Bản án 204/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1] Về tố tụng: Kháng cáo của chị X và bà T trong thời hạn luật định nên được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: [2.1] Nguồn gốc thửa đất hiện đang tranh chấp theo Bản đồ 299 và Sổ mục kê 299 thể hiện thửa đất số 428, tờ bản đồ số 08, diện tích 390m2 loại đất ONT, chủ sử dụng mang tên bà Hoàng Thị L . Tại hồ sơ địa chính năm 1994, Sổ mục kê 1994 thể hiện thửa đất số 142, tờ bản đồ số 03 diện tích 348m2 loại đất ONT, chủ sử dụng chị Đặng Thị X. UBND xã C xác định đất tên chị X do lúc đó bà L2 không có mặt tại địa phương. Quá trình tố tụng, các đương sự đều thừa nhận đây không phải đất ông cha để lại cho cụ X1 và cụ B1. Từ khi đất được giao, bà L2 và chị X là người đầu tiên sử dụng đất, bà L2 đã xây dựng nhà ở cấp bốn lợp ngói ta và cùng chị X ở tại nhà, đất này để thờ cúng liệt sĩ Đặng Văn T3 (bố đẻ chị X). Đến năm 1982 sau khi bà L2 đi khỏi địa phương thì cụ X1 và cụ B1 mới ra ở trên nhà đất này để trông nom, chăm sóc chị X. Đây là tình tiết không phải chứng minh. Năm 1986-1987, vợ chồng bà T, ông M cùng các con về đất này sinh sống. Bà T và các con là anh D, anh G xác định đất là của cụ X1, cụ B1 được cấp theo diện giãn dân nhưng không có căn cứ chứng minh; bản thân cụ X1 cũng không 16 nhớ chính xác đất được cấp theo diện nào. Mặc dù năm 2006, cụ X1 được cấp GCNQSDĐ nhưng GCNQSDĐ không phù hợp với bản đồ địa chính năm 1993 là bản đồ làm căn cứ cấp GCNQSDĐ và thực tế năm 2011, cụ X1 đã làm thủ tục sang tên chị X trên GCNQSDĐ; UBND xã C xác định quyền sử dụng đất là của bà L2 (vợ liệt sĩ) khi bà Lê B đi biệt tích, đề nghị Toà án thực hiện theo khoản 4 Điều 152 Luật Đất đai số 31/2024/QH15 ngày 18/01/2024 công nhận thửa đất trên là của chị X. Như vậy, có căn cứ xác định đất đang tranh chấp có nguồn gốc của bà L2, do bà L2 đã bị tuyên bố mất tích nên chị X là con duy nhất có quyền quản lý quyền sử dụng đất. Do đất không phải của cụ X1, cụ B1 nên hai cụ không có quyền tặng cho vợ chồng bà T. Việc bà vợ chồng T và các con là anh G và anh D xác định đã được cụ X1, cụ B1 tặng cho quyền sử dụng đất này để xây dựng nhà ở là không có căn cứ chấp nhận. Đất không phải của vợ chồng bà T nên vợ chồng bà T không có quyền tặng cho các con là anh D và anh G. Bản thân bà T và gia đình biết rõ đất không phải là của cụ X1, cụ B1 và không phải đất của mình nhưng vẫn đến ở, xây dựng nhà cửa là thuộc trường hợp chiếm hữu không có căn cứ pháp luật và không ngay tình nên không thuộc trường hợp được hưởng quyền sử dụng đất theo thời hiệu quy định tại Điều 236 Bộ luật Dân sự. UBND xã C xác định diện tích thửa đất theo hồ sơ 299 so với hồ sơ 1994 có sự khác nhau là do sai số đo đạc, tính toán qua các lần đo vẽ, thực tế ranh giới thửa đất không thay đổi. Kết quả thẩm định tại chỗ xác định tổng diện tích đất gia đình bà T đang sử dụng là 693,4m2. Kết quả lồng ghép sơ đồ trên GCNQSDĐ và sơ đồ hiện trạng xác định, diện tích đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của chị X là 370,7m2 theo GCNQSDĐ được xác định theo các điểm từ B1, B2, C1, B3, A9, A8, C2, A6 đến B1 trên sơ đồ kèm theo bản án phúc thẩm. Phần diện tích còn lại gồm 231,8m2 là đất dôi dư do gia đình bà T lấn chiếm đất canh tác và 90,9m2 đất lưu không đường giao thông. [2.2] Quyền sử dụng đất của bà L2 và chị X là đất cấp cho gia đình liệt sĩ và chị X không đồng ý giao đất cho gia đình bà T sử dụng mặc dù gia đình bà T đồng ý trả thêm tiền để được sử dụng đất. Tòa án cấp sơ thẩm buộc phía bị đơn trả lại quyền sử dụng đất cho chị X là đảm bảo quyền tự định đoạt của chủ sử dụng đất.

Tuy nhiên, hiện nay gia đình bà T gồm vợ chồng bà T, vợ chồng anh D và vợ chồng anh G cùng các con không còn chỗ ở nào khác; gia đình bà T ở trên đất này từ 1985, chị X không thường xuyên ở trên đất và cũng chưa kiên quyết trong việc bảo vệ tài sản; giữa nguyên đơn và bị đơn có quan hệ ruột thịt; bản thân chị X vẫn còn diện tích đất khác tại địa phương do được cụ X1 và những người thừa kế của cụ B1 tặng cho và diện tích đất đang tranh chấp có thể tách thửa được theo quy định của UBND thành phố H, Hội đồng xét xử thấy cần chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của bà T, giao cho bà T, ông M và vợ chồng anh D, chị L1 sử dụng 133,5m2 đất phía Tây, vợ chồng bà T, ông M và vợ chồng anh D, chị L1 phải liên đới trả chị X giá trị quyền sử dụng đất là 829.035.000đồng. Các tài sản là công trình, vật kiến trúc trên đất thuộc quyền sở hữu của vợ chồng bà T và vợ chồng anh D trên đất được giao Tòa án không xem xét. 17 [2.3] Đối với phần diện tích còn lại là 237,2m2 phía Đông thửa đất cần chấp nhận kháng cáo của chị X, buộc vợ chồng bà T, ông M, vợ chồng anh D, chị L1 và vợ chồng anh G, chị P1 phải trả lại cho chị X. Nhà ở, công trình vật kiến trúc trên phần diện tích đất này là các công trình xây dựng lấn chiếm, chị X đã phản đối ngay từ đầu khi gia đình bà T xây dựng công trình đầu tiên từ năm 2011 và UBND xã đã lập biên bản yêu cầu dừng việc thi công nhưng phía gia đình bà T vẫn cố ý xây dựng tiếp nên cần buộc vợ chồng bà T và vợ chồng anh G phải tháo dỡ toàn bộ để trả lại đất cho chị X. Chi phí tháo dỡ do vợ chồng bà T và vợ chồng anh G phải chịu. [2.4] Đối với phần diện tích đất dôi dư và phần đất lưu không đường, gia đình bà T, anh D, anh G lấn chiếm đã xây dựng các công trình, vật kiến trúc cần tạm giao cho gia đình bà T, anh D, anh G tiếp T7 sử dụng đến khi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật. Do gia đình bà T sử dụng đất của chị X không thuộc trường hợp ngay tình, phần diện tích dôi dư đã tạm giao cho gia đình bà T nên Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của chị X, không buộc chị X phải trả công sức quản lý, bảo vệ quyền sử dụng đất cho gia đình bà T. [2.5] Do đất thuộc quyền sử dụng của chị X nên yêu cầu của bà T, anh D, anh G về việc hủy bỏ đăng ký biến động đất đai trên trang 4 GCNQSDĐ là không có căn cứ chấp nhận. Các bên căn cứ bản án phúc thẩm để đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai. [2.6] Chị X tự nguyện chịu cả chi phí tố tụng nên không đặt ra giải quyết. Do sửa bản án sơ thẩm nên cần sửa án phí sơ thẩm và các đương sự kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Vì các lẽ trên, Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;