Bản án 1354/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về hình thức: Đại diện hợp pháp của bị đơn có mặt tại phiên tòa sơ thấm ngày 11/9/2025, bị đơn nộp đơn kháng cáo ngày 26/9/2025. Đơn kháng cáo của bị đơn ông Phạm Thanh L nộp trong hạn luật định, ông L được miễn tạm ứng án phí phúc thẩm, theo quy định tại Điều 273 và Điều 276 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp thuận giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về sự có mặt của đương sự: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Hữu H2 có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt và người làm chứng ông Nguyễn Văn T và ông Hà Văn C vắng mặt, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227, 228 và 229 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự.

[3] Về nội dung kháng cáo:

Căn cứ vào các quyết định giao đất số 138/QĐ-UBND, 139/QĐ-UBND 140/QĐ-UBND ngày 14/01/2022 của UBND thành phố B, thì 03 thửa đất 843, 844 và 845 (vị trí lô đất số 14, 15, 16) là các thửa đất tái định cư do Nhà nước bồi thường cho ông Phạm Thanh L khi giải tỏa công trình HTKT khu tái định cư xã H, thành phô B; Căn cứ các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS 836943, CS836944, CS429570, thì vào tháng 5/2022, cả 3 lô đất trên đã được UBND Thành phố B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mục đích đất ở, cho ông Phạm Thanh L; Đến tháng 10/2025 ông L đã hoàn tất chuyển nhượng 3 phần đất trên cho người khác, người nhận chuyển nhượng đã thực hiện cập nhật biến động theo quy định của pháp luật.

Căn cứ vào Bản án dân sự phúc thẩm số 196/2024/DSPT ngày 11/9/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, thì ông T và bà H có thỏa thuận 4 chuyển nhượng quyền sử dụng 3 lô đất trên khi các thửa đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; và đã tuyên buộc ông T hoàn trả số tiền đặt cọc đã nhận từ bà H, bản án không giải quyết về tiền nộp thuế do các bên đều không có yêu cầu. Căn cứ các giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước, các thông báo nộp tiền về lệ phí trước bạ nhà, đất, các thông báo nộp tiền sử dụng đất do C2- Đất đỏ ban hành ngày 10/3/2022, thì bà Nguyễn Thị H là người nộp tổng số tiền 2.168.617.500 đồng để thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với các thửa đất số 843, 844 và 845 thay ông Phạm Thanh L. Bị đơn cho rằng ông được miễn nghĩa vụ tài chính khi cấp quyền sử dụng đất nhưng không có chứng cứ. Trong khi nguyên đơn có chứng cứ thể hiện người nộp tiền đề thực hiện nghĩa vụ tài chính là nguyên đơn. Bị đơn xác định không tiến hành lập thủ tục cấp quyền sử dụng đất, không thực hiện nghĩa vụ tài chính nhưng đã nhận bản chính ba giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại cả 3 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS 836943, CS836944, CS429570 đều có nội dung Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất. Sau khi nhận ba giấy chứng nhận thì bị đơn đã thực hiện quyền của người có đất là chuyển nhượng cho người khác. Như vậy bị đơn có biết về trách nhiệm nộp tiền sử dụng đất, và là người hưởng lợi về khoản tiền thuế mà nguyên đơn đã nộp. Nguyên đơn và bị đơn đều xác nhận ông L không tham gia và không biết về thỏa thuận chuyển nhượng giữa ông T và bà H. Bị đơn xác định giữa bị đơn và ông T hay bà H không thỏa thuận với nhau về việc lập thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cũng như thỏa thuận thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với các thửa đất nói trên. Như vậy theo Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015, bị đơn là người hưởng lợi không có căn cứ pháp luật về khoản tiền thuế mà nguyên đơn đã nộp, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn ông L phải thanh toán lại số tiền trên là có căn cứ chấp nhận. Ông Nguyễn Văn T và bà H thỏa thuận chuyển nhượng 03 thửa đất 843, 844 và 845 (vị trí lô đất số 14, 15, 16) của ông Phạm Thanh L. Nguyên đơn xác định ông T là người yêu cầu bà nộp thuế, như vậy ông T là người có liên quan trong tranh chấp này. Bản án sơ thẩm xác định ông T là người làm chứng, không phải là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, là chưa chính xác. Tuy nhiên do đủ cơ sở xác định bị đơn là người hưởng lợi không có căn cứ pháp luật, bản án không liên quan đến quyền và nghĩa vụ của ông T trong giai đoạn thi hành án, nên không cần thiết phải hủy án do việc xác định không đúng tư cách tham gia tố tụng của ông Nguyễn Văn T. Bị đơn yêu cầu hủy án sơ thẩm do bản án xác định không đúng tư cách nguyên đơn của bà H, tư cách bị đơn của ông L. 5 Theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng Dân sự, cá nhân có quyền khởi kiện để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, và việc xác định tư cách tố tụng theo Khoản 2, khoản 3 Điều 68 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Mặt khác bị đơn không có chứng cứ xác định khoản tiền bà H đã nộp là của ông Nguyễn Văn T, nên yêu cầu hủy án của bị đơn là không có cơ sở để chấp nhận. Các nội dung khác của bản án tuyên, bị đơn không kháng cáo, không bị kháng nghị, nên có hiệu lực pháp luật. Căn cứ Khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thấm.

[4]. Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thống nhất với quan điểm của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

[5] Án phí phúc thẩm: Ông Phạm Thanh L phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, nhưng do là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định.