Bản án 01Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất tích

[1] Tại đơn khởi kiện ngày 26/01/2024 (BL02), bản tự khai (BL03, 04) nguời có đơn yêu cầu bà Trần Thị Tuyết M đề nghị Tòa án Tuyên bố anh Trần Hoàng V mất tích đã thể hiện: Anh Trần Hoàng V, sinh năm 1996 là con đẻ của ông Trần Tiến D (ông D là anh trai của bà đã mất năm 2022). Anh V sống với bà M từ nhỏ tại địa chỉ: Tổ E, phường N, thành phố H, tỉnh Hà Giang. Đến năm 2015, anh V xin phép bà M về thăm ông ngoại ở Hà Nội, từ đó đến nay không trở về địa phương, hiện nay ông ngoại của anh V đã chết. Bà M và gia đình không nhận được tin tức, không liên lạc được với anh V, đã thực hiện tìm kiếm nhưng không có kết quả. Sau khi thụ lý giải quyết vụ việc dân sự nêu trên tòa án cấp sơ thẩm xác minh thu thập tài liệu, chứng cứ gồm: Xác minh tại nơi ở của anh V (theo lời khai của bà Trần Thị Tuyết M), văn bản số 08/TB-UBND ngày 18/6/2024 của UBND phường và Công văn số 299/CV-CAP ngày 28/6/2024 của Công an phường N, thành phố H, tỉnh Hà Giang để tuyên bố anh Trần Hoàng V mất tích.

Tuy nhiên, Công văn số 299/CV-CAP ngày 28/6/2024 của Công an phường N, thành phố H, tỉnh Hà Giang xác định: “…không có tài liệu, chứng cứ chứng minh Trần Hoàng V biệt tích từ năm 2015”. Tòa án cấp sơ thẩm không xác minh, làm rõ địa chỉ của nhà ông ngoại anh V để xác định nơi cư trú cuối cùng của anh Trần Hoàng V; không xác minh về mối quan hệ thân nhân của người bị tuyên bố mất tích để xác định gia đình anh V đã thực hiện các biện pháp thông báo tìm kiếm người mất tích. Tại đơn đề nghị Giám đốc thẩm việc dân sự của chị Trần Thu P, (là chị gái của anh V) cũng xác định anh Trần Hoàng V không mất tích, năm 2007 anh V chuyển khẩu về phường Đ, quận B, thành phố Hà Nội sinh sống, đến năm 2015 anh V đi học nghề và làm việc tại Đài Loan theo chương trình hợp tác xuất khẩu lao động, đến cuối năm 2024 anh V cũng vẫn đang tiếp tục sinh sống và làm việc tại Đài Loan. Như vậy, nơi cư trú cuối cùng của anh V theo các đương sự xác định là ở thành phố Hà Nội, nhưng Toà án cấp sơ thẩm không xác minh thu thập tài liệu chứng cứ đầy đủ, để xác định nơi cư trú cuối cùng của người bị yêu cầu tuyên bố mất tích dẫn đến việc xác định Toà án có thẩm quyền giải quyết vụ việc không đúng theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự, nên đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

[2] Ngoài ra, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm thấy rằng Tòa án cấp sơ thẩm khi giải quyết vắng mặt đương sự (người bị yêu cầu tuyên bố mất tích) đã không tiến hành niêm yết các văn bản tố tụng theo quy định. 4 Trong trường hợp người bị yêu cầu không thể nhận văn bản tố tụng thông qua việc tống đạt trực tiếp Tòa án phải tiến hành niêm yết quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự và các văn bản tố tụng khác đối với người bị yêu cầu trong thời hạn 15 ngày theo quy định tại khoản 3 Điều 179 BLTTDS, nhưng cấp sơ thẩm không thực hiện thủ tục niêm yết là vi phạm. Sau khi hết thời hạn tìm kiếm Tòa án cũng không xác minh lại xem người bị tuyên bố mất tích có trở về địa phương nơi tòa án thông báo tìm kiếm hay không là thiếu sót. Tại Quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2024/QĐST-DS ngày 01/7/2024 cấp sơ thẩm tuyên bố anh Trần Hoàng V mất tích nhưng không tuyên bố rõ mất tích tính từ ngày tháng năm nào là không đúng theo quy định tại khoản 1 Điều 68 Bộ luật dân sự năm 2015.

[3] Như vậy, Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 01/2026/KN-VDS ngày 16/3/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Tuyên Quang đề nghị huỷ Quyết định sơ thẩm số 01/2024/QĐST-DS ngày 01 tháng 7 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Giang (nay là TAND khu vực 4 - Tuyên Quang) là có căn cứ, cần chấp nhận.