Bản án 226/2026/KDTM-STThế chấp

[1] Về thủ tục tố tụng: 3 Quan hệ pháp luật tranh chấp giữa Công ty TNHH M (sau đây gọi tắt là Công ty M) và Công ty Cổ phần T1 (sau đây gọi tắt là Công ty T1) phát sinh từ Hợp đồng thi công số 09.12/2020/HĐTC ngày 09/12/2020. Hai bên đều là pháp nhân có đăng ký kinh doanh, việc giao kết và thực hiện hợp đồng đều nhằm mục đích lợi nhuận nên đây là tranh chấp kinh doanh, thương mại về hợp đồng thi công xây dựng thuộc khoản 1 Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025. Bị đơn có trụ sở tại số A đường B, phường A, Thành phố Hồ Chí Minh nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 7 - Thành phố Hồ Chí Minh theo Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025. Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn có mặt tại phiên tòa. Bị đơn đã được Tòa án tống đạt hợp lệ Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Quyết định hoãn phiên tòa và giấy triệu tập tham gia phiên tòa lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không có lý do, không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

Vì vậy, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn theo điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025. Tại phiên tòa, nguyên đơn thay đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện từ yêu cầu tuyên thanh lý Hợp đồng thi công số 09.12/2020/HĐTC ngày 09/12/2020 thành công nhận hợp đồng và các phụ lục hợp đồng có giá trị pháp lý. Việc thay đổi, bổ sung này vẫn liên quan trực tiếp đến việc xác định tình trạng pháp lý của cùng hợp đồng đang tranh chấp, không vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện ban đầu nên được Hội đồng xét xử chấp nhận xem xét theo khoản 1 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025.

[2] Về nội dung: Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử nhận thấy: Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, bị đơn đã được Tòa án thông báo về việc thụ lý vụ án; triệu tập tham gia phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải; tống đạt các tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn giao nộp nhưng bị đơn không đến Tòa án, không có lời khai, không giao nộp tài liệu, chứng cứ và không có ý kiến phản đối yêu cầu khởi kiện. Theo khoản 2 và khoản 4 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025, đương sự có yêu cầu hoặc phản đối yêu cầu của người khác phải đưa ra tài liệu, chứng cứ để chứng minh; nếu không đưa ra được chứng cứ thì phải chịu hậu quả của việc không chứng minh.

Do đó, Hội đồng xét xử căn 4 cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được kiểm tra, công khai để giải quyết vụ án theo khoản 2 Điều 92 của Bộ luật này. [2.1] Về giá trị pháp lý của Hợp đồng thi công số 09.12/2020/HĐTC và các phụ lục hợp đồng: Hợp đồng thi công số 09.12/2020/HĐTC ngày 09/12/2020 được lập thành văn bản, có chữ ký và đóng dấu của người đại diện hai doanh nghiệp; nội dung xác định rõ công việc, giá hợp đồng, nghiệm thu, thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên. Việc giao kết là tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội nên đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo quy định tại Điều 117, Điều 119, Điều 401 Bộ luật Dân sự năm 2015; khoản 1, khoản 2 Điều 138 và khoản 1, khoản 2 Điều 139 Luật Xây dựng năm 2014 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020. Các Phụ lục số 05.8/2021/PLHĐTC ngày 05/8/2021, số 02/PLHĐ ngày 08/4/2022 và số 10.10/2023/PLHĐTC ngày 10/10/2023 đều xác định là bộ phận không tách rời của hợp đồng chính. Khoản 1.1 và khoản 1.2 Điều 1 Hợp đồng quy định phạm vi công việc và giá trị ban đầu là 7.359.000.000 đồng; Điều 2 Phụ lục số 02/PLHĐ điều chỉnh giá trị hợp đồng còn 7.284.834.372 đồng. Sau khi ký kết, các bên đã thực tế tổ chức thi công, nghiệm thu, xuất hóa đơn, thanh toán một phần và nhiều lần xác nhận công nợ. Những hành vi thực hiện hợp đồng này thể hiện ý chí thống nhất và xác nhận hiệu lực ràng buộc của hợp đồng cùng các phụ lục hợp đồng. Bị đơn không đưa ra chứng cứ chứng minh hợp đồng hoặc các phụ lục thuộc trường hợp vô hiệu.

Do đó, yêu cầu của nguyên đơn về việc công nhận Hợp đồng thi công số 09.12/2020/HĐTC ngày 09/12/2020 và các Phụ lục hợp đồng số 05.8/2021/PLHĐTC ngày 05/8/2021, số 02/PLHĐ ngày 08/4/2022, số 10.10/2023/PLHĐTC ngày 10/10/2023 có giá trị pháp lý là có cơ sở chấp nhận. [2.2] Về nghĩa vụ thanh toán số tiền nợ gốc: Khoản 4.2 Điều 4 Hợp đồng quy định về nghĩa vụ thanh toán theo khối lượng đã được nghiệm thu; khoản 6.1 Điều 6 và khoản 7.2 Điều 7 quy định Công ty T1 có nghĩa vụ nghiệm thu, thanh quyết toán và thanh toán đúng cam kết. Các thỏa thuận này phù hợp khoản 1, khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 144 Luật Xây dựng năm 2014 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và khoản 1 Điều 85 Luật Thương mại năm 2005. Biên bản xác nhận công nợ ngày 31/12/2023 và ngày 30/9/2025 đều có chữ ký, đóng dấu của hai doanh nghiệp, xác nhận tổng giá trị đã nghiệm thu là 7.284.834.372 đồng, Công ty T1 đã thanh toán 4.548.161.900 đồng và còn nợ 5 2.736.672.472 đồng. Bị đơn không giao nộp chứng cứ chứng minh đã thanh toán thêm hoặc có khoản đối trừ.

Vì vậy, yêu cầu buộc bị đơn thanh toán nợ gốc 2.736.672.472 đồng là có căn cứ chấp nhận. [2.3] Về tiền lãi chậm thanh toán: Khoản 7.2 Điều 7 Hợp đồng xác định việc chậm thanh toán là vi phạm nghĩa vụ; các bên không có thỏa thuận về việc trả lãi do chậm thanh toán.

Tuy nhiên, theo Điều 306 Luật Thương mại năm 2005, bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm thanh toán theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Vì vậy, nguyên đơn có quyền yêu cầu bị đơn trả lãi chậm thanh toán. Nguyên đơn yêu cầu tính lãi từ ngày 01/01/2024, là ngày liền kề sau Biên bản xác nhận công nợ ngày 31/12/2023. Thời điểm này muộn hơn thời điểm phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo khoản 4.2 Điều 4 Hợp đồng, có lợi cho bị đơn nên được chấp nhận. Theo Điều 11 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019, lãi suất chậm trả được xác định theo lãi suất nợ quá hạn trung bình của ít nhất 03 ngân hàng thương mại. Các tài liệu do các Ngân hàng N, Ngân hàng TMCP C và Ngân hàng TMCP V cung cấp thể hiện mức lãi suất nợ quá hạn đều cao hơn 10%/năm; vì vậy, mức 10%/năm mà nguyên đơn yêu cầu là có lợi cho bị đơn và có căn cứ chấp nhận. Thời gian tính lãi từ ngày 01/01/2024 đến hết ngày 28/7/2026, tính cả ngày 01/01/2024 và ngày 28/7/2026, là 940 ngày. Tiền lãi chậm thanh toán là: 2.736.672.472 đồng × 10%/năm × 940 ngày ÷ 365 ngày = 704.786.883 đồng. Tổng số tiền bị đơn phải thanh toán tính đến ngày 28/7/2026 là 3.441.459.355 đồng, gồm nợ gốc 2.736.672.472 đồng và tiền lãi 704.786.883 đồng. Do các bên không có thỏa thuận về việc trả lãi khi chậm thực hiện nghĩa vụ, kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của Công ty TNHH M cho đến khi thi hành án xong, Công ty Cổ phần T1 còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, phù hợp điểm b khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP.

[3] Về án phí: 6 Toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí kinh doanh, thương mại sơ thẩm có giá ngạch đối với số tiền phải thanh toán là 3.441.459.355 đồng theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025 và khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Do đó, bị đơn phải chịu án phí là 100.829.187 đồng. Nguyên đơn không phải chịu án phí và được hoàn trả toàn bộ tiền tạm ứng án phí đã nộp.

[4] Về quyền kháng cáo: Căn cứ Điều 271 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025. Nguyên đơn có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày được tống đạt hợp lệ bản án hoặc kể từ ngày bản án được niêm yết hợp lệ.

[5] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 7 - Thành phố Hồ Chí Minh về việc chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có cơ sở, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ và nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.