Bản án 958/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn bà Lưu Thị T thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Lưu Thị T rút một phần yêu cầu khởi kiện, không tranh chấp đối với diện tích 145,2m2 (vị trí B) và sàn bê tông (ký hiệu g2) diện tích 19,9m2; rút yêu cầu khởi kiện đòi bà Cao Thị T2 bồi thường số tiền 20.000.000 đồng và được bà T2 đồng ý. Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 299 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận việc rút 1 phần yêu cầu khởi kiện của bà T, hủy 1 phần bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án đối với các phần yêu cầu khởi kiện mà bà T đã rút. Bà T có quyền khởi kiện lại vụ án đối với các yêu cầu khởi kiện đã rút theo thủ tục do Bộ luật Tố tụng dân sự quy định.

[3] Bà T giữ nguyên yêu cầu các khởi kiện và yêu cầu kháng cáo còn lại. Bà Lưu Thị Kiều O giữ nguyên yêu cầu độc lập. Bà Cao Thị T2 giữ nguyên việc rút đơn phản tố tại cấp sơ thẩm. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[4] Về sự vắng mặt của đương sự: Tòa án không triệu tập ông Hà Minh P tham gia phiên tòa phúc thẩm. Bà Võ Thị T6, ông Dương Văn T8, ông Dương Quốc T7, bà Dương Thị Lưu H, ông Nguyễn Văn D, Chủ tịch UBND xã T vắng 12 mặt, có văn bản yêu cầu xét xử vắng mặt. Bà Lưu Thị T3, bà Lưu Thị Huỳnh N đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn xét xử phúc thẩm vụ án.

[5] Về quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: căn cứ yêu cầu khởi kiện, yêu cầu phản tố và yêu cầu độc lập của đương sự, Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp về quyền sử dụng đất, xác định di sản thừa kế, đòi nhà và đất và bồi thường thiệt hại về tài sản, tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và thụ lý giải quyết, là đúng quy định tại khoản 3, khoản 5, khoản 6, khoản 9 Điều 26, Điều 35, điểm c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[6] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: tại phiên tòa phúc thẩm, bà Lưu Thị T xác định kháng cáo phần bản án dân sự sơ thẩm xét xử đối với khu A, C và D cùng căn nhà cấp 4 ký hiệu (g); căn nhà tạm (g1). Căn cứ Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét lại phần nội dung của bản án sơ thẩm có kháng cáo. Xét kháng cáo của bà Lưu Thị T yêu cầu xác định di sản thừa kế của bà Trần Thị N1 là căn nhà tình thương (ký hiệu g) có diện tích 82,0m2 và căn nhà tạm (ký hiệu g1) diện tích 119,5m2 được thể hiện theo Trích đo số 03-2025

[7] Về nguồn gốc căn nhà tình thương (g): [7.1] Ủy ban nhân dân xã T xác định:“việc hỗ trợ xây dựng nhà tình thương tại địa phương được thực hiện theo chương trình an sinh xã hội, trên cơ sở vận động Quỹ “Vì người nghèo” và các nguồn xã hội hóa. Đối tượng để xem xét trao nhà tình thương là người nghèo, gia đình có công với cách mạng, hộ gia đình chính sách trên địa bàn xã (cụ thể bà N1 thuộc đối tượng hộ nghèo trong Hội Phụ nữ ấp C), nhà tình thương được xây dựng vào năm 2012” (bút lục số 285). Tại thời điểm trao tặng nhà tình thương thì hộ gia đình của bà N1 gồm có các thành viên: Lưu Văn D1, Lưu Văn Đ, Lưu Văn L, Lưu Thị Cẩm T5, Lưu Thị Kim C, Lưu Thị Huỳnh N, Lưu Thị Kiều O (bút lục số 283). [7.2] Các con, cháu của bà N1 đều thống nhất xác định, tổng giá trị căn nhà chính, chuồng bò, công trình phụ (mái che) khi hoàn thành là 80.000.000 đồng, trong đó số tiền Nhà nước hỗ trợ là 20.000.000 đồng, nhưng không thống nhất về nguồn gốc số tiền 60.000.000 đồng còn lại. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, bà O đã trình bày không nhất quán về số tiền này. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 27/02/2026, bà O trình bày rằng, “Nhà nước cho 20.000.000 đồng, bà T 10.000.000 đồng, bà C 10.000.000 đồng, bà T5 10.000.000 đồng và nợ vật liệu xây dựng 30.000.000 đồng, đối với bà T5 đưa 10.000.000 đồng nhưng sau này bắt 02 con bò trừ số tiền trên.” (bút lục số 364). Đến phiên tòa sơ thẩm ngày 25/3/2026, 13 bà O thay đổi trình bày cho rằng không biết, không ý kiến về việc cô chú của bà có đóng góp gì vào việc xây nhà hay không (các bút lục số 360, 362). Trong khi đó, nguyên đơn bà T và các con ruột, con rể của bà N1 là ông T4, bà T5, bà C, ông D đều trình bày nhất quán là khi xây nhà thì ngoài số tiền 20.000.000 đồng được Nhà nước hỗ trợ, các anh chị em trong gia đình góp thêm số tiền 60.000.000 đồng. [7.3] Qua xem xét trình bày của các bên đương sự, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy, thời điểm năm 2012 khi hộ gia đình của bà N1 được xét tặng nhà tình thương, thì ông D1 và vợ là bà Võ Thị T6 đang nuôi 02 con nhỏ là bà N (sinh năm 2000), bà O (sinh năm 2001), cùng sinh sống với bà N1 (71 tuổi) và 02 em trai ruột của ông D1 là ông Lưu Văn Đ và ông Lưu Văn L đều bị bệnh, trong đó ông Đ bị bệnh tâm thần, không có khả năng lao động tự nuôi sống bản thân. Như vậy, trình bày của bà T, bà Cẩm T5, ông D, ông T4 và bà V về việc có góp tiền để xây dựng căn nhà tình thương cho mẹ là bà N1 và 02 anh, em trai bị bệnh để ở, là phù hợp với truyền thống gia đình Việt Nam. Những đương sự này cũng thống nhất xác định, số tiền được góp là để xây nhà cho bà N1, nghĩa là, giá trị của căn nhà tình thương phải được xác định thuộc sở hữu chung của bà N1 và những người có tên trong hộ gia đình của bà N1 tại thời điểm được xét tặng, trong đó phần mỗi người được sở hữu sẽ tính theo tỷ lệ số tiền đóng góp và được hỗ trợ, cụ thể: tại thời điểm trao tặng nhà tình thương thì hộ gia đình của bà N1 gồm có 08 thành viên gồm bà N1, ông D1, ông Đ, ông L, bà Cẩm T5, bà C, bà N, bà O, nghĩa là mỗi người góp 2.500.000 đồng (=20.000.000đ/8); bà N1 được các con cho tiền để góp thêm 60.000.000 đồng. Như vậy, ông D1, ông Đ, ông L, bà Cẩm T5, bà C, bà N, bà O mỗi người được sở hữu 3,125% giá trị nhà; bà N1 được sở hữu 78,125% giá trị nhà và đây được xác định là di sản của bà N1 để lại. [7.4] Tại mục 1 phần quyết định của bản án sơ thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của bà T về việc xác định di sản của bà N1 là nhà và đất tại 1 phần thửa 117, nhưng sau đó tại mục 2 lại tuyên chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Lưu Thị T về việc xác định một phần giá trị căn nhà là di sản thừa kế của bà Trần Thị N1, là mâu thuẫn.

[8] Đối với căn nhà tạm (ký hiệu g1) diện tích 119,5m2: [8.1] Tại phiên tòa phúc thẩm, ông T1, bà T và ông T4 không xác định được số tiền đã chi phí để xây dựng căn nhà tạm, trong khi bà T2 xác định căn nhà tạm là do vợ chồng bà xây dựng sau khi được bà O giao đất. Theo Chứng thư Thẩm định giá số 258/2025/1101-BĐS ngày 21/5/2025 của Công ty TNHH Đ1 (bút lục số 222), căn nhà tạm được xây dựng vào năm 2024 – nghĩa là sau khi bà N1 chết, nên việc bà T yêu cầu xác định căn nhà tạm này là di sản của bà N1, là không có căn cứ. 14 [8.2]

Tuy nhiên, bà T2 thừa nhận căn nhà tạm này được xây dựng trên nền nhà tạm trước đây, nhưng bà có đổ đất nâng nền xung quanh, trong khi bà T không thừa nhận có việc đổ đất. Chứng thư Thẩm định giá số 258/2025/1101-BĐS chỉ tính tổng giá trị của nhà tạm mà không bóc tách phần giá trị của nền, sàn nhà; các đương sự cũng không thỏa thuận được phần chi phí này tại cấp phúc thẩm. Như vậy, phần nền, sàn nhà thì phải được xem xét do ai bỏ chi phí làm, để xác định có phải là di sản do bà N1 để lại hay không. Xét kháng cáo của bà Lưu Thị T tranh chấp yêu cầu xác định di sản thừa kế của bà Trần Thị N1 là diện tích 223,7m² (khu A), diện tích 100,3m² (khu C) và diện tích 3,9m² (khu D), thuộc 01 phần thửa 117, tờ bản đồ số 23 (cũ là thửa 235, tờ bản đồ số 09) được thể hiện theo Trích đo số 03-2025

[9] Về nguồn gốc thửa 117: các đương sự đều trình bày thống nhất rằng, nguồn gốc đất thửa 117 và thửa 137, tờ bản đồ số 23 (cũ lần lượt là thửa 235 và thửa 234, tờ bản đồ số 09) trước đây do Nông trường Lúa Vàng I giao năm 1987, nhưng không thống nhất được về người đã được Nông trường giao đất. Bà T cho rằng đất bà N1 được cấp, trong khi bà O trình bày đất ông D1 được cấp, nhưng cả hai bên đương sự đều không xuất trình được quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc giao đất năm 1987.

[10] Về quá trình quản lý, sử dụng đất: [10.1] Bà T cho rằng bà N1 sử dụng đất ổn định từ năm 1987 đến khi chết năm 2018. Trong khi đó, bà O trình bày đất ông D1 được cấp và sử dụng ổn định đến khi chết năm 2023. [10.2] Tòa án cấp sơ thẩm đã thu thập, xác minh đối với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương và những người làm chứng. Tại Công văn số 717/UBND-KT ngày 12/02/2026, Ủy ban nhân dân xã T xác định đã tiến hành xác minh các hộ dân trong khu vực có cùng thời điểm sử dụng đất và các hộ dân này đã cung cấp thông tin như sau: “Thửa đất 235 (nay là thửa đất số 117 tờ bản đồ số 23) có được do ông Lưu Văn D1 đi bộ đội về, sau đó làm thuê cho Nông trường lúa vàng và được Ban lãnh đạo Nông trường lúa vàng giao cho vị trí đất tại thửa trên khai phá để xây dựng nhà ở không kiên cố vào khoảng năm 1988” (bút lục số 286). Những người dân sống lân cận đất tranh chấp như bà Võ Thị Ánh N4, ông Nguyễn Văn T10, ông Nguyễn Văn A, ông Nguyễn Hoàng S, ông Nguyễn Văn H2 xác định ông D1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất (bút lục số 263, 260-261, 255, 254, 253).

Tuy nhiên, tại Biên bản xác minh ngày 18/12/2025, ông Phạm Văn N2 – trước đây là Phó Giám đốc Nông trường L2 đã trình bày: “phần đất tranh chấp nông trường giao cho gia đình bà N1 năm 1987, khi giao đất bà N1, ông D1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng. Bà N1 sống trên đất từ năm 1987 đến khoảng năm 2000 thì đi 15 thành phố sống cùng các con đến khi bà N1 bị bệnh nặng mới về sống với ông D1 cho đến chết. Ông D1 là người trực tiếp quản lý, sử dụng đất từ trước đến nay” (bút lục số 259). Hồ sơ vụ án thể hiện, cho đến năm 2012, bà N1 vẫn còn được xét hỗ trợ xây căn nhà tình thương trên thửa 235, nên nội dung thông tin cho rằng đất được cấp cho ông D1, còn bà N1 chỉ sinh sống trên đất tranh chấp đến khoảng năm 2000, là không phù hợp.

[11] Về việc kê khai, đăng ký để được cấp GCNQSDĐ: [11.1] Hồ sơ vụ án thể hiện, thửa 234 diện tích 6.230m2 loại đất lúa, đã được UBND huyện V, tỉnh Long An cấp GCNQSDĐ số phát hành I 1228375, số vào sổ 403 cho bà Trần Thị N1 vào ngày 27/8/1996 (bút lục số 136). [11.2] Ngày 16/7/2013, ông Lưu Văn D1 lập “Giấy sang nhượng” có nội dung: “Gia đình chúng tôi gồm bà Trần Thị N1 chủ hộ gồm các con trong gia đình: trai lớn Lưu Văn D1, vợ Võ Thị T6 cùng các con của ông Lưu Văn D1 và anh em trong gia đình thỏa thuận bán đất cho ông Huỳnh Văn M B với diện tích đất là 3.000m2 (ba nghìn mét vuông) mặt tiền thổ cư là 10m (mười mét)…”. Ông D1 đã ký ở mục Bên bán, ghi rõ “Đại diện gia đình”, có Trưởng ấp C là ông Dương Văn T11 ký xác nhận ghi rõ “Theo giấy sang nhượng của ông Lưu Văn D1 và mẹ anh em của ông D1 có đồng ý sang nhượng cho ông Huỳnh Văn M B tổng diện tích là 3.000m2 trong đó có mặt tiền thổ cư là 10m ngan với số tiền là 125.000.000”. (bút lục số 112). Thửa 234 là loại đất lúa, còn thửa 235 các đương sự đều xác định rằng tại thời điểm đó có căn nhà tình thương của bà N1 và các con đang sinh sống. Như vậy, có căn cứ xác định đất thổ cư trong “Giấy sang nhượng” này là ở vị trí thuộc thửa 235. [11.3] Ngày 30/5/2018 bà N1 chết. Ngày 05/10/2018 ông Lưu Văn D1, bà Lưu Thị Cẩm T5, bà Lưu Thị Kim C lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản, nhường quyền thừa kế thửa 234 cho ông Lưu Văn D1 (bút lục số 137, 138). Ngày 08/11/2018, ông Lưu Văn D1 được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh L cấp GCNQSDĐ số phát hành CP 350130, số vào sổ CS 02219 đối với thửa 234 (bút lục số 166). [11.4] Ngày 22/5/2023 ông D1 chết. Ngày 02/7/2024, bà Lưu Thị Kiều O, bà Lưu Thị Huỳnh N và bà Võ Thị Thúy L1 văn bản thỏa thuận phân chia di sản, nhường quyền thừa kế thửa 234 cho bà Lưu Thị Kiều O (bút lục số 139, 140). Ngày 22/7/2024, bà O được chỉnh lý biến động đứng tên trên GCNQSDĐ số phát hành CP 350130 đối với thửa 234 (bút lục số 166). [11.5] Ngày 05/8/2024, bà Lưu Thị Kiều O ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thửa 234 cho bà Cao Thị T2 (bút lục số 168, 169). Ngày 16/8/2024, bà T2 được chỉnh lý biến động đứng tên trên GCNQSDĐ số phát hành 16 CP 350130 đối với thửa 234 (bút lục số 166). Ông Huỳnh Văn Mười B xác định năm 2012 ông D1, bà N1 bán đất cho ông, ông D1 là người nhận tiền. Sau đó, ông cho ông D1 chuộc lại nhưng chưa trả đủ tiền thì ông D1 chết. Ông có khởi kiện đòi các con của ông D1 trả số tiền còn nợ, nên bà O bán đất cho bà T2 lấy tiền trả tiếp cho ông (các bút lục số 109, 110, 123, 297). Hồ sơ vụ án thể hiện và các đương sự cũng thừa nhận, thời điểm ông D1 chuyển nhượng đất cho ông Mười B và sau này, khi bà O chuyển nhượng đất thửa 234 cho bà T2, thì không ai tranh chấp gì.

[12] Thửa 234 đã được cấp GCNQSDĐ cho bà N1, nhưng từ “Giấy sang nhượng” ký ngày 16/7/2013 giữa ông Lưu Văn D1 với ông Mười B và sự thỏa thuận của các đồng thừa kế của bà N1 và ông D1 đối với thửa 234 cho thấy, ông D1 đã mặc nhiên thừa nhận rằng, thửa 234 và thửa 235 là không thuộc quyền sử dụng của cá nhân ông D1; đồng thời, cũng không thuộc quyền sử dụng của cá nhân bà N1. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, các đương sự không tranh chấp đối với thửa 234.

Tuy nhiên, đối với thửa 117 (thửa cũ 235), theo xác nhận của UBND xã T thì Ủy ban không nhận được hồ sơ đơn đề nghị của cá nhân, tổ chức nào liên quan đến việc xin giao đất và hiện nay thửa 117 (thửa cũ 235) vẫn chưa được GCNQSDĐ cho ai (các bút lục số 285, 286). Trên đất vẫn còn hiện hữu căn nhà tình thương được cấp cho hộ gia đình của bà Trần Thị N1, nên việc bà T cho rằng thửa 117 được Nông trường Lúa Vàng I giao cho cá nhân của bà N1, hay việc bà O cho rằng thửa 117 được giao cho cá nhân của ông D1, đều là không đủ căn cứ vững chắc. Mặt khác, ông Phạm Văn N2 – trước đây là Phó Giám đốc Nông trường L2 đã xác định: “phần đất tranh chấp nông trường giao cho gia đình bà N1 năm 1987” (bút lục số 259). Trường hợp này, cần thu thập chứng cứ để làm rõ, tại thời điểm Nông trường L I giao đất năm 1987 thì hộ gia đình của bà N1 gồm có những ai trực tiếp sử dụng đất thửa 235, cất nhà ở trước khi được Nhà nước xét tặng căn nhà tình thương vào năm 2012; ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai về việc xác định hộ gia đình bà N1, cá nhân của bà N1 hay ông D1 có đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ đối với thửa 117 (thửa cũ 235), từ đó, mới có căn cứ xác định thửa 117 có là di sản thừa kế của bà N1 hay không. Ngoài ra, cũng phải xem xét đến công sức gìn giữ đất của ông D1 từ năm 1987 đến năm 2023 (khi ông D1 chết).

[13] Bà N1 chết năm 2018. Các đồng thừa kế của bà N1 thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm: bà Lưu Thị T3, ông Lưu Văn D1 (chết năm 2023, có vợ là bà Võ Thị T6 và 02 con là Lưu Thị Huỳnh N, Lưu Thị Kiều O nhận kỷ phần của ông D1), bà Lưu Thị T, ông Lưu Văn T4, bà Lưu Thị Cẩm V, bà Lưu Thị Cẩm T5, bà Lưu Thị Kim C và bà Lưu Thị Kiều T9 (chết năm 2012, có 02 con là Dương Quốc T7, Dương Thị Lưu H là thừa kế thế vị, nhận kỷ phần của bà T9). Tòa án cấp sơ thẩm lại xác định ông Dương Văn T8 (chồng của bà T9) là cùng hàng thừa kế với 17 các con ruột của bà N1, đồng thời, cho bà Lưu Thị T đại diện nhận và quản lý kể cả phần thừa kế do vợ và con ông D1 là bà Lưu Thị Huỳnh N, bà Lưu Thị Kiều O, bà Võ Thị T6 được hưởng của ông D1 mà không được sự thỏa thuận đồng ý của những người này, là không đúng quy định tại Điều 616, Điều 651 và Điều 652 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

[14] Ngoài ra, theo Trích đo số 03-2025, thửa 117 được ký hiệu loại đất là HNK (bút lục số 239). Tại Công văn số 717/UBND-KT ngày 12/02/2026, Ủy ban nhân dân xã T đã xác định “Qua rà soát quy hoạch sử dụng đất của xã thì thửa đất này được quy hoạch đất ở tại nông thôn” (bút lục số 286). Khu B, các đương sự xác định hiện có 04 ngôi mộ của ông C2, bà N1, ông D1, ông L và thống nhất xác định phần đất này được sử dụng là nơi chôn cất – là đất thổ mộ của gia đình, là di sản dùng vào việc thờ cúng. Như vậy, mục đích sử dụng đất thửa 117 tại khu B của các đương sự đã không phù hợp với loại đất hiện tại và quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Tòa án cấp sơ thẩm lại công nhận sự thỏa thuận này của các đương sự, là vi phạm nguyên tắc sử dụng đất được quy định tại khoản 1 Điều 6 của Luật Đất đai năm 2013; khoản 1 Điều 5 của Luật Đất đai năm 2024. Tại phiên tòa phúc thẩm, mặc dù bà T đã rút yêu cầu khởi kiện đối với khu B, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm vẫn phải rút kinh nghiệm đối với phần nội dung này.

[15] Theo đơn yêu cầu độc lập của bà Lưu Thị Kiều O ghi ngày 28/8/2025 thể hiện, ngoài yêu cầu công nhận đất là di sản của ông Lưu Văn D1, thì bà O còn yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng giữa bà O và bà T2 (bút lục số 25).

Tuy nhiên, tại Thông báo về việc thụ lý vụ án (bổ sung) số 223/TB-TLVA ngày 28/8/2025, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ thông báo thụ lý đối với yêu cầu của bà O về việc công nhận đất là của ông D1 (bút lục số 105), dẫn đến phần quyết định của bản án sơ thẩm không xem xét gì đối với yêu cầu khởi kiện đòi công nhận hợp đồng chuyển nhượng của bà O. Hiện nay, căn cứ vào việc đã nhận chuyển nhượng từ bà O, thì đất và nhà do vợ chồng bà T2, ông C1 đang quản lý, sử dụng. Như vậy, để xem xét yêu cầu khởi kiện của bà T về việc buộc bà T2, ông C1 giao trả nhà, đất, thì phải xem xét hiệu lực của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 21/8/2024 giữa bà O và bà T2, trong đó, có việc bà T2 trình bày đã tôn tạo nền và xây căn nhà tạm (g1), trồng ổi sau khi được bà O bàn giao đất. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 25/3/2026, bà T trình bày nếu xác định đất là của bà N1, thì bà T không đồng ý thanh toán chi phí đổ đất cho bà T2, còn bà T2 cũng không yêu cầu bồi thường công sức trên đất mà để các bên tự thỏa thuận. Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện của bà T yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 21/8/2024 giữa bà O và bà T2.

Xét thấy, do phải thu thập thêm chứng cứ để xác định nền nhà tạm và quyền sử dụng đất thửa 117 có phải là di sản của bà N1 hay không, nên mặc dù yêu cầu này của nguyên đơn mới phát sinh tại 18 giai đoạn xét xử phúc thẩm, nhưng để giải quyết triệt để tranh chấp giữa các bên đương sự, thì cần chấp nhận yêu cầu mới phát sinh tại cấp phúc thẩm của bà T. Căn cứ Điều 17 của Bộ luật Tố tụng dân sự về chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm trong tố tụng dân sự, cần hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ về Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án phần tranh chấp thừa kế để bà T thực hiện đầy đủ thủ tục khởi kiện bổ sung.

[16] Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm xác định không chính xác diện tích của khu C và cơ quan thu tạm ứng án phí, nên cần sửa lại phần này của bản án sơ thẩm.

[17] Về chi phí tố tụng gồm chi phí đo đạc, định giá và xem xét thẩm định tại chỗ tại cấp sơ thẩm: sẽ được xem xét khi vụ án được giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[18] Về án phí dân sự sơ thẩm: căn cứ điểm b khoản 1 Điều 299 của Bộ luật Tố tụng dân sự, bà T vẫn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch trên số tiền 20.000.000 đồng yêu cầu bà T2 bồi thường nhưng không được chấp nhận tại cấp sơ thẩm. Đối với án phí liên quan đến tranh chấp thừa kế và xử lý các khoản tiền tạm ứng án phí sơ thẩm mà các đương sự đã nộp, sẽ được xem xét khi vụ án được giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[19] Về án phí dân sự phúc thẩm: do kháng cáo được chấp nhận một phần, nên bà Lưu Thị T không phải chịu án phí.

[20] Đề nghị của Kiểm sát viên phù hợp với quy định của pháp luật và nhận định của Hội đồng xét xử, nên được chấp nhận.