Bản án 768/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

:

[1] Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định đúng quan hệ pháp luật tranh chấp, thụ lý và giải quyết vụ án đúng thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã được triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử theo quy định pháp luật. 11

[2] Xét kháng cáo của ông Võ Quang V1 đại diện cho ông Trần Minh T là nguyên đơn, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Nhà đang tranh chấp có số cũ là 57A17, 133 và nay số 389 đường K, khu phố F, phường A, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (sau đây gọi là nhà C đường K), đất thuộc thửa số 699, tờ bản đồ số: 07 (TL-2005) với diện tích sử dụng là: 66,50m2, nhà có kết cấu: Vách gạch, sàn BTCT, mái tôn, cấp 3, số tầng: 02 + lửng + sân thượng theo giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở (Sau đây viết tắt GCNQSHNQSDĐỞ) số: BB0051 và vào sổ cấp GCN: CH 00423 do UBND quận B cấp ngày 22/03/2010 cho ông Trần Hán P1. Nguồn gốc nhà đất này là do bà Lâm Tích T6 mẹ của bị đơn đưa 55 lượng vàng 24K mua theo Hợp đồng mua bán nhà ngày 04/4/1992 của Xí nghiệp D và ông Trần Hán P1 là người đứng tên mua. [2.2] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn xuất trình bản chính có chữ ký của ông P1 thể hiện căn nhà số C đường K là tài sản chung của bốn người là Trần Thị Kim H5, Trần Thị L, Trần Hán P1, Trần T1. [2.3] Di chúc được ông Trần Hán P1 lập ngày 07/12/2012 tại Phòng C2, Thành phố Hồ Chí Minh, số công chứng: 34001, quyển số 12 do Công chứng viên Lê Thu H4 ký có nội dung: Ông Trần Minh T được ông Trần Hán P1 cho hưởng thừa kế di sản nhà đất nêu trên sau khi ông P1 qua đời, ông Trần Hán P1 mất ngày 02/02/2015. Về hình thức di chúc ngày 7/12/2012 lập bằng văn bản tại Phòng C2 và được Công chứng viên chứng thực hiện theo quy định tại Điều 657 BLDS 2005; Luật Công chứng 2006. Về nội dung: Ông P1 lập di chúc để lại di sản là nhà đất nêu trên cho ông Trần Minh T hưởng thừa kế khi ông P1 qua đời. Việc lập di chúc của ông P1 là hoàn toàn tự nguyện, đúng quy định pháp luật. “Bản xác nhận chữ ký” ngày 09/4/2003 của bà Lâm Tích T6 gửi Ủy ban nhân dân Phường H7, thị xã S đã xác định rõ tiền mua nhà 133 đường K là của bà T6 và mua để cho 04 người con là Trần Thị Kim H5, Trần Thị L, Trần Hán P1, Trần T1, nhưng để Trần Hán P1 đứng tên; nếu sau này bán căn nhà này phải có 04 người con này đồng ý ký tên. Văn bản này có xác nhận của Ban N1 về dấu lăn tay của bà T6 và quan trọng là nội dung xác nhận này lập trước ngày 03/6/2003 - ngày hòa giải tại UBND Thị trấn A. Ngày 03/8/2013 (sau ngày lập Di chúc) ông Trần Hán P1 lại ký bản “CAM KẾT ĐỒNG SỞ HỮU” với nội dung: Xác định căn nhà số E Quốc lộ số A, thị trấn A, huyện B (số H đường K, phường A, quận B) là tiền của mẹ Lâm Tích T6 đưa cho mua để cho 04 người con là Trần Kim H5, Trần Thị L, Trần Hán P1, Trần T1, nhưng để cho ông P1 đại diện quyền sở hữu nhà. Sau này nếu ông P1 có bán thì phải được thông qua 03 người (Trần Thị Kim H5, Trần Thị L, Trần T1); bán nhà phải trả lại 03 phần lại cho 03 người đó; cũng phù hợp với ý chí của ông P1 tại “Giấy cam kết ngày 10/3/2003” là ông Trần Hán P1 xác định nhà đất nêu trên 12 là tài sản chung của 4 người gồm ông P1, bà L, bà H5, ông T1 và ông P1 là người đại diện đứng tên chủ quyền nhà. (BL 265) Bản xác nhận chữ ký ngày 09/4/2003 bà T6 mua nhà cho 04 con, tên mua nhà của bà để P1 đứng tên. Sau này bán nhà phải có 04 đứa đồng ý ký tên. (BL 270) Biên bản hòa giải ngày 03/6/2003, ông P1 có ý kiến “Căn nhà mẹ đưa tiền mua 57 lượng vàng đồng thời giao toàn quyền quyết định căn nhà này cho ông”. Kết luận cuộc họp “Bà T6 không có đơn ủy quyền cho con xác định, không xác định bà T6 bỏ tiền ra mua cho riêng ông P1 hay cho chung các con, chuyển Tòa án giải quyết”. (BL 272) Giấy cam kết ngày 10/3/2003 của ông Trần Hán P1 gửi Ủy ban nhân dân Phường H7 Quận A đã thể hiện giao nhà 133 KP 6 cho Trần Loan A toàn quyền sử dụng vì đây là tài sản chung của bốn người (L, H5, T) P1 đại diện đứng chủ quyền. Cho nên có cơ sở xác định tiền (vàng) mua nhà 389 đường K là của bà Lâm Tích T6 và mục đích của bà T6 là mua nhà cho 04 người con gồm Trần Kim H5, Trần Thị L, Trần Hán P1, Trần T1 nên đây là sản thuộc sở hữu chung của 04 người đã phát sinh từ thời điểm ông Trần Hán P1 ký “Hợp đồng mua bán nhà” ngày 04/4/1992, vì hoàn toàn phù hợp với xác nhận của bà Lâm Tích T6 và sự cam kết thừa nhận của ông Trần Hán P1 cũng như khẳng định của bị đơn và đa số những người con khác của bà T6. Do căn nhà số C đường K là tài sản thuộc sở hữu chung của các ông, bà Trần Kim H5, Trần Thị L, Trần Hán P1, Trần T1 nên cả 04 người và đều có quyền ngang nhau trong việc sở hữu căn nhà này theo quy định tại Điều 163 BLDS 2005. Do tài sản là nhà 389 đường K không thuộc quyền sở hữu của cá nhân ông Trần Hán P1 nên không có quyền tự định đoạt lập di chúc vào ngày 07/12/2012 tại Phòng C2, cho ông Trần Minh T hưởng thừa kế toàn bộ nhà đất này khi ông P1 qua đời. Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng Di chúc ngày 07/12/2012 lập tại Phòng C2, Thành phố Hồ Chí Minh số công chứng: 34001, quyển số 12 do Công chứng viên Lê Thu H4 ký là vô hiệu, vì nội dung di chúc trái pháp luật nên không được công nhận theo quy định tại Điều 652 BLDS 2005 là không chính xác. Di chúc có hiệu lực một phần đối với phần ông Trần Hán P1 được sở hữu trong căn nhà trên là ¼.

Do đó, Hội đồng xét xử sửa án sơ thẩm về phần này. Nguyên đơn không có yêu cầu chia thừa kế, quyền sở hữu trong căn nhà này.

Do đó, nếu các bên có yêu cầu sẽ được giải quyết ở vụ án khác. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu phản tố của bị đơn bà Trần Thị L, bà Trần Kim H5: Tuyên bố di chúc do Trần Hán P1 lập ngày 07/12/2012 tại Phòng C2, Thành phố Hồ Chí Minh (số công chứng 34001, quyển số 12) là vô hiệu toàn bộ là không chính xác. Công nhận nhà đất tọa lạc tại số C đường K, phường A, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh là của 4 người: Trần Kim H5, Trần Thị L, Trần Minh T, người kế 13 thừa quyền và nghĩa vụ của ông Trần T1 là bà Trần Thiên T2, bà Trần Thiên V2 và bà Trần Thiên B. [2.4] Bị đơn cũng có phần sở hữu trong căn nhà này, nguyên đơn buộc bị đơn giao nhà là không đúng. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của nguyên đơn là có căn cứ. Tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn đồng ý với phần quyết định này của cấp sơ thẩm.

[3]

Từ những phân tích trên, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử đánh giá chứng cứ chưa chính xác nên Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn, sửa một phần án sơ thẩm. Các nội dung khác của án sơ thẩm không kháng cáo có hiệu lực. Nguyên đơn tự nguyện chịu các chi phí tố tụng đã bỏ ra. Ý kiến của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn tham gia phiên tòa đề nghị y án sơ thẩm không phù hợp hoàn toàn với nhận định của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận phần không phù hợp.

[4] Về chi phí tố tụng: Các chi phí tố tụng nguyên đơn đã thực hiện: B3 là 4.725.000 đồng, B4 nói Việt Nam là 1.000.000 đồng, lập bảng vẽ hiện trạng là 8.900.000 đồng (ngày 20/10/2016); ủy thác tư pháp ngày 24/01/2019 là 200.000 đồng; ủy thác tư pháp ngày 07/3/2022 là 400.000 đồng; Chứng thư thẩm định giá số 22125/20SG ngày 16/6/2020 tổng giá trị tài sản tranh chấp là 11.873.762.000 đồng, chi phí thẩm định giá là 12.000.000 đồng nhưng không còn giữ biên lai, các khoản chi khác có biên lai trong hồ sơ vụ án. Nguyên đơn không yêu cầu giải quyết hoàn trả lại các chi phí này. Nguyên đơn tự nguyện chịu toàn bộ chi phí này, thi hành xong.

[5] Về án phí dân sự sơ thẩm: Theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị quyết 326 “Trường hợp tranh chấp về quyền sở hữu tài sản và tranh chấp về quyền sử dụng đất mà Tòa án không xem xét giá trị, chỉ xem xét quyền sở hữu tài sản và tranh chấp về quyền sử dụng đất của ai thì đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án không có giá ngạch”. Như vậy, đối với vụ án này, Tòa án chỉ xem xét xác định quyền sở hữu nhà đất nêu trên, không xem xét giá trị nên các đương sự chỉ chịu án phí không có giá ngạch. Nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả nhà theo di chúc và không được chấp nhận yêu cầu nên phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000 (ba trăm nghìn) đồng; được khấu trừ với số tiền tạm ứng án phí đã nộp 28.500.00 (hai tám triệu năm trăm nghìn) đồng theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số AC/2014/0005352 ngày 01/10/2015, tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Bình Tân và được hoàn lại số tiền án phí còn thừa 28.200.000 (Hai mươi tám triệu hai trăm nghìn) đồng. Bị đơn không phải chịu án phí. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập phải chịu án phí 14 nhưng do người cao tuổi và có đơn xin miễn nên không phải chịu. Bị đơn là người cao tuổi nên được miễn án phí.

[6] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do sửa án, nguyên đơn kháng cáo không phải chịu án phí.