải được xác định lại trên cơ sở kết quả giải quyết vụ án trong lần xét xử này nên không phát sinh ngay nghĩa vụ hoàn trả các khoản tiền đã thi hành theo bản án bị hủy.

Vì vậy, khoản tiền các bên đã thi hành theo Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 không được xem là khoản phải hoàn trả độc lập, mà được ghi nhận để đối trừ vào nghĩa vụ thanh toán tương ứng của mỗi bên theo bản án này, nhằm đảm bảo đảm việc giải quyết vụ án toàn diện và phù hợp với thực tế thi hành án. Do không có căn cứ chấp nhận yêu cầu hoàn trả số tiền 34.438.300.586 đồng của Ngân hàng TMCP Q đối với Công ty cổ phần B2, nên không có căn cứ chấp nhận yêu cầu buộc Công ty cổ phần B2 phải thanh toán khoản tiền lãi chậm trả 3.679.708.830 đồng tính từ ngày 31/5/2024 đến ngày 25/6/2025 và tiếp tục chịu lãi đối với khoản tiền chưa thanh toán kể từ ngày 26/6/2025 theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo yêu cầu kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q. Đối với yêu cầu của Ngân hàng về việc buộc Chi cục thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm, nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội hoàn trả số tiền án phí 69.606.688 đồng đã khấu trừ để thi hành Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023, Hội đồng xét xử thấy, số tiền trên được Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội thu để thi hành Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 khi bản án này đang có hiệu lực pháp luật, việc thu án phí được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về thi hành án dân sự và pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng X, buộc Phòng thi hành án dân sự khu vực 4 – Hà Nội phải hoàn trả số tiền án phí đã thu. Số tiền án phí 69.606.688 đồng mà Ngân hàng X đã nộp theo Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 66/2023/KDTM-PT ngày 11/4/2023 được ghi nhận để đối trừ vào nghĩa vụ án phí của Ngân hàng X theo bản án phúc thẩm này. - Thứ bảy, về ý kiến của Ngân hàng TMCP Q đối với kháng cáo của Công ty cổ phần X và ông Nguyễn Minh K: Hội đồng xét xử thấy, tại phiên tòa phúc thẩm, Ngân hàng TMCP Q đề nghị chấp nhận nội dung kháng cáo của Công ty cổ phần X, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận các yêu cầu của M và không chấp nhận các yêu cầu của Công ty cổ phần B2. Đối với kháng cáo của ông Nguyễn Minh K, Ngân hàng cho rằng việc xem xét nội dung kháng cáo phải gắn với kết quả giải quyết về nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng. Trường hợp Ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì nghĩa vụ hoàn trả của Công ty cổ phần X đối với Ngân hàng và việc xử lý tài sản thế chấp được thực hiện theo Hợp đồng cấp bảo lãnh và Hợp đồng thế chấp đã ký kết; trường hợp Ngân hàng không phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì ông Nguyễn Minh K không còn nghĩa vụ liên quan đến tài sản bảo đảm và Ngân hàng sẽ thực hiện xóa đăng ký thế chấp theo thỏa thuận của các bên. 59 Hội đồng xét xử nhận thấy, các ý kiến của Ngân hàng TMCP Q về nội dung kháng cáo của Công ty cổ phần X và ông Nguyễn Minh K đều gắn với việc xác định trách nhiệm của Công ty cổ phần B2, Công ty cổ phần X và nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng. Những vấn đề này đã được Hội đồng xét xử xem xét, đánh giá đầy đủ tại các phần nhận định nêu trên. Theo đó, ý kiến của Ngân hàng chỉ được chấp nhận đối với những nội dung phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử, các nội dung còn lại không có căn cứ để chấp nhận. 2.6. Đối với kháng cáo của ông Nguyễn Minh K: Hội đồng xét xử thấy, ngày 04/7/2018, ông Nguyễn Minh K đã tự nguyện ký Hợp đồng thế chấp ô tô, phương tiện vận tải khác số 415.01/2018/HĐTC-9216 với Ngân hàng TMCP Q, Hợp đồng được sửa đổi, bổ sung ngày 11/01/2019 và đã đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định của pháp luật. Quá trình giải quyết vụ án, ông K không có yêu cầu tuyên bố Hợp đồng thế chấp vô hiệu hoặc tranh chấp về hiệu lực của giao dịch bảo đảm. Theo Hợp đồng thế chấp ô tô, phương tiện vận tải khác số 415.01/2018/HĐTC/9216 và Hợp đồng sửa đổi, bổ sung số 001/HĐSĐBS/415.01/2018/HĐTC/9216, ông Nguyễn Minh K đã dùng chiếc xe ô tô biển kiểm soát 29C-302.65 để bảo đảm cho nghĩa vụ của Công ty cổ phần X đối với Ngân hàng TMCP Q phát sinh trong quá trình Ngân hàng cấp các bảo lãnh phục vụ việc thực hiện Hợp đồng số 50 giữa Công ty cổ phần X và Công ty cổ phần B2. Ông Nguyễn Minh K cho rằng tài sản thế chấp chỉ bảo đảm cho khoản vay theo Hợp đồng cho vay số 415/18/HĐCV-9216 và Hợp đồng cấp bảo lãnh số 548/19/HĐBL-9216, các nghĩa vụ này đã được thực hiện xong hoặc không liên quan đến Hợp đồng số 50 nên biện pháp thế chấp phải chấm dứt. Hội đồng xét xử thấy: Tại khoản 4 Điều 1 Hợp đồng thế chấp số 415.01/2018/HĐTC- 9216 và Hợp đồng sửa đổi, bổ sung quy định, nghĩa vụ được bảo đảm không chỉ gồm nghĩa vụ phát sinh từ Hợp đồng cho vay số 415/18/HĐCV-9216 mà còn bao gồm các nghĩa vụ của Công ty X phát sinh từ hợp đồng cấp tín dụng, tài liệu cấp tín dụng khác được ký với Ngân hàng TMCP Q trong thời hạn 20 năm kể từ ngày ký Hợp đồng thế chấp, cùng các phụ lục và văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan. Như vậy, ông Nguyễn Minh K đã thỏa thuận dùng tài sản của mình để bảo đảm cho các nghĩa vụ của Công ty cổ phần X phát sinh trong tương lai theo quy định tại Điều 294 Bộ luật Dân sự năm 2015. Mặt khác, ngày 23/7/2018, Ngân hàng TMCP Q và Công ty X ký Hợp đồng cấp bảo lãnh số 448.01/18/HĐBL-9216 và Hợp đồng cấp bảo lãnh số 448.02/18/HĐBL-9216. Trên cơ sở đó, Ngân hàng phát hành Thư bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước và Thư bảo lãnh thực hiện Hợp đồng số 50 cho Công ty B2. Các Hợp đồng cấp bảo lãnh trên đều được ký sau ngày 04/7/2018 và trong thời hạn 20 năm theo thỏa thuận tại khoản 4 Điều 1 Hợp đồng thế chấp, nên nghĩa vụ hoàn trả của Công ty X phát sinh từ các bảo lãnh thuộc phạm vi nghĩa vụ được bảo đảm bằng chiếc xe ô tô của ông Nguyễn Minh K.

Vì vậy, việc Công ty X thanh toán xong nghĩa vụ theo Hợp đồng cho vay số 415/18/HĐCV-9216 cũng không làm chấm dứt phạm vi nghĩa vụ được bảo đảm theo Hợp đồng thế chấp. Như đã nhận định ở trên, Ngân hàng TMCP Q phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và thanh toán cho Công ty cổ phần B2 số tiền 31.606.687.739 đồng. Theo Điều 340 Bộ luật Dân sự năm 2015, Công ty X có nghĩa vụ hoàn trả khoản tiền Ngân hàng đã thanh toán thay. Đến nay, nghĩa vụ này chưa được thực hiện nên chưa có căn cứ xác định biện pháp 60 thế chấp đối với xe ô tô biển kiểm soát 29C-302.65 của ông Nguyễn Minh K đã chấm dứt theo Điều 327 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì vậy, không có cơ sở chấp nhận yêu cầu của ông Nguyễn Minh K về việc xác định chiếc xe ô tô không còn là tài sản bảo đảm, cũng như yêu cầu buộc Ngân hàng TMCP Q xóa đăng ký biện pháp bảo đảm và trả lại Giấy chứng nhận đăng ký xe ô tô. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng là đúng thỏa thuận của các bên và phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự. Kháng cáo của ông Nguyễn Minh K không có căn cứ để chấp nhận.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của Công ty cổ phần X và kháng cáo của ông Nguyễn Minh K, chấp nhận một phần kháng cáo của Ngân hàng TMCP Q, sửa Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 01/2025/KDTM-ST ngày 03/7/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 4 – Hà Nội về khoản tiền lãi chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng TMCP Q. Về án phí sơ thẩm: Cần sửa lại theo quy định của pháp luật. Về án phí phúc thẩm: Do được chấp nhận một phần kháng cáo nên Ngân hàng TMCP Q không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm; Công ty cổ phần X và ông Nguyễn Minh K không được chấp nhận kháng cáo nên phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm theo quy định của pháp luật.