Bản án 55/2026/HNGĐ-STVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa căn cứ vào ý kiến phát biểu nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn P1, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Nguyễn Văn P1 và Kiểm sát viên tại phiên tòa, HĐXX nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Xét về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Anh Nguyễn Văn P khởi kiện yêu cầu TAND khu vực 6 - Thanh Hoá giải quyết cho anh được ly hôn với chị Trần Thị Thu H, chị H có yêu cầu phản tố đề nghị phân chia tài sản chung của vợ chồng. Đây là quan hệ pháp luật “Ly hôn, tranh chấp nuôi con, chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn” theo quy định tại khoản 1 Điều 28 BLTTDS. [1.2] Bị đơn cư trú tại phường B, tỉnh Thanh Hóa, vì vậy thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND khu vực 6 - Thanh Hoá theo quy định tại Điều 35 và khoản 1 Điều 39 BLTTDS; [1.3] Về việc vắng mặt của đương sự: Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn P1 có mặt, còn những người còn lại đề nghị Toà án xét xử vắng mặt.

Vì vậy, HĐXX tiến hành xét xử vắng mặt những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan theo quy định tại Điều 227, Điều 228 BLTTDS là phù hợp với quy định của pháp luật.

[2] Về yêu cầu của đƣơng sự HĐXX thấy: [2.1] Về hôn nhân: Anh Nguyễn Văn P và chị Trần Thị Thu H kết hôn trên cơ sở tự nguyện, đăng ký kết hôn tại UBND phường Đ, thị xã B (nay là phường B), tỉnh Thanh Hóa, như vậy đây là hôn nhân hợp pháp. Quá trình chung sống vợ chồng phát sinh mâu thuẫn. Nguyên nhân mâu thuẫn vợ chồng bất đồng quan điểm sống, vợ chồng không thể dung hoà, cuộc sống hôn nhân không hạnh phúc và căng thẳng, xét thấy việc kéo dài cuộc sống hôn nhân này không còn ý nghĩa nên anh P làm đơn đề nghị Toà án giải quyết cho anh được ly hôn chị H, chị H xét thấy không còn tình cảm nên nếu anh P làm đơn ly hôn chị cũng đồng ý. HĐXX thấy, trong cuộc sống hôn nhân giữa anh P và chị H luôn xảy ra mâu thuẫn, hai vợ chồng không còn liên lạc với nhau, không nói chuyện với nhau, chị H đã ra ở riêng và vợ chồng đã ly thân nhau 8 tháng nay không ai quan tâm đến ai, chứng tỏ mâu thuẫn vợ chồng đã thật sự trầm trọng, mục đích hôn nhân không đạt được.

Vì vậy, căn cứ khoản 1 Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình giải quyết cho anh P được ly hôn với chị H là phù hợp. [2.2] Về con cái: Vợ chồng có 02 con chung: Cháu đầu tên là Nguyễn Trần M T1, sinh ngày 26/9/2006 và cháu thứ hai tên là Nguyễn Trần M A, sinh ngày 19/10/2011. Anh P đồng ý giao cháu Minh A cho chị H trực tiếp nuôi dưỡng. Chị H cũng xin được nuôi dưỡng cháu Minh A. HĐXX thấy: Cháu Minh A hiện nay chuẩn bị bước vào năm học lớp 10 và cháu cũng có nguyện vọng xin ở với mẹ, anh P cũng đồng ý giao cháu Minh A cho chị H nuôi dưỡng. Nên chấp nhận yêu cầu của chị H và anh P giao cháu Minh A cho chị H nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục cháu đến tuổi thành niên là phù hợp. Còn cháu Minh T1 đã đến tuổi thành niên nên Toà án không giải quyết. [2.2.1] Về cấp dưỡng nuôi cháu Minh A, chị H đề nghị anh P cấp dưỡng mỗi tháng 3.000.000 đồng, tại đơn khởi kiện ngày 18/10/2025 anh P đề nghị cấp dưỡng cho cháu Minh A mỗi tháng 2.000.000 đồng, tại phiên toà anh P đồng ý cấp dưỡng nuôi cháu Minh A mỗi tháng 3.000.000 đồng. HĐXX thấy, hiện nay cháu Minh A chuẩn bị bước vào năm học lớp 10, nhu cầu sinh hoạt và tiền học cho cháu phải chi tiêu nhiều. Anh P thu nhập bình quân từ 13 đến 18 triệu đồng. Nên ghi nhận sự tự nguyện của anh P về việc đồng ý cấp dưỡng nuôi cháu Minh A mỗi tháng 3.000.000 đồng là phù hợp với quy định tại Điều 110, 116 và Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình. [2.2.2] Về cấp dưỡng nuôi cháu Minh T1, sinh ngày 26/9/2006 hiện nay đang học đại học: Chị H yêu cầu Toà án buộc anh P có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi cháu Minh T1 mỗi tháng 3.000.000 đồng cho đến khi cháu học xong đại học. HĐXX xét thấy: Cháu Nguyễn Trần M T1 đến nay đã trên 18 tuổi, là người đã thành niên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Theo quy định tại Điều 110 và Điều 116 của Luật Hôn nhân và Gia đình thì nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con đã thành niên chỉ đặt ra trong trường hợp người con không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Mặc dù hiện nay cháu Nguyễn Trần M T1, đang theo học đại học nhưng đây không phải là căn cứ pháp luật để buộc cha hoặc mẹ tiếp tục thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng bắt buộc. Quá trình giải quyết vụ án không có tài liệu, chứng cứ chứng minh cháu Nguyễn Trần M T1, bị mất khả năng lao động hoặc không thể tự nuôi sống bản thân theo quy định của pháp luật.

Do đó, yêu cầu của chị H về việc buộc anh P cấp dưỡng cho cháu Nguyễn Trần M T1, mỗi tháng 3.000.000 đồng đến khi học xong đại học là không có căn cứ chấp nhận.

Vì vậy, HĐXX không chấp nhận yêu cầu của chị H về việc buộc anh P cấp dưỡng cho cháu Minh T1 trong thời gian học đại học.Top of F

[3] Về việc thay đổi rút một phần yêu cầu phản tố của chị Trần Thị Thu H: Lúc đầu chị H yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng là QSDĐ và tài sản gắn liền với đất tại số nhà E, đường L, tổ dân phố A, phường B, tỉnh Thanh Hóa diện tích khoảng hơn 110m2 đã được bố mẹ chồng chị mua cho vợ chồng từ đầu năm 2007 nêu trên theo quy định của pháp luật. Toà án đã thụ lý yêu cầu phản tố này theo đúng quy định của BLTTDS.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà chị H đề nghị thay đổi nội dung phản tố. Chị xác định QSDĐ và tài sản gắn liền với đất nêu trên thuộc sở hữu của ông Nguyễn Văn P1 và bà Phạm Thị C1 (đã chết) nên chị không yêu cầu chia QSDĐ và tài sản gắn liền với đất (giá trị tầng 1) nữa. Chị yêu cầu ông P1 phải thanh toán cho chị phần giá trị tài sản do vợ chồng tạo lập là tầng 2 của ngôi nhà trị giá 154.574.328 đồng và khoản tiền tương ứng với công sức đóng góp trong quá trình quản lý, tôn tạo, gìn giữ tài sản. HĐXX xét thấy, việc chị H không còn yêu cầu chia QSDĐ và tài sản gắn liền với đất nhưng vẫn đề nghị Tòa án giải quyết quyền lợi về tài sản thông qua việc thanh toán giá trị công sức đóng góp là sự thay đổi nội dung yêu cầu phản tố, không làm phát sinh quan hệ pháp luật mới và vẫn thuộc phạm vi giải quyết của quan hệ tranh chấp về tài sản giữa các đương sự trong vụ án. Việc thay đổi yêu cầu được thực hiện trước khi HĐXX nghị án, không vượt quá phạm vi yêu cầu phản tố đã được Tòa án thụ lý, không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự khác và bảo đảm việc giải quyết toàn diện vụ án.

Do đó, HĐXX chấp nhận theo quy định tại khoản 1 Điều 244 BLTTDS. Đối với phần yêu cầu chia QSDĐ và tài sản gắn liền với đất mà chị H không còn yêu cầu giải quyết. Xét việc rút đơn yêu cầu của chị H là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật, không trái đạo đức xã hội nên căn cứ khoản 2 Điều 244 BLTTDS, HĐXX đình chỉ một phần yêu cầu phản tố này của chị H.

[4] Căn cứ GCN QSDĐ số A0423399 do UBND thị xã B cấp ngày 07/4/2009, QSDĐ và nhà ở tầng 1 tại số nhà E đường L đứng tên ông Nguyễn Văn P1 và bà Phạm Thị C1. Quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa, các đương sự đều thống nhất xác định QSDĐ và tài sản gắn liền với đất không phải tài sản chung của vợ chồng anh P, chị H.

Vì vậy, HĐXX không xem xét phân chia QSDĐ và tài sản gắn liền với đất trong vụ án này.

[5] Về yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng là tầng 2 mà vợ chồng chị xây dựng trị giá 154.574.328 đồng: Quá trình giải quyết vụ án Trung tâm thẩm định giá tài sản đã định giá toàn bộ QSDĐ và tài sản gắn liền với đất trị giá: 2.747.580.705 đồng (hai tỷ, bảy trăm bốn mươi bảy triệu, năm trăm tám mươi nghìn, bảy trăm lẻ năm đồng) ( trong đó: Nhà 2 tầng BTCT (tầng 1) giá trị 175.988.757 đồng, Nhà 2 tầng BTCT (tầng 2) trị giá 154.574.328 đồng; Giá trị QSDĐ 2.412.000.000 đồng). Đối với phần tầng 2 của ngôi nhà, các tài liệu có trong hồ sơ, lời trình bày thống nhất của anh P, ông P1 cùng kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, kết quả định giá tài sản đều thể hiện sau khi được bố mẹ chồng cho ở nhờ, trong quá trình sử dụng vợ chồng đã bỏ tiền và công sức xây dựng thêm tầng 2, thay cầu thang, làm cổng và một số hạng mục phụ trợ. Giá trị tầng 2 theo chứng thư thẩm định giá là 154.574.328 đồng (một trăm năm mươi tư triệu, năm trăm bảy mươi tư nghìn, ba trăm hai mươi tám đồng). Mặc dù công trình này được xây dựng trên đất của ông P1 và bà C1, song đây là tài sản do vợ chồng anh P, chị H tạo lập bằng công sức và tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân. Hiện nay chị H không yêu cầu nhận hiện vật mà chỉ yêu cầu thanh toán phần giá trị tương ứng với phần quyền của mình. Ông P1 cũng thống nhất nhận quản lý phần công trình này và đồng ý thanh toán thay cả cho những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan (là những người thừa kế của bà C1) toàn bộ giá trị cho chị H và anh P. HĐXX thấy, vì tầng 2 đã nhập vào QSDĐ và tài sản gắn liền với đất của ông P1 và các đồng thừa kế của bà C1, không thể tách rời, làm cho tài sản của ông P1 tăng giá trị. Ông P1 và các đồng thừa kế là những người trực tiếp được hưởng giá trị công trình đó.

Tuy nhiên, các đồng thừa kế đều từ chối nhận di sản thừa kế. Quá trình giải quyết vụ án những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đồng ý để anh P trả tiền chênh lệch cho chị H.

Tuy nhiên, tại phiên toà, anh P cho rằng phần công trình vợ chồng anh xây dựng trên đất của ông P1, ông P1 được toàn quyền quản lý sử dụng nên ông P1 phải có trách nhiệm trả tiền chênh lệch cho chị H, ông P1 đồng ý ông sẽ tự đứng ra trả tiền chênh lệch về giá trị tài sản cho anh P, chị H. Theo quy định của pháp luật, người có tài sản được hưởng lợi từ công sức, tài sản của người khác phải hoàn trả giá trị hợp lý. Như vậy, ông P1 phải trả tiền chênh lệch cho anh P và chị H là 154.574.328 đồng là phù hợp với quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, Điều 166, Điều 579 Bộ luật Dân sự,

Tuy nhiên, anh P không yêu cầu ông P1 phải trả tiền chênh lệch về giá trị tài sản (tầng 2) cho anh P. Nên HĐXX không xem xét mà dành quyền dân sự cho anh P khởi kiện bằng vụ án dân sự khác nếu có yêu cầu. Tại phiên toà chị H tự nguyện nhận số tiền làm tròn số là 77.000.000đ. Nên buộc ông P1 phải trả tiền chênh lệch giá trị tầng 2 cho chị H số tiền là: 77.000.000 đồng (bảy mươi bảy triệu đồng). [2.3.2] Về yêu cầu trích công sức đóng góp, duy trì, quản lý, tôn tạo tài sản: Quá trình giải quyết vụ án chị H đề nghị ông P1 hoặc anh P trích công sức trông coi, tôn tạo, gìn giữ tài sản trong thời gian mẹ con chị sinh sống gần 20 năm trên thửa đất nêu trên số tiền là 323.000.000đ. Tại phiên toà chị đề nghị Toà án xem xét dựa trên luật pháp và công minh để mẹ con chị có điều kiện tốt nhất vì hiện nay mẹ con chị đang phải ở nhờ nhà bố mẹ đẻ sắp tới phải thuê nhà ở riêng và chị đề nghị ông P1 trích công sức trông coi, tôn tạo tài sản, làm tăng giá trị tài sản theo quy định của pháp luật chứ không phải số tiền 323.000.000đ như trước đây chị yêu cầu. Anh P, ông P1 và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông P1 cho rằng: Ông P1 có nhà ở cạnh ngôi nhà số nhà E đường L (ngôi nhà anh P, chị H ở) vì vợ chồng ông sinh sống cạnh nhà anh P nên ông tự trông coi, tôn tạo được. Ông ở nhà trông con cho chị H, anh P, anh chị ở nhà của ông, ông đã không lấy đồng nào, nhà vẫn còn nguyên từ trước đến nay, chỉ xây thêm tầng 2 và sửa lại nhà. Đây là tiền tích cóp của vợ chồng ông mới mua được nhà. Nếu ông không cho vợ chồng chị H, anh P ở thì ông còn cho thuê có tiền thu nhập thêm. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông P1 cho rằng chị H không cung cấp được tài liệu chứng cứ thể hiện đã tôn tạo tài sản, không có xác nhận của hàng xóm thể hiện công sức đóng góp, tôn tạo tài sản. Số tiền chị H yêu cầu trích công sức đóng góp đề nghị HĐXX ban hành bản án đúng quy định của pháp luật. HĐXX xét thấy cần phải xem xét vấn đề này để đảm bảo quyền lợi cho các đương sự theo quy định tại Điều 261 BLDS cụ thể: Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, các đương sự đều thống nhất xác định QSDĐ và nhà tầng 1 thuộc quyền sở hữu hợp pháp của ông Nguyễn Văn P1 và bà Phạm Thị C1. Sau khi bà C1 chết thì phần tài sản của bà được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Vì vậy, QSDĐ và nhà tầng 1 không phải là tài sản chung của vợ chồng anh P, chị H.

Tuy nhiên, từ năm 2007 đến nay, anh P và chị H được ông P1 đồng ý cho đến sinh sống ổn định tại căn nhà trên. Trong thời gian gần 20 năm sử dụng, vợ chồng anh chị trực tiếp quản lý, bảo quản, gìn giữ tài sản; đồng thời bỏ công sức, chi phí để xây dựng thêm tầng 2, sửa chữa một số hạng mục của căn nhà, góp phần duy trì, khai thác công năng sử dụng và làm tăng giá trị của toàn bộ bất động sản. Quá trình sử dụng tài sản liên tục, ổn định, công khai, không phát sinh tranh chấp cho đến khi vợ chồng phát sinh mâu thuẫn hôn nhân. HĐXX xét thấy, mặc dù việc bảo quản, quản lý tài sản trước hết nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt của chính gia đình anh P, chị H, nhưng cũng không thể phủ nhận công sức thực tế của vợ chồng trong việc gìn giữ, tôn tạo, duy trì và làm tăng giá trị tài sản thuộc quyền sở hữu của ông P1. Nếu không ghi nhận phần công sức này sẽ không bảo đảm nguyên tắc công bằng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người có đóng góp đối với tài sản. Do pháp luật hiện hành không quy định mức trích công sức cụ thể nên HĐXX căn cứ vào thời gian quản lý, sử dụng tài sản gần 20 năm; mức độ đóng góp của các bên; việc xây dựng thêm tầng 2 đã được xem xét thanh toán bằng một khoản riêng; đồng thời xem xét nguồn gốc tài sản hoàn toàn do ông P1 và bà C1 tạo lập, anh P và chị H chỉ được cho ở nhờ, để quyết định mức trích công sức phù hợp.

Do đó, HĐXX xét trích cho chị H, anh P một phần giá trị công sức tương ứng 20% (mỗi người 10%) giá trị tài sản (không bao gồm số tiền giá trị tầng 2 là 154.574.328 đồng) là phù hợp. Như vậy, tầng 1 trị giá 175.988.757 đồng, QSDĐ trị giá là 2.412.000.000đ = 2.587.989.000 đồng x 10%= 258.798.000 đồng. Vậy, ông Nguyễn Văn P1 phải có trách nhiệm thanh toán cho chị H tổng số tiền là 77.000.000đ + 258.798.000 đồng = 335.798.000 đồng (ba trăm ba mươi lăm triệu, bảy trăm chín mươi tám nghìn đồng). Anh P từ chối nhận phần công sức đóng góp, duy trì, tôn tạo tài sản của ông P1 nên HĐXX miễn xét. Dành quyền dân sự cho anh P khởi kiện bằng một vụ án khác nếu anh P có yêu cầu.

[3] Về chi phí tố tụng: Số tiền chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản tổng cộng là 20.550.524 đồng. Số tiền này chị H đã nộp tại Toà án và tại Trung tâm thẩm định giá tài sản. Tại phiên toà chị H tự nguyện nộp ½ chi phí tố tụng là 10.275.262 đồng. Ông Nguyễn Văn P1 phải chịu ½ chi phí tố tụng là 10.275.262 đồng.

Vì vậy, buộc ông Nguyễn Văn P1 hoàn trả cho chị H số tiền (làm tròn) là 10.275.000 đồng.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: [4.1] Anh Nguyễn Văn P phải nộp 300.000 đồng án phí ly hôn thẩm, 300.000 đồng án phí cấp dưỡng nuôi con theo quy định tại điểm a khoản 5, điểm a khoản 6 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/ UBTVQH14 ngày 30/12/2016. [4.2] Anh P, chị H phải nộp án phí phân chia tài sản chung của vợ chồng (tầng 2) tương ứng với giá trị tài sản mà anh chị được hưởng là 154.574.328 đồng theo quy định tại điểm b khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/ UBTVQH14 ngày 30/12/2016.

Tuy nhiên, ông P1 tự nguyện nộp tiền án phí cho anh P, chị H đối với số tiền 154.574.328 đồng. Nên HĐXX ghi nhận sự tự nguyện của ông P1 về việc nộp thay tiền án phí dân sự có giá ngạch cho chị H và anh P. [4.3] Ông P1 phải nộp án phí DSST đối với số tiền trích công sức đóng góp cho chị H 258.798.000 đồng. [4.4] Như vậy, ông Nguyễn Văn P1 phải nộp án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch là (154.574.328 đồng +258.798.000 đồng = 413.372.328 đồng) = 20.534.893 đồng (hai mươi triệu, năm trăm ba mươi tư nghìn, tám trăm chín mươi ba đồng) (theo quy định tại điểm c khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/ UBTVQH14 ngày 30/12/2016).

Tuy nhiên, ông P1 là người cao tuổi có đơn miễn án phí DSST nên căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/ UBTVQH14 ngày 30/12/2016 miễn án phí dân sự sơ thẩm cho ông Nguyễn Văn P1. Bởi những lẽ trên;