Bản án 246/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

5

[1]. Ngày 12/6/2025, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Ngô Duy T1 kháng cáo bản án sơ thẩm; đơn kháng cáo của ông T1 là trong thời hạn quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, do đó Hội đồng xét xử quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bà Ngô Thị Duy Đ: [2.1.1]. Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự đều thừa nhận cụ Ngô Duy T2 (chết năm 2005) và cụ Nguyễn Thị B2 (chết năm 1998) là vợ chồng, hai cụ có 09 người con chung gồm các ông, bà: Ngô Thị Duy Đ, Ngô Thị Duy B, Ngô Duy B1, Ngô Thị Duy C, Ngô Thị Duy H1, Ngô Thị Duy N, Ngô Duy T1, ông Ngô Duy T, Ngô Duy H; cụ Ngô Duy T2 có 01 người con riêng là ông Ngô Duy P. [2.1.2]. Quá trình chung sống, cụ T2, cụ B2 tạo lập tài sản chung gồm: - Thửa đất số 254, tờ bản đồ số 19, phường P đo đạc có diện tích thực tế 237,8m²; tài sản trên đất gồm: 01 căn nhà một tầng đã xuống cấp, không còn giá trị sử dụng, một số chậu cây cảnh (các đương sự không yêu cầu xác định giá trị tài sản trên đất). Trị giá quyền sử dụng đất là 1.189.000.000 đồng (đơn giá 5.000.000 đồng/m² theo Biên bản xem xét thẩm định, định giá được Tòa án lập ngày 19/3/2024; nhà, đất hiện do ông H đang quản lý, sử dụng. - Thửa đất số 1038, tờ bản đồ số 02 nay tương ứng là thửa đất số 745, tờ bản đồ địa chính số 19, diện tích đo đạc 1.244m²; các thửa đất số 31, số 69, số 121, tờ bản đồ số 4 nay tương ứng là các thửa đất số 965 diện tích 750m², thửa 976 diện tích 1.275m², thửa 1005 diện tích 1.215 m² cùng tờ bản đồ số 19 xã H. Trị giá 235.410.000 đồng (Đơn giá 52.500 đồng/m²) đã được Ủy ban nhân dân huyện N cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số C652513 ngày 04/01/1994 cho ông Ngô Duy T2. Ông Ngô Duy T1 là người đang giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không cầm cố, thế chấp ở bất kỳ cá nhân, tổ chức nào. Các bên đương sự đều xác định nguồn gốc quyền sử dụng đất nông nghiệp trồng lúa là do cha mẹ tạo lập, không phải đất do nhà nước giao nhận khoán. Hiện nay, các thửa đất nông nghiệp đang được bà Ngô Thị Duy Đ cho vợ chồng bà Nhữ Thị C1, ông Từ Công S thuê sử dụng. [2.1.3]. Nguyên đơn cho rằng cha mẹ chết không để lại di chúc nên yêu cầu chia di sản theo pháp luật, đồng thời chỉ yêu cầu chia di sản là quyền sử dụng đất, không tranh chấp tài sản trên đất. Bà Đ cùng các ông, bà Ngô Thị Duy C, Ngô Thị Duy B, Ngô Duy B1, Ngô Duy P, Ngô Thị Duy H1, Ngô Thị Duy N, Ngô Duy H đồng ý tháo dỡ nhà để chia quyền sử dụng đất; bị đơn không có yêu cầu phản tố và cho rằng trước khi chết, cha ông là cụ T2 đã lập di chúc cho ông toàn bộ các thửa đất và di chúc hiện do ông Ngô Duy T1 nắm giữ, bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập. [2.1.4]. Ngày 20/5/2025 ông Ngô Duy T1 có giao nộp bản gốc “Bản di chúc” được lập ngày 12/5/2005 có nội dung: “I. PHẦN NHÀ CỬA (xem như từ đường): - Nhà cửa và tài sản còn lại trong nhà giao cho người con thứ 8 là Ngô Duy H, vợ là Nguyễn Thị Đ1 thừa tự trông coi; II. PHẦN RUỘNG ĐẤT (phân chia như sau): 6 1/ Đám ruộng 1.262m² bán để chi trả khoản tiền các con đóng góp lo bệnh và hậu sự cho ba, còn thừa thì gửi vào Ngân hàng. 2/ Một đám ruộng 1.230m² và đám 720m² sau này bán được gửi vào Ngân hàng. 3/ Đám ruộng 1.100m² chia cho 10 đứa con, mỗi người 110m². Những số tiền để vào ngân hàng cùng đứng tên chung là Ngô Duy B1, Ngô Duy T1, Ngô Duy H. Số tiền này dùng để cúng giỗ và sửa chữa nhà hàng năm. Tất cả những vấn đề liên quan tới nhà cửa, ruộng đất, tiền bạc phải được sự thống nhất và đồng ý của tất cả anh em lấy theo biểu quyết 6/10 là được, như vậy để tránh mọi sự bất chắc về sau. Người soạn là Ngô Duy T”. Tại phiên tòa sơ thẩm, những người thừa kế có mặt đều xác định Bản di chúc được lập ngày 12/5/2005 không phải viết theo ý chí của cụ T2 mà do ông T tự lập rồi lăn tay cụ T2 vào, lúc này cụ T2 đang trên giường bệnh (cụ T2 chết ngày 14/5/2005), sau đó mới đưa cho các người con ký, ông T1 thừa nhận năm 2011 ông mới ký vào di chúc này. Như vậy, Bản di chúc được lập ngày 12/5/2005 có nội dung định đoạt cả phần di sản thừa kế của cụ B2; di chúc được lăn tay cụ T2 khi cụ không còn minh mẫn, sáng suốt, đồng thời di chúc không được công chứng chứng thực và không có người làm chứng; các chữ ký, tên của những người con của cụ T2, cụ B2 không được đầy đủ nên di chúc không thỏa mãn các điều kiện của di chúc hợp pháp theo quy định tại Điều 630 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Đồng thời, nội dung di chúc thể hiện mọi vấn đề liên quan nhà cửa, ruộng đất phải có sự thống nhất của anh em theo biểu quyết 6/10.

Tuy nhiên, hiện nay những người ở hàng thừa kế đều có tranh chấp, do đó nội dung thỏa thuận trong di chúc không có giá trị thi hành. Toà án cấp sơ thẩm xác định khi chết cụ B2, cụ T2 không để lại di chúc và chia di sản của hai cụ theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của hai cụ là có căn cứ, đúng pháp luật. Đồng thời với việc cung cấp bản di chúc, ông Ngô Duy T1 cung cấp Giấy không nhận tài sản ngày 13/5/2005 của ông Ngô Duy B1.

Tuy nhiên, giấy này chỉ có chữ ký, không ghi họ tên và ông B1 không thừa nhận nên không có cơ sở xác định việc ông B1 từ chối nhận di sản. Đối với Giấy khước từ quyền thừa kế theo luật của ông Ngô Duy T được lập vào ngày 11/4/2000, văn bản này chỉ là bản photo, không có bản gốc và tại Công văn số 240/CV-UB ngày 03/6/2025 của Ủy ban nhân dân thị trấn K xác định không có hồ sơ lưu nên Toà án cấp sơ thẩm không xem xét là đúng quy định. [2.2]. Xét yêu cầu kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Ngô Duy T1: [2.2.1]. Về yêu cầu liên quan đến bản Di chúc đề ngày 12/5/2005: Nguyên đơn bà Ngô Thị Duy Đ khởi kiện yêu cầu chia tài sản thừa kế do cha mẹ để lại cho 10 anh chị em, mỗi người 01 kỷ phần, không tính công sức cho ai; bị đơn không có yêu cầu phản tố; những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong đó có ông Ngô Duy T1 không có yêu cầu độc lập. Toà án cấp sơ thẩm giải quyết vụ án và xác định trước khi chết cụ T2, cụ B2 không để lại di chúc, đồng thời bản án sơ thẩm nhận định bản Di chúc đề ngày 12/5/2005 do ông Ngô Duy T1 cung cấp là không hợp pháp nên không được công nhận là di chúc và chia tài sản của cụ T2, cụ B2 theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ T2, cụ B2. 7 Toà án cấp sơ thẩm không xác định Di chúc đề ngày 12/5/2005 là giả, đồng thời không có yêu cầu của đương sự đề nghị huỷ bản Di chúc này nên cấp sơ thẩm không tuyên huỷ Di chúc đề ngày 12/5/2005 là đúng pháp luật. [2.2.2]. Về yêu cầu buộc bà Ngô Thị Duy Đ phải nộp lại toàn bộ số tiền cho thuê ruộng trước đó, thấy rằng: Trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, bị đơn ông Ngô Duy H không có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Ngô Duy T1 không có yêu cầu độc lập đối với khoản hoa lợi từ việc cho thuê ruộng đất của nguyên đơn để nhập vào khối di sản của cụ T2, cụ B2 và chia nên Toà án cấp sơ thẩm không xác định và không giải quyết yêu cầu này.

Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm không thể xem xét nội dung kháng cáo này của ông Ngô Duy T1. Nếu có căn cứ, ông Ngô Duy T1 có thể khởi kiện bằng một vụ án dân sự khác để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

[3]. Từ các nhận định tại mục

[2] nêu trên của bản án, Hội đồng xét xử thấy rằng Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Ngô Thị Duy Đ đối với bị đơn ông Ngô Duy H, chia di sản của cụ T2, cụ B2 theo pháp luật là quyền sử dụng thửa đất số 254, tờ bản đồ số 19, phường P, diện tích 237,8m² và quyền sử dụng đất nông nghiệp trồng lúa diện tích 4.484m² gồm: thửa đất số 745 diện tích 1.244m², thửa đất số 965 diện tích 750m², thửa 976 diện tích 1.275m², thửa 1005 diện tích 1.215 m² cùng tờ bản đồ số 19 xã H cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ T2, cụ B2 là có căn cứ, đúng pháp luật. Ông Ngô Duy T1 kháng cáo nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình nên Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông T1; giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2025/DS-ST ngày 04/6/2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Thuận (nay là Toà án nhân dân tỉnh Khánh Hoà) như đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên toà.

[4]. Các phần quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[5]. Về án phí dân sự phúc thẩm: ông Ngô Duy T1 là người cao tuổi nên được miễn nộp.