Bản án 25/2026/KDTM-PTTranh chấp về đầu tư tài chính, ngân hàng

Căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ vụ án và sau khi tranh tụng công khai tại phiên tòa, Hội đồng xét xử thấy: - Về tố tụng:

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Quan hệ pháp luật trong vụ án là tranh chấp hợp đồng tín dụng và thế chấp tài sản; yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Tòa án nhân dân khu vực 9 - Hải Phòng có thẩm quyền giải quyết vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 30; Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có đơn kháng cáo. Xét kháng cáo của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là trong thời hạn quy định của pháp luật, nên Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về sự vắng mặt của đương sự: Anh Trần Chí L xuất cảnh từ năm 2019 chưa có thông tin nhập cảnh, không rõ địa chỉ nơi cư trú ở nước ngoài. Gia đình không cung cấp được địa chỉ hiện nay ở nước ngoài. Mẹ đẻ anh L là bà Vũ Thị T4 nhận thay các văn bản tố tụng và thông báo cho anh L. Chị Đoàn Thị N, anh Trần Thái H2, anh Đặng Văn H3, anh Trần Chí L, chị Trần Thị H, đại diện văn 13 phòng C4 (trước đây là văn phòng C4) là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do. Bà Vũ Thị T4 vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 227, 228, 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự trên. - Về nội dung:

[3] Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Thái Thị T3: [3.1] Xét Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị T3 và anh Nguyễn Văn T1 được tự nguyện ký kết bằng văn bản, có công chứng tại Văn phòng công chứng, hình thức, nội dung hợp đồng đảm bảo đúng quy định tại Điều 401, 402 Bộ luật Dân sự năm 2005. [3.2] Tại thời điểm ký kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bà T3 hoàn toàn minh mẫn, có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Bà T3 cho rằng bị anh T1 lừa dối bà ký vào văn bản mà bà không biết nội dung, có lúc thì bà lại khai là giấy trắng nhưng không đưa ra được chứng cứ chứng minh. Bà T3 cho rằng mục đích ký các văn bản trên cho anh T1 là để anh T1 đòi tiền giúp bà từ công ty đa cấp nhưng cũng không cung cấp được tài liệu chứng cứ để chứng minh. Việc bà T3 cho rằng có mặt, có đến Văn phòng C4 (nay là Văn phòng C4) để ký vào các văn bản mà bà không biết nội dung với mục đích để cho anh T1 đòi tiền ở công ty Đ giúp bà chứ không phải ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho anh T1.

Tuy nhiên, Công chứng viên Văn phòng C4 (nay là Văn phòng C4) xác định rõ đã lập hợp đồng chuyển nhượng, đã giải thích rõ cho các bên tham gia trong hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hướng dẫn các bên ký kết để công chứng theo đúng quy định. Nội dung này đã được xác minh, làm rõ và kết luận tại cơ quan công an thành phố C và Công an tỉnh H. [3.3] Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Thái Thị T3 và anh Nguyễn Văn T1 được tự nguyện ký kết bằng văn bản, hình thức và nội dung hợp đồng đảm bảo đúng quy định của pháp luật, có hiệu lực pháp luật nên lý do trên bà T3 đưa ra để yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà và anh T1 vô hiệu là không có căn cứ.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Thái Thị T3.

[4] Xét kháng cáo của nguyên đơn là Ngân hàng V và kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của bị đơn là anh Nguyễn Văn T2: [4.1] Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số 22/2016/HĐTC/KCNHD 10 ngày 10/5/2016 giữa anh Nguyễn Văn T1 và Ngân hàng được ký kết hoàn toàn tự nguyện, đúng quy định pháp luật và đã được đăng ký giao dịch bảo đảm tại cơ quan có thẩm quyền. Tại thời điểm thế chấp, anh T1 là chủ sử dụng hợp pháp của 14 thửa đất số 73 dựa trên Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có hiệu lực pháp luật.

Do đó, Hợp đồng thế chấp có hiệu lực đối với các bên. [4.2] Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm thể hiện trên thửa đất có các công trình nhà ở do phía bà T3 và những người liên quan tạo dựng, nhưng toàn bộ các tài sản này đều chưa được đăng ký quyền sở hữu hay ghi nhận bổ sung vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo thỏa thuận tại khoản b Điều 2.01 của Hợp đồng thế chấp, các bên đã xác định rõ: “Các tài sản gắn liền với thửa đất, dù đang sở hữu hay sẽ sở hữu trong tương lai... đều thuộc tài sản thế chấp”. Mặt khác, các tài sản này đều xây dựng sau khi anh T1 ký hợp đồng thế chấp tài sản với Ngân hàng. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên Ngân hàng có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự Hải Phòng tiến hành xác minh kê biên, phát mại tài sản thế chấp của anh Nguyễn Văn T1 là quyền sử dụng đất tại thửa đất số 73, tờ bản đồ số 2, diện tích 193m2, địa chỉ thửa đất: Sao Đỏ - C - Hải Dương, được Ủy ban nhân dân thị xã C theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BX 846742, số vào sổ cấp GCN: CH 08799 ngày 23/3/2015 mang tên Nguyễn Văn T1 để thu hồi nợ là có căn cứ.

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại tuyên việc ràng buộc: “…Nhưng trước đó Ngân hàng phải có thỏa thuận với những người đồng sở hữu nhà (bà T3, chị H, chị T4, anh H3, anh H2, anh C1) về giá trị nhà ở trên đất. Quá trình xử lý tài sản bảo đảm phải ưu tiên cho những người nêu trên được mua (nhận chuyển nhượng) nếu họ có nhu cầu về nhà ở”. Việc Tòa án cấp sơ thẩm nhận định và tuyên tại phần “Quyết định” như trên, nếu các bên không thể thống nhất được giá trị, tiến trình phát mại tài sản để thu hồi nợ cho Ngân hàng sẽ xảy ra tranh chấp, gây khó khăn cho công tác thi hành án. Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm xét thấy cần sửa lại nội dung này. [4.3] Trong trường hợp này cần xác định Ngân hàng có quyền yêu cầu phát mại quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất theo hiện trạng để thu hồi nợ. Các tranh chấp phát sinh giữa anh T1 và bà T3 liên quan đến giá trị công trình xây dựng (nếu có) sẽ được giải quyết bằng một vụ án dân sự khác, không làm mất đi quyền lợi của các đương sự, không làm ảnh hưởng đến quá trình xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng theo nội dung hợp đồng tín dụng đã ký kết.

[5] Đối với phần quyết định của Bản án sơ thẩm về nội dung liên quan đến nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng, Hội đồng xét xử xét thấy đây là nội dung đã được giải quyết tại Bản án sơ thẩm số 02/2022/KDTM-ST ngày 03/11/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương và Bản án phúc thẩm số 07/2023/KDTM-PT ngày 24/8/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương. Toà 15 án cấp sơ thẩm ghi nhận lại nội dung của bản án đã có hiệu lực pháp luật là không đúng quy định.

Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định lại nội dung này như sau: Về nghĩa vụ trả nợ của anh Nguyễn Văn T1 đối với Ngân hàng thương mại cổ phần C2 theo Hợp đồng tín dụng số 167/2018/HĐCVHM/NHCT346/KCNHD ngày 26/10/2018: Đã được giải quyết tại Bản án sơ thẩm số 02/2022/KDTM-ST, ngày 03/11/2022 của TAND thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương và Bản án phúc thẩm số 07/2023/KDTM-PT, ngày 24/8/2023 của TAND tỉnh Hải Dương.

[6] Từ các phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của bị đơn; không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Thái Thị T3. Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự, sửa Bản án sơ thẩm theo hướng phân tích nêu trên.

[7] Về án phí dân sự phúc thẩm: Căn cứ Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án của Quốc hội ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2016, nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.