Bản án 21/2026/HNGĐ-PTVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

kháng cáo của bị đơn là còn trong thời hạn theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được Hội đồng xét xử chấp nhận và xét xử theo thủ tục phúc thẩm. [1.2] Về quan hệ pháp luật: Bản án HNGĐ sơ thẩm số 68/2025/HNGĐ-ST ngày 31/12/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 3- Lâm Đồng đã xác định đúng quan hệ pháp luật. Các đương sự đã được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, Ban quản lý rừng phòng hộ L1, bà Phan Thị N, bà Phan Thị Thu S đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt không có lý do; Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 2 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm vẫn tiến hành xét xử vụ án.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn Hồ Văn T, đề nghị Hủy bản án HNGĐ sơ thẩm do vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng cấp sơ thẩm không tống đạt hợp lệ các Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Quyết định hoãn phiên tòa vì các biên bản niêm yết không hợp lệ như không ghi người chứng kiến ở phần trên nhưng cuối biên bản lại có chữ ký của người chứng kiến và thời gian niên yết cũng không phù hợp nên ông Hồ Văn T không biết để tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình. Đồng thời, ông Hồ Văn T nhận được bản án sơ thẩm thông qua Luật sư Sơn nguyên là Thẩm phán Tòa án nhân dân huyện L1 và việc đánh giá chứng cứ không khách quan gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông. Mặt khác, đối với phần diện tích đất là 3.074m2 thuộc thửa 28, tờ bản đồ số 28, tọa tại thôn Prtieng 2, xã P3, huyện L1, tỉnh L (nay là thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L) thì bà Phan Thị Bích Đ rút lại toàn bộ yêu cầu, giao cho ông T quản lý sử dụng nhưng Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm không tuyên đình chỉ đối với phần yêu cầu này là vi phạm theo quy định tại Điều 217 Bộ luật tố tụng 11 dân sự. [3.1] Xét về việc giao và tống đạt các văn bản tố tụng của Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm: Tại phiên tòa phúc thẩm ông Hồ Văn T thừa nhận ông có biết việc bà Phan Thị Bích Đ làm đơn xin ly hôn, nuôi con và chia tài sản chung trong thời kỳ hôn; đồng thời ông cũng đã có bản tự khai nộp cho Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm.

Tuy nhiên, thời gian về sau thì ông không đến Tòa nữa, sau khi Tòa án cấp sơ thẩm xét xử xong thì ông mới biết nhận được bản án thông qua Luật sư Sơn và ông đã làm đơn kháng cáo. Hội đồng xét xử, nhận thấy căn cứ các biên bản niên yết đề ngày 27/11/2025 (BL 317) và đề ngày 15/12/2025 (BL 326), không ghi tên người chứng kiến nhưng cuối biên bản niên yết công chức tư pháp đã ký xác nhận chứng kiến và Chủ tịch UBND xã P3 L đã ký xác nhận nên việc thiếu sót này không làm thay đổi nội dung niêm yết. Mặt khác, việc ông Hồ Văn T không tham gia phiên tòa sơ thẩm là do có một phần lỗi của ông vì tại biên bản không thực hiện được việc tống đạt (BL 328), thể hiện lý do không tống đạt được là “Ông Hồ Văn T không đồng ý ký nhận văn bản”. Ngày 15/01/2026, Tòa án nhân dân khu vực 3- Lâm Đồng đã lập biên bản giao bản án số 68/2025/HNGĐ-ST, ngày 31/12/2025 cho ông Hồ Văn T (BL 424), đến ngày 20/01/2026 ông Hồ Văn T làm đơn kháng cáo để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Do đó, ông Hồ Văn T cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm không tống đạt và niêm yết các văn bản tố tụng không hợp lệ dẫn đến việc ông không biết để tham gia phiên tòa nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình là vi phạm nghiêm trọng tố tụng và đề nghị Hủy bản án HNGĐ sơ thẩm là không có căn cứ để chấp nhận. [3.2] Về nội dung vụ án: [3.2.1] Về quan hệ hôn nhân: Bà Phan Thị Bích Đ và ông Hồ Văn T kết hôn với nhau trên cơ sở tự nguyện và có đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân xã Mỹ Phong, huyện P2, tỉnh B1 vào ngày 19/5/2000. Việc đăng ký kết hôn không vi phạm điều cấm nên quan hệ hôn nhân của bà Đ và ông T là hợp pháp. Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện, cuộc sống vợ chồng giữa bà Đ và ông T không hạnh phúc, ông bà không tin tưởng nhau trong chuyện tình cảm, không có sự chia sẻ với nhau trong cuộc sống. Sau khi phát sinh mâu thuẫn, vợ chồng cũng đã tìm cách để cải thiện tình cảm nhưng không có kết quả. Từ tháng 9/2024 đến nay hai vợ chồng sống ly thân không còn sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau. Bên cạnh đó, vào ngày 07/9/2024 ông T đã có hành vi xâm phạm tính 12 mạng, sức khỏe của bà Đ với tỷ lệ tổn thương cơ thể là 11% và đã bị Tòa án nhân dân khu vực 3 – Lâm Đồng xét xử về tội “Cố ý gây thương tích” theo Bản án số 01/2025/HS-ST ngày 16/7/2025.

Do đó, Hội đồng xét xử thấy rằng mâu thuẫn vợ chồng đã kéo dài, tình cảm vợ chồng không còn, mục đích hôn nhân không đạt được nên căn cứ khoản 1 Điều 56 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cần chấp nhận đơn xin ly hôn của bà Đ, xử cho bà Phan Thị Bích Đ và ông Hồ Văn T được ly hôn như Tòa án cấp sơ thẩm là hoàn toàn phù hợp. [3.2.2] Về con chung: bà Phan Thị Bích Đ và ông Hồ Văn T có 04 con chung là Hồ Thị K T1, sinh ngày 20/10/2001; Hồ Ngọc X, sinh ngày 24/3/2004; Hồ Xuân H2, sinh ngày 05/3/2007 và Hồ Minh H3, sinh ngày 04/3/2009. Hiện nay cháu Hồ Thị K T1, cháu Hồ Ngọc X, cháu Hồ Xuân H2 đã đủ tuổi trưởng thành và phát triển bình thường nên Tòa án không xem xét giao cho bà Đ hoặc ông T có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục mà đây là trách nhiệm làm cha, làm mẹ của ông T và bà Đ đối với các con. Đối với cháu Hồ Minh H3, đã trên bảy tuổi và có nguyện vọng sống với mẹ, đồng thời từ khi bố mẹ sống ly thân đến nay cháu H3 vẫn ở do bà Đ chăm sóc, nuôi dưỡng.

Vì vậy, để đảm bảo điều kiện học tập và sinh hoạt ổn định cho con, căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình, giao con chung là Hồ Minh H3, sinh ngày 04/3/2009 cho bà Phan Thị Bích Đ trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục. Về cấp dưỡng nuôi con do bà Đ không yêu cầu nên không đặt ra để xem xét, giải quyết. [3.2.3] Về tài sản chung: [3.2.3.1] Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa phúc thẩm, ông Hồ Văn T và bà Phan Thị Bích Đ đều thừa nhận trong quá trình chung sống vợ chồng đã tạo lập được khối tài sản chung, bao gồm: - Diện tích 100m2 đất thuộc thửa đất số 565 (lô 15), tờ bản đồ số 26, đất tọa lạc tại thôn Dương Liễu Đông, thị trấn B, huyện P2, tỉnh B1 (nay là thửa đất số 71, tờ bản đồ địa chính số 46, thôn Dương Liễu Đông, xã B, tỉnh G), diện tích đất có giá trị là 2.500.000.000đồng và công trình trên đất gồm hai phòng lạnh có giá trị là 24.367.000đồng và mái hiên có giá trị là 39.100.000đồng (Các công trình trên thửa đất do bà Phạm Thị N là người thuê xây dựng) nên giá trị tài sản là 2.500.000.000đồng. - Diện tích 100m2 đất thuộc thửa đất số 611 (lô 33), tờ bản đồ số 26, đất tọa lạc tại thôn Dương Liễu Tây, thị trấn B, huyện P2, tỉnh B1 (nay là thửa đất số 80, tờ bản đồ địa chính số 39, thôn Dương Liễu Tây, xã B, tỉnh G), diện tích đất có giá trị là 2.500.000.000đồng, công trình trên đất gồm mái hiên có giá trị là 39.100.000 13 đồng, 01 phòng xây gạch có giá trị 14.703.000đồng. Tổng giá trị tài sản là 2.553.803.000đồng. - Diện tích 126m2 đất thuộc thửa đất số 2862, tờ bản đồ số 24, đất tọa lạc tại khu đô thị mới, thị trấn Đ, huyện L1 tờ bản đồ số 24 (2004), theo bản đồ nghiệm thu công đoạn nay là thửa 203 tờ bản đồ số 94 (2022) đất tọa lạc tại khu đô thị mới xã Đ, tỉnh L có giá trị là 2.700.000.000đồng. Tổng trị giá tài sản là 7.753.803.000 đồng. Như vậy, đây là những tình tiết không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự nên có đủ cơ sở xác định các diện tích đất nêu trên là tài sản chung của bà Đ và ông T là có căn cứ và do các bên không thống nhất được với nhau nên về nguyên tắc cần xem xét chia cho mỗi bên được nhận ½ giá trị tài sản (7.753.803.000 đồng: 2= 3.876.901.500 đồng) là hoàn toàn phù hợp theo quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình. [3.2.3.2] Đối với phần diện tích 21.339m2, (thửa đất số 19, tờ bản đồ 49) nay là thửa đất số 6, tờ bản đồ 8-2025, xã P, tọa lạc tại thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L và công trình xây dựng trên đất, trong đó có một phần diện tích đã được Ủy ban nhân dân huyện L1, tỉnh L cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 272364 ngày 11/4/2002 cho hộ ông bà Hồ Văn T, có giá trị là 4.485.000.000 đồng. Ông Hồ Văn T cho rằng đây là tài sản riêng của ông T do được tặng cho trước thời kỳ hôn nhân nên ông không đồng ý chia cho bà Phan Thị Bích Đ. Bà Phan Thị Bích Đ thừa nhận nguồn gốc đất này là do ông T có trước thời kỳ hôn nhân nhưng sau khi kết hôn với bà thì vợ chồng ông bà về làm nhà sinh sống và canh tác, khai phá thêm trên phần diện tích đất này từ năm 2000 đến nay. Đến năm 2002, được Ủy ban nhân dân huyện L1 cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích 9.200m2. Bà Đ chỉ yêu cầu được nhận 3/10 giá trị đất là cũng phù hợp với quy định nên nên cần xem xét chia cho bà Đ tương ứng là 30% giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, còn ông T được nhận 70% giá trị quyền sử dụng đất và tài sản trên đất. Hội đồng xét xử, nhận thấy nguyên đơn và bị đơn thừa nhận về nguồn gốc đất là do ông Hồ Văn T được tặng cho trước thời kỳ hôn nhân; đến năm 2000 sau khi kết hôn với bà Phan Thị Bích Đ thì ông bà làm nhà tạm và canh tách trên phần diện tích đất này; năm 2002 thì được UBND huyện L1 cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 272364 ngày 11/4/2002 cho hộ ông bà Hồ Văn T đối với phần diện tích 9.200m2; năm 2014 ông bà xây dựng nhà cấp 4 vợ chồng con cái sinh sống tại đây. Như vậy, từ khi kết hôn năm 2000 đến nay vợ chồng ông T, bà Đ sinh sống và canh tác trên phần diện tích đất này, năm 2002 làm thủ tục cấp Giấy 14 chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Hồ Văn T, đến năm 2014 thì xây dựng nhà cấp 4 kèm công trình phụ trên đất để gia đình sinh sống thì ông Hồ Văn T cũng không có ý kiến gì phản đối hoặc văn bản xác định đây là tài sản riêng của ông Hồ Văn T.

Do đó, áp dụng tương tự Án lệ số 03/2016/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 06 tháng 4 năm 2016 và được công bố theo Quyết định số 220/QĐ-CA ngày 06 tháng 4 năm 2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao thì có đủ căn cứ xác định đây là tài sản chung của vợ chồng ông T và bà Đ và khi chia phải coi ông T có công sức đóng góp nhiều hơn để chia theo công sức của mỗi bên và cần phải căn cứ vào nhu cầu về chỗ ở để chia hiện vật cho các bên nhằm đảm bảo quyền lợi cho các đương sự. Bà Phan Thị Bích Đ chỉ yêu cầu được nhận 30% trị giá tài sản, phần ông T được nhận 70% trị giá tài sản là hoàn toàn phù hợp. Giá trị diện tích đất này theo định giá của cơ quan chuyên môn là 4.485.000.000đồng. Trong đó, ông T được chia 4.485.000.000đồng x 70% = 3.139.500.000 đồng; bà Đ được chia 4.485.000.000đồng x 30 % = 1.345.500.000đồng. Hiện nay, ông T đang sinh sống trên diện tích đất này nên giao diện tích đất này cho ông T quản lý, sử dụng, buộc ông T thanh toán lại tiền cho bà Đ là phù hợp.

Do đó, kháng cáo của ông Hồ Văn T về việc yêu cầu xác định phần diện tích đất 21.339m2, (thửa đất số 19, tờ bản đồ 49) nay là thửa đất số 6, tờ bản đồ 8- 2025, xã P, tọa lạc tại thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L là tài sản riêng của cá nhân ông là không có căn cứ để chấp nhận. [3.2.3.3] Đối với diện tích đất là 3.074m 2 thuộc thửa 28, tờ bản đồ số 28, tọa tại thôn Prtieng 2, xã P3, huyện L1, tỉnh L (nay là thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L) bà Phan Thị Bích Đ không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết nữa mà giao cho ông T quản lý sử dụng. Như vậy, bà Phan Thị Bích Đ đã rút một phần yêu cầu nhưng cấp sơ thẩm chỉ nhận định là bà Đ không yêu cầu nên Hội đồng xét xử không xem xét là chưa phù hợp với quy định của pháp luật.

Do đó, bị đơn kháng cáo yêu cầu trong trường hợp này phải đình chỉ đối với yêu cầu chia phần diện tích đất là 3.074m2 thuộc thửa 28, tờ bản đồ số 28, tọa tại thôn Prtieng 2, xã P3, huyện L1, tỉnh L (nay là thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L) là có căn cứ để chấp nhận.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử nhận thấy không cần phải hủy án sơ thẩm về vần đề này vì không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi íc hợp pháp của các đương sự mà Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm sẽ sửa án cho phù hợp theo quy định. [3.2.4] Về nợ chung: bà Phan Thị Bích Đ xác định vợ chồng không có nợ chung, còn ông Hồ Văn T xác định vợ chồng có nợ đại lý phân bón Tuấn Thùy số tiền là 100.000.000đồng. Tòa án đã tiến hành làm việc với đại lý phân bón Tuấn 15 Thùy thì bà T xác định vợ chồng ông T, bà Đ không nợ tiền phân của đại lý phân bón Tuấn Thùy nên Hội đồng xét xử không đặt ra để xem xét, giải quyết. [3.2.5] Chia tài sản chung của vợ chồng: Chia bằng tiền: + Căn cứ theo phân tích tại mục [3.2.3.1] thì ông Hồ Văn T và bà Phan Thị Bích Đ mỗi người được hưởng 7.753.803.000 đồng: 2= 3.876.901.500 đồng + Căn cứ theo phân tích tại mục [3.2.3.2] Bà Phan Thị Bích Đ chỉ yêu cầu được nhận 30% trị giá tài sản, phần ông T được nhận 70% trị giá tài sản là hoàn toàn phù hợp. Giá trị diện tích đất này theo định giá của cơ quan chuyên môn là 4.485.000.000đồng. Trong đó, ông T được chia 4.485.000.000đồng x 70% = 3.139.500.000 đồng; bà Đ được chia 4.485.000.000đồng x 30 % = 1.345.500.000đồng. Như vậy, tổng trị giá tài sản bằng tiền ông Hồ Văn T được hưởng là 7.016.401.500 đồng (Bảy tỷ không trăm mười sáu triệu bốn trăm lẻ một ngàn năm trăm đồng) và tổng trị giá tài sản bằng tiền bà Phan Thị Bích Đ được hưởng là 5.222.401.500 đồng (Năm tỷ hai trăm hai mươi hai triệu bốn trăm lẻ một ngàn năm trăm đồng). Chia bằng hiện vật: - Giao cho bà Phan Thị Bích Đ được toàn quyền sử dụng, định đoạt đối với thửa đất số 2862, tờ bản đồ số 24, diện tích 126m2, tọa lạc tại khu đô thị mới, thị trấn Đ, huyện L1 (nay là thửa đất 203 tờ bản đồ địa chính số 94 (2022) tọa lạc tại khu đô thị mới, xã Đ, tỉnh L) được UBND tỉnh L cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CQ 391082, cấp ngày 26/01/2019 cho Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển hạ tầng nam Hà Nội, cập nhật sang tên ông Hồ Văn T ngày 30/5/2019, trị giá là 2.700.000.000 đồng và thửa đất số 611 (lô 33), tờ bản đồ số 26, diện tích 100m2, tọa lạc tại thôn Dương Liễu Tây, thị trấn B, huyện P2, tỉnh B1 (nay là thửa đất số 80, tờ bản đồ địa chính số 39, thôn Dương Liễu Tây, xã B, tỉnh G) được UBND huyện P2, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số AI 618044, cấp ngày 12/4/2007 cho ông Hồ Văn T, trên đất có xây dựng 01 mái hiên trụ sắt, mái tôn, 01 phòng xây gạch, trị giá 2.553.803.000 đồng. + Tạm giao cây trồng và căn nhà trên đất đối với diện tích 23.133m2 tọa lạc tại thôn Prteing 2, xã P cho bà Đ quản lý sử dụng. -Giao cho ông Hồ Văn T được toàn quyền sử dụng, định đoạt đối với thửa 16 đất số 19, tờ bản đồ 49 (nay là thửa số 6, tờ bàn đồ 8-2025) diện tích 21.339m2, tọa lạc tại thôn Prtieng 2, xã P, tỉnh L một phần diện tích đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 272364, do Ủy ban nhân dân huyện L1 cấp ngày 11/4/2002 và toàn bộ công trình trên đất, trị giá 4.485.000.000đồng và thửa đất số 565 (lô 15), tờ bản đồ số 26, diện tích 100m2, tọa lạc tại thôn Dương Liễu Đông, thị trấn B, huyện P2, tỉnh B1 (nay là thửa đất số 71, tờ bản đồ địa chính số 46, thôn Dương Liễu Đông, xã B, tỉnh G) được UBND huyện P2, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số AI 618045, cấp ngày 12/4/2007 cho ông Hồ Văn T, trên đất có xây dựng 01 mái hiên trụ sắt ống, mái tôn, 02 phòng lạnh bằng tôn, 02 nhà vệ sinh bằng tôn, trị giá 2.500.000.000đồng. + Tạm giao cây trồng trên diện tích 16.718m2 tọa lạc tại thôn Prteing 2, xã P, tỉnh L cho ông T quản lý sử dụng. Bà Phan Thị Bích Đ phải hoàn cho ông Hồ Văn T số tiền 31.402.000 đồng (Ba mươi mốt triệu bốn trăm lè hai ngàn đồng) tiền trị giá chênh lệch tài sản. Ông Hồ Văn T và bà Phan Thị Bích Đ có quyền liên hệ các cơ quan chức năng để thực hiện việc cập nhật biến động theo quy định của Luật Đất đai.

[4] Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh L đề nghị Hội đồng xét xử sửa lại phần quyết định của bản án vì khi tuyên chia tài sản không xác định giá trị tài sản nên sẽ gây khó khăn cho việc thi hành án; đề nghị này là có căn cứ để Hội đồng xét xử xem xét. Mặt khác, cấp sơ thẩm tuyên chia về tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn nhưng tại phần quyết định không áp dụng Điều 59 và 62 Luật Hôn nhân gia đình và Bộ luật dân sự để làm căn cứ để giải quyết là thiếu sót.

[5]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm có căn cứ chấp nhận một phần kháng cáo của ông Hồ Văn T sửa bản án HNGĐ sơ thẩm theo hướng đã phân tích tại mục [3.2.3.3] và mục

[4].

[6] Về án phí phúc thẩm: Do kháng cáo của ông Hồ Văn T được chấp nhận một phần nên ông T không phải chịu án phí thúc thẩm.

[7] Các quyết định khác của bản án HNGĐ sơ thẩm do không có kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời kháng cáo, kháng nghị.