Bản án 137/2026/HNGĐVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Nguyên đơn chị Lò Thị M đề nghị Tòa án giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng với bị đơn anh 3 Cà Văn D nên xác định quan hệ pháp luật là vụ án tranh chấp về hôn nhân và gia đình theo quy định tại Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn anh Cà Văn D có nơi trú tại Bản C, xã T, tỉnh Sơn La, do vậy đây là vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Sơn La, theo quy định tại Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về sự vắng mặt của người tham gia tố tụng: Nguyên đơn chị Lò Thị M vắng mặt tại phiên tòa có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vụ án vắng mặt nguyên đơn. Bị đơn anh Cà Văn D đã được Tòa án triệu tập tống đạt hợp lệ lần thứ hai vắng mặt tại phiên tòa. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vụ án vắng mặt bị đơn.

[3] Về thủ tục hòa giải: Nguyên đơn có đơn đề nghị không hòa giải, do vậy vụ án thuộc trường hợp không tiến hành hòa giải được theo quy định tại khoản 4 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4] Về quan hệ hôn nhân: Chị Lò Thị M và anh Cà Văn D chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2006 và không đăng ký kết hôn. Chị M yêu cầu giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng với anh Cà Văn D. Tòa án đã tiến hành triệu tập tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng nhiều lần, nhiều hình thức khác nhau cho bị đơn anh Cà Văn D để viết bản tự khai, tham gia phiên họp tiếp cận, công khai chứng cứ, tham gia phiên tòa xét xử vụ án nhưng anh Cà Văn D vẫn cố tình vắng mặt nên không có ý kiến về việc giải quyết vụ án. Xét thấy: Chị Lò Thị M và anh Cà Văn D chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2006, có tổ chức cưới hỏi theo phong tục địa phương đến nay vẫn không đăng ký kết hôn. Việc kết hôn không đăng ký tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, do đó không có giá trị pháp lý, không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng theo quy định. Quá trình chung sống chị M và anh D phát sinh nhiều mâu thuẫn, bất đồng quan điểm sống, thường xuyên xảy ra cãi vã, mâu thuẫn kéo dài. Từ năm 2021 chị M và anh D không còn chung sống với nhau nữa. Căn cứ khoản 1 Điều 9, Điều 14 và khoản 2 Điều 53 Luật Hôn nhân và gia đình. Không công nhận quan hệ giữa chị Lò Thị M và anh Cà Văn D là vợ chồng.

[5] Về con chung: Chị Lò Thị M và anh Cà Văn D có 03 con chung là cháu Cà Thị M, sinh ngày 24/11/2007; cháu Cà Thị H, sinh ngày 06/10/2009 và cháu Cà Văn K, sinh ngày 24/11/2015. Chị Lò Thị M đề nghị được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục cháu Cà Thị H và giao cháu Cà Văn K cho anh Cà Văn D trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục cho đến khi trưởng thành. Cháu Cà Thị M đã trưởng thành và có khả năng lao động nên không yêu cầu Tòa án giải quyết. Ý kiến của cháu Cà Thị H, sinh ngày 06/10/2009: Cháu có nguyện vọng muốn ở với chị Lò Thị M. 4 Ý kiến của cháu Cà Văn K, sinh ngày 24/11/2015: Cháu có nguyện vọng muốn ở với anh Cà Văn D. Hội đồng xét xử xét thấy: Anh Cà Văn D cũng như chị Lò Thị M có nơi ở ổn định, có công việc và thu nhập, có khả năng và điều kiện nuôi con (theo kết quả xác minh về điều kiện nuôi con tại chính quyền địa phương). Sau khi chị M, anh D không còn chung sống với nhau nữa thì cháu K đang ở với anh D cùng gia đình bên nội, cháu H đang ở với chị M. Chị M, anh D đảm bảo điều kiện nuôi dưỡng, nuôi con về mọi mặt. Do đó để không bị xáo trộn cuộc sống sinh hoạt, học tập và bảo đảm sự phát triển ổn định về mọi mặt cho các con, cần chấp nhận ý kiến của nguyên đơn, giao cháu Cà Văn K cho anh Cà Văn D và giao cháu Cà Thị H cho chị Lò Thị M trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Cháu Cà Thị M, sinh ngày 24/11/2007 (đã trưởng thành và có khả năng lao động), không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Do đó, Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét. Về cấp dưỡng nuôi con: Chị Lò Thị M, anh Cà Văn D không ai phải cấp dưỡng nuôi con chung, do không ai yêu cầu.

[6] Về tài sản chung, nợ chung: Chị Lò Thị M xác định không có, không yêu cầu Tòa án giải quyết. Anh Cà Văn D không có ý kiến.

Do đó, Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết, trường hợp sau khi giải quyết ly hôn có phát sinh tranh chấp và có người yêu cầu, sẽ được giải quyết bằng vụ án khác.

[7] Về án phí: Nguyên đơn chị Lò Thị M là người dân tộc thiểu số cư trú ở xã có điều kiện – kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn và có yêu cầu được miễn án phí. Do đó căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 và khoản 6 Điều 15 Nghị Quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016. Miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch cho chị Lò Thị M.