Bản án 40/2026/HNGĐ-PTTranh chấp về chia tài sản sau khi ly hôn

- Về thủ tục tố tụng:

[1] Quan hệ tranh chấp của vụ án là về chia tài sản sau khi ly hôn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Do vụ án có kháng cáo nên thuộc thẩm quyền của Tòa Gia đình và người chưa thành niên Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng quy định tại khoản 1 Điều 28, khoản 2 Điều 38 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 5

[2] Kháng cáo của bị đơn – chị Bùi Thị H nộp trong thời hạn luật định nên được chấp nhận xem xét theo trình tự xét xử phúc thẩm (Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự). - Xét kháng cáo của bị đơn – chị Bùi Thị H

[3] Anh Lương Đăng C và chị Bùi Thị H kết hôn với nhau năm 2006. Sau khi kết hôn, anh C, chị H về sinh sống cùng bố mẹ đẻ anh C tại thôn Đ, xã T, huyện A, thành phố Hải Phòng. Do cuộc sống vợ chồng không có hạnh phúc nên anh C yêu cầu xin ly hôn với chị H. Tại Bản án số: 19/2023/HNGĐ-ST ngày 14-3-2023 của Toà án nhân dân huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đã quyết định: Xử cho anh Lương Đăng C được ly hôn với chị Bùi Thị H; Về con chung: Giao cho chị H trực tiếp nuôi dưỡng các con chung là Lương Đăng Văn M, sinh ngày 01/2/2008 và Lương Gia B, sinh ngày 26/10/2011. Anh C có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con chung là 2.500.000 đồng/con/tháng kể từ tháng 4 năm 2023 cho đến khi các con đủ 18 tuổi hoặc có sự thay đổi khác theo quy định của pháp luật. Về tài sản chung: Anh C, chị H không yêu cầu nên Toà án không giải quyết.

[4] Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AL 898746, số vào sổ cấp GCNQSDĐ: H706/AL do Ủy ban nhân dân huyện A cấp ngày 20/10/2008 thì ông Lương Đăng Q, bà Nguyễn Thị N được quyền sử dụng hợp pháp thửa đất số: 48, tờ bản đồ số: 268-A-4, diện tích đất ở 750m2, địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện A, thành phố Hải Phòng.

[5] Anh C, chị H đều thống nhất xác nhận tài sản chung phát sinh trong thời kỳ hôn nhân của anh C, chị H gồm có: Một ngôi nhà 02 tầng mái bằng bê tông cốt thép, diện tích xây dựng 100m2, diện tích sàn 200m2; lán trước nhà, diện tích xây dựng 10m2 (phần đua ra 0,085m2); Nhà quán: Nhà 01 tầng, tường xây gạch panh mái tôn kẽm, diện tích xây dựng 60m2 (xây năm 2012); lán trước quán; khối lượng đất san lấp ao 73m3; tổng giá trị: 776.153.282 đồng (giá trị còn lại 70%). Ngoài ra, chị H còn trình bày diện tích đất mà anh C và chị H đã xây dựng gồm nhà, quán, lán, tổng diện tích 199m2 (126m2 + 73m2) trong tổng diện tích đất ở 750m2 tại thửa đất số: 48, tờ bản đồ số: 268-A-4 là của ông Q và bà N đã cho chị H và anh Q nên đề nghị Toà án công nhận diện tích đất này là tài sản chung của vợ chồng để phân chia.

[6] Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: [6.1] Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ: Thửa đất số: 48, tờ bản đồ số: 268- A-4, địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện A (nay là thôn Đ xã A), thành phố Hải Phòng: Vị trí thửa đất: Phía Đông Bắc giáp đường làng; phía Đông Nam một phần giáp hộ ông Lương Đăng T2 (do ông Q, bà N đã chuyển nhượng), một phần giáp đường xóm; Phía Tây Bắc giáp hộ ông Lương Xuân N1; phía Tây Nam giáp rãnh nước. Trên đất có 01 ngôi nhà 02 tầng, mái bằng bê tông cốt thép, nền lát gạch hoa, cột chịu lực, công trình phụ, bếp liền kề, do anh C, chị H xây dựng năm 2016. Hiện tại chị H và hai con chung đang quản lý, sử dụng ngôi nhà này, lán tôn phía trước nhà; 01 ngôi 6 nhà quán anh C, chị H xây năm 2012. Hiện vợ chồng anh Lương Đăng T và chị Nguyễn Thị H1 sử dụng. Anh T, chị H1 làm cửa nhôm kính phía trước cửa nhà, vách ngăn và cửa nhôm kính phía cuối nhà; phía trước nhà cấp 4 có 01 lán tôn, sau nhà có 01 lán quây tôn mạ màu dùng làm kho chứa đồ. Phía cuối thửa đất có 01 ngôi nhà cấp 4, sân, cổng do ông Q, bà N xây dựng và đang quản lý, sử dụng. [6.2] Kết quả định giá tài sản: Nhà ở 02 tầng; lán tôn trước nhà; Nhà quán 01 tầng; lán tôn trước quán; chi phí san lấp 70m3, tổng giá trị: 1.108.790.403 đồng (giá trị còn lại 70% là: 776.153.282 đồng). Giá trị đất: 5.000.000 đồng/m2; diện tích đất tranh chấp (theo lời trình bày của chị H): 199m2 x 5.000.000 đồng = 995.000.000 đồng.

[7] Tại Văn bản ngày 02/3/2026 anh Lương Đăng T (em trai của anh C) và chị Nguyễn Thị H1 cho biết: Hiện anh T và chị H1 đang sinh sống nhờ tại ngôi nhà cấp 4 mà anh C, chị H xây dựng năm 2012. Quá trình sử dụng nhà, anh T, chị H1 có sửa sang ngôi nhà, tuy nhiên anh T, chị H1 không yêu cầu nhận phần giá trị sửa chữa khi anh C, chị H yêu cầu Toà án phân chia tài sản này và đề nghị Toà án không đưa anh C, chị H1 vào tham gia tố tụng trong vụ án vì không ảnh hưởng đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.

[8] Từ những nội dung trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: [8.1] Đối với các tài sản chung anh C, chị H đều xác nhận là các công trình xây dựng trên thửa đất số: 48, tờ bản đồ số: 268-A-4 trị giá 776.153.282 đồng, Toà án cấp sơ thẩm đã đánh giá công sức đóng góp vào khối tài sản chung của vợ chồng và phân chia mỗi người được nhận trị giá tài sản là 388.076.641 đồng là có căn cứ. [8.2] Đối với diện tích đất anh C, chị H đã xây nhà ở (nhà quán 01 tầng và nhà 02 tầng), lán trên tổng diện tích đất 178,85m2 tại thửa đất số: 48, tờ bản đồ số: 268- A-4 (thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Lương Đăng Q và bà Nguyễn Thị N), Hội đồng xét xử thấy rằng, thửa đất này hiện vẫn đứng tên ông Q, bà N. Ông Q, bà N đồng ý cho anh C, chị H xây dựng nhà ở, quán, lán trên thửa đất nhưng chưa lập văn bản tặng cho, chưa làm thủ tục tách diện tích đất theo quy định của pháp luật cho anh C, chị H; anh C, chị H chưa đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan có thẩm quyền và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nay ông Q, bà N lại khẳng định chưa cho anh C, chị H diện tích đất đã xây dựng nhà, quán nêu trên nên chưa có căn cứ để xác định diện tích đất mà anh C, chị H đã xây nhà, quán và lán là diện tích đất ông Q, bà N đã cho anh C, chị H. Do vậy, diện tích đất mà trên đó có các công trình xây dựng do anh C, chị H xây dựng không phải là tài sản chung của anh C, chị H. Toà án cấp sơ thẩm không xác định diện tích đất này là tài sản chung của anh C, chị H là có căn cứ. Sau khi ly hôn, do không còn chỗ ở nào khác nên chị H cùng hai con chung vẫn sinh sống tại ngôi nhà 02 tầng. Hiện anh C đã lập gia đình mới và sinh sống tại nơi khác. Anh C xác nhận quá trình sinh sống cùng gia đình nhà anh C, chị H có đóng góp tiền và cũng có trách nhiệm đối với công việc của gia đình chồng. Điều này thể hiện quá trình chung sống cùng anh 7 C, chị H cũng là người có trách nhiệm với gia đình chồng. Trên thực tế, ông Q, bà N vẫn đang sinh sống trên một phần diện tích của thửa đất số 48, tờ bản đồ số: 268- A-4; anh C, chị H san lấp ao để xây nhà quán năm 2012 cũng đã được Hội đồng định giá xác định giá trị và Toà án sơ thẩm đã tính vào tổng giá trị tài sản chung của vợ chồng nên không có căn cứ tính công sức cho anh C, chị H theo nội dung kháng cáo của chị H. Hiện tại anh C và chị H đã ly hôn và các bên đề nghị phân chia tài sản chung, nguyện vọng của chị H là mong muốn ông Q, bà N tạo điều kiện cho chị H có một chỗ ở nhất định trên thửa đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông Q, bà N để sinh sống, nuôi các con chung do chị H không còn nơi ở nào khác và với số tiền chị H được phân chia 388.076.641 đồng rất khó để tạo dựng nơi ở mới cho chị H và các con chung. Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo quyết định của bản án sơ thẩm thì chị H và các con chung không có chỗ ở, sẽ làm ảnh hưởng, xáo trộn đến cuộc sống của chị H và các con chung, ảnh hưởng đến việc học tập của các con chung; việc phân chia như vậy là chưa tạo điều kiện để mỗi bên đương sự ổn định cuộc sống sau khi ly hôn, đặc biệt là cuộc sống của các con chung sau khi bố mẹ ly hôn. Do vậy, tại phiên toà phúc thẩm ngày 17/7/2026, Hội đồng xét xử đã phân tích, hoà giải để ông Q, bà N và anh C, chị H có thể thoả thuận tách một phần diện tích nhất định của thửa đất số 48, tờ bản đồ số: 268-A-4 để chị H và các con chung có chỗ ở, nhưng ông Q, bà N và anh C không đồng ý.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng, khi phân chia tài sản chung cho các bên đương sự ngoài việc chia tài sản công bằng, khách quan, đúng công sức đóng góp của mỗi bên còn cần phải tạo điều kiện để các bên sau khi ly hôn đều có cuộc sống tương đối ổn định, đặc biệt là điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng các con chung nên cần chấp nhận một phần kháng cáo của chị H, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chia cho chị H ngôi nhà 02 tầng để chị H và các con chung có chỗ ở sau khi anh C và chị H ly hôn. Cụ thể: Tổng giá trị tài chung của anh C, chị H là 776.153.282 đồng, mỗi người được chia: 776.153.282 đồng : 2 = 388.076.641 đồng. Chia cho chị H quyền sử dụng diện tích đất 110,85m2 (trị giá: 5.000.000 đồng x 110,85m2 = 554.250.000 đồng) và được quyền sở hữu ngôi nhà 02 tầng (xây năm 2016) trên diện tích đất này (trị giá 492.301.527,2 đồng làm tròn 492.301.527 đồng - giá trị còn lại 70%); tổng cộng: 1.046.551.527 đồng. Chia cho anh C nhà quán 01 tầng, lán tôn, chi phí san lấp để xây nhà quán, tổng trị giá 283.851.754,2 đồng (làm tròn 283.851.754 đồng - giá trị còn lại 70%). Anh C đồng ý để ông Q, bà N sử dụng ngôi nhà quán. Do vậy, đối trừ với phần giá trị tài sản được chia thì chị H có nghĩa vụ thanh toán giá trị diện tích đất 110,85m2 cho ông Q, bà N số tiền là: 554.250.000 đồng; có nghĩa vụ thanh toán tiền chênh lệch từ việc phân chia tài sản cho anh C số tiền là: 104.224.886 đồng. Ông Q, bà N có nghĩa vụ thanh toán cho anh C trị giá nhà quán 01 tầng xây năm 2012 số tiền là: 283.851.754 đồng theo quy định tại các Điều 33, 38, 59, 61 của Luật Hôn nhân và Gia đình; các Điều 213, 218, 219 của Bộ luật Dân sự; khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Để chứng minh có khả năng thanh toán tiền chênh lệch từ việc phân chia tài sản chung cho anh C và thanh toán tiền đất cho ông Q, bà N ngày 17/7/2026, 8 chị H đã có đơn đề nghị tự nguyện nộp trước một khoản tiền để đảm bảo việc thanh toán cho ông Q, bà N và anh C. Ngày 20/7/2026, chị H đã nộp trước số tiền là 350.000.000 đồng tại Biên lai thu tiền số: 0000311 ngày 20/7/2026 của Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng để đảm bảo việc thi hành bản án.

[9] Về án phí dân sự sơ thẩm: Anh C, chị H phải chịu án phí phân chia tài sản chung theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH

14. Anh C được trừ vào số tiền tạm ứng án phí sơ thẩm đã nộp.

[10] Về án phí phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị sửa nên chị H không phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14.

[11] Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét.