Bản án 21/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: - Việc chấp hành pháp luật của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đã tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. - Tại phiên tòa ngày 18/3/2026, bị đơn anh Nguyễn Xuân T, anh Nguyễn Văn T1; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị O và anh Nguyễn Xuân T, bà Ngô Thị M, bà Nguyễn Thị T2, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Văn K, anh Nguyễn Văn C, bà Nguyễn Thị S1, bà Nguyễn Thị B và ông Ngô Văn T3 và đại diện của Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Hưng Yên đã được Toà án triệu tập hợp lệ mà vắng mặt nên Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 1 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự hoãn phiên toà lần thứ nhất. 8 - Tại phiên tòa ngày 09/4/2026, bị đơn anh Nguyễn Xuân T, anh Nguyễn Văn T1; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị O và anh Nguyễn Xuân T, bà Ngô Thị M, bà Nguyễn Thị T2, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Văn K, anh Nguyễn Văn C, bà Nguyễn Thị S1, bà Nguyễn Thị B và ông Ngô Văn T3 và đại diện của Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Hưng Yên đã được Toà án triệu tập hợp lệ nhưng vẫn tiếp tục vắng mặt nên căn cứ Hội đồng xét xử vào khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trên. - Tại phiên tòa ngày 09/4/2026, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7 đề nghị Hội đồng xét xử tiến hành xác minh thêm một số nội dung mà tại phiên tòa không thể thực hiện được nên Hội đồng xét xử đã căn cứ vào điểm c khoản 1 Điều 259 Bộ luật Tố tụng dân sự tạm ngừng phiên tòa. - Về xác định người tham gia tố tụng: Tại giai đoạn thụ lý Tòa án không xác định bà Ngô Thị M, bà Nguyễn Thị T2, chị Nguyễn Thị D1, anh Nguyễn Văn K, anh Nguyễn Văn C, bà Nguyễn Thị S1, bà Nguyễn Thị B và ông Ngô Văn T3 và Ủy ban nhân dân xã Đ, tỉnh Hưng Yên là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án xét thấy cần đưa những người trên vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa liên quan để đảm bảo quyền lợi cho những người này và cơ quan quản lý đất đai tại địa phương. - Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Bà Hoàng Thị S có đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế là thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 bản đồ 299/TTg có diện tích 397m2 (gồm đất ở và đất vườn) mang tên ông Nguyễn Văn V (chết năm 1987) để lại có địa chỉ tại thôn T, xã Đ, tỉnh Hưng Yên.

Vì vậy, Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật giải quyết là: “Tranh chấp về thừa kế tài sản” theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. - Về thẩm quyền giải quyết: Tài sản tranh chấp có địa chỉ tại thôn T, xã Đ, tỉnh Hưng Yên nên căn cứ vào quy định tại Điều 26; Điều 35; khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 7 – Hưng Yên.

[2] Về quan hệ hôn nhân: - Quan hệ hôn nhân giữa ông Nguyễn Văn V và bà Nguyễn Thị O theo UBND xã Đ không lưu trữ được sổ đăng ký kết hôn từ năm 1979 trở về trước nên không xác định được ông V và bà S có đăng ký kết hôn hay không và không lưu trữ được tài liệu việc ông V, bà O đã ly hôn hay chưa.

Vì vậy, theo Nghị Quyết 9 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 xác định quan hệ hôn nhân giữa ông V và bà O là hôn nhân thực tế. - Quan hệ hôn nhân giữa ông V và bà S theo UBND xã Đ cung cấp ông V và bà S kết hôn ngày 10/02/1983 nên xác định quan hệ hôn nhân giữa ông V và bà S là hôn nhân hợp pháp.

[3] Về thời hiệu khởi kiện:

Căn cứ vào pháp lệnh về thừa kế ngày 30/8/1990 công bố ngày 10/9/1990 tại khoản 1 Điều 36, quy định: “Điều 36 Về thời hiệu khởi kiện thừa kế.

1. Trong thời hạn 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế, người thừa kế có quyền khởi kiện để yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác”. Tại điểm b Điều 10 Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng thẩm phán, quy định:“Đối với những việc thừa kế đã mở trước ngày 10/9/1990 thì thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10/9/1990”. Tại Điều 648 Bộ luật Dân sự năm 1995 quy định: “Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế; Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế là mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế”. Tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về thời hiệu chia thừa kế: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó”. Tại tiểu mục 2.2 Nghị quyết số 02/2004/HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình hướng dẫn: 2.2. Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế a) Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 1/7/1996, thì thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/HĐTP ngày19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao “hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế”. Khi xác định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 1/7/1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 1/7/1996 đến ngày 1/1/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện. 10 b) Đối với trường hợp thừa kế mở từ ngày 1/7/1996 thì thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được thực hiện theo quy định tại Điều 648 của Bộ luật Dân sự”. Công văn số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao giải đáp một số vướng mắc về nghiệp vụ: “Thời hiệu khởi kiện đối với bất động sản được tính 30 năm kể từ ngày 01/9/1990 và khi xác định thời hiệu chia di sản thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 01/7/1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 07/7/1996 đến ngày 10/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện đối với trường hợp thừa kế không có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia”. Như vậy, cụ Nguyễn Văn Đ (chết năm 1979) và cụ Nguyễn Thị N (chết năm 1977) và ông Nguyễn Văn V (chết năm 1987) thời điểm mở thừa kế của cụ Đ, cụ N và ông V được tính từ ngày 01/9/1990 đến nay đã trên 30 năm.

Vì vậy, căn cứ vào khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự xác định di sản của cụ Đ, cụ N hay của ông V thì đều đã hết thời hiệu và di sản thuộc về người đang quản lý di sản là bà Hoàng Thị S, đã sinh sống ổn định ngay tình trên 30 năm.

[4] Về nguồn gốc đối với thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 bản đồ 299/TTg (nay là thửa đất số 20 tờ bản đồ số 20): Quá trình giải quyết các đương sự đều thừa nhận thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ 299 (sổ mục kê 299) có diện tích đất 397m2 có nguồn gốc của cụ Đ và cụ N.

Tuy nhiên, các đương sự và xác minh tại UBND xã Đ đều không có tài liệu nào chứng minh khi cụ Đ, cụ N còn sống có văn bản tặng cho hoặc di chúc cho ai. Bà S kết hôn với ông V năm 1983 và ở trên thửa đất từ đó đến nay, khi nhà nước thực hiện đo đạc bản đồ 299/TTg thì ông V đã kê khai thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ 299/TTg mang tên ông Nguyễn Văn V (Sóng). Như vậy, xác định thửa đất thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ 299 (sổ mục kê 299) diện tích đất 397m2 (trong đó đất ONT là 360m2, đất CLK là 37m2) có nguồn gốc của cụ Đ, cụ N và được kê khai theo bản đổ 299/TTg mang tên ông Nguyễn Văn V (Sóng). Đối với phần diện tích đất CLN là 37m2 quá trình thực hiện chính sách đất đai địa phương không thực hiện quy đổi theo Quyết định 652 và 948 cho nhân khẩu nào của hộ gia đình ông V nên xác định phần diện tích đất này thuộc quyền sử dụng của ông V (Sóng). Thực hiện đo đạc hiện trạng năm 2017 thì thửa đất 160 là thửa đất số 20 tờ bản đồ số 20 có diện tích 600m2 tăng lên so với bản đồ 299/TTg là 203m2, lý do tăng là lấn chiếm về phía Tây (máng nước) và phía Bắc (sông T) của thửa đất. Theo xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án ngày 04/12/2025 thì thửa đất số 20 tờ bản đồ số 20 có diện tích đất là 572,6m2, giảm so với đo đạc năm 2017 là 27,4m2 do một phần đất lấy ra làm đường giao thông thôn nhưng tăng so với bản đồ 299/TTg là 175,6m2 nguyên nhân do lấn chiếm về phía Tây thửa đất, phần máng 11 nước có diện tích là 136,1m2 và phía Bắc thửa đất, phần sông T có diện tích là 39,5 m2.

Vì vậy, UBND xã Đ chỉ xác định phần đất mang tên ông Nguyễn Văn V (Sóng) tại thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 bản đồ 299/TTg (nay là thửa đất số 20 tờ bản đồ số 20) có diện tích là 397m2 (trong đó đất ONT là 360m2, đất CLK là 37m2). Đối với phần diện tích đất tăng là 175,6m2 thuộc quyền quản lý của UBND xã Đ, tỉnh Hưng Yên. Bà Hoàng Thị S là người đã quản lý, sử dụng ổn định, ngay tình thửa đất này trên 30 năm. Như vây, cần giao cho bà Hoàng Thị S được quyền sử dụng diện tích là 397m2 (trong đó đất ONT là 360m2, đất CLK là 37m2) tại thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ 299/TTg (nay là thửa đất số 20, tờ bản đồ số 20) là phù hợp. Đối với các tài sản trên đất gồm nhà mái bằng, công trình phụ, sân, cổng, tường bao là tài sản của bà S xây dựng năm 1990 sau khi ông V đã chết thuộc sở hữu của bà S.

[5] Về chi phí tố tụng: Bà Hoàng Thị S phải chịu toàn bộ chi phí tố tụng là 16.300.000 đồng.

[6] Về án phí: Yêu cầu khởi kiện của bà Hoàng Thị S được chấp nhận và bà S được hưởng toàn bộ phần di sản thửa đất 160 tờ bản đồ số 2 theo bản đồ 299/TTg (nay là thửa đất số 20, tờ bản đồ số 20) mang tên Nguyễn Văn V (Sóng) do hết thời hiệu và phải chịu án phí trên phần di sản được hưởng.

Tuy nhiên, bà S là người cao tuổi có đơn xin miễn án phí nên căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án miễn án phí cho bà S.

[7] Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật. Vì các lẽ trên: