Bản án 14/2026/HNGĐ-PTVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

: Toà án cấp sơ thẩm đã thu thập đầy đủ chứng cứ xác định được tại hồ sơ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000, khu vực số 01 thuộc quy 9 hoạch chung đô thị Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đã được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt tại Quyết định số 3889/QĐ-UBND, ngày 27/9/2024 thì thửa đất tại địa chỉ H Lê Quý Đ, phường H, tỉnh Thanh Hóa thuộc Quy hoạch đất ở đô thị. Như vậy lời nại của ông H là không có căn cứ. Mặt khác, trường hợp trong tương lai cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc thu hồi đất theo quy định của pháp luật thì quyền, lợi ích của người sử dụng đất sẽ được giải quyết theo chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại thời điểm thu hồi. Đây là quan hệ pháp luật khác, phát sinh sau khi bản án có hiệu lực, không phải căn cứ để điều chỉnh việc phân chia tài sản trong vụ án ly hôn này. Ông H còn trình bày, Toà án cấp sơ thẩm chia đều tài sản chung của vợ chồng là không đảm bảo quyền lợi cho ông, vì nhà H Lê Quý Đ là của mẹ ông cho vợ chồng thì ông phải được theo tỷ lệ 4-6 hoặc hơn, còn nhà số D Phạm Đức K chia đôi cho vợ chồng được hưởng ngang nhau mới là phù hợp: Hội đồng xét xử xét thấy: Nhà đất số H Lê Quý Đ , mặc dù tài sản có nguồn gốc từ việc mẹ ông H tặng cho, nhưng tài liệu trong hồ sơ thể hiện người tặng cho đã lập hợp đồng tặng cho chung đối với cả ông H và bà D. Giao dịch đã hoàn thành và quyền sở hữu, quyền sử dụng đã được xác lập hợp pháp cho cả hai vợ chồng. Sau khi kết hôn, bà D đã chung sống trong gia đình hơn 30 năm, cùng ông H quản lý, sử dụng, sửa chữa, cải tạo, giữ gìn và làm tăng giá trị của tài sản.

Do đó, việc ông H chỉ căn cứ vào nguồn gốc ban đầu của tài sản để yêu cầu được hưởng phần giá trị nhiều hơn là không phù hợp với bản chất của quan hệ sở hữu chung của vợ chồng và không phù hợp với nguyên tắc chia tài sản quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình. Nguồn gốc tài sản chỉ là một trong nhiều yếu tố cần xem xét, không phải căn cứ duy nhất để xác định tỷ lệ được hưởng sau khi ly hôn. Đối với nhà, đất tại số 62 Phạm Đức Kỳ, mặc dù bà D cho rằng toàn bộ quá trình mua đất, xây dựng nhà, thanh toán tiền và mua vật liệu xây dựng đều do bà trực tiếp thực hiện; các giấy tờ, hóa đơn, chứng từ do bà xuất trình đều đứng tên bà, thể hiện công sức và sự đóng góp chủ yếu của bà trong việc tạo lập tài sản, nhưng bà D vẫn thống nhất xác định đây là tài sản chung của vợ chồng và đồng ý chia ngang giá trị tài sản cho ông H. Như vậy, quan điểm của bà D đã bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ông H, không yêu cầu Tòa án xem xét công sức đóng góp vượt trội của mình để được hưởng phần giá trị lớn hơn. Việc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn phải được xem xét trên tổng thể toàn bộ khối tài sản và các yếu tố quy định tại khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, không phải đối với từng tài sản riêng lẻ theo ý chí của một bên đương sự. Trong vụ án này, cấp sơ thẩm đã đánh giá đầy đủ nguồn gốc hình thành từng tài sản, công sức đóng góp của các bên, hoàn cảnh thực tế và sự tự nguyện của bà D khi chấp nhận chia ngang đối với căn nhà số D Phạm Đức K, từ đó quyết định tỷ lệ phân chia tài sản là phù hợp. Ông H không cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới chứng minh cấp sơ thẩm đánh giá sai chứng cứ hoặc áp dụng không đúng quy định của pháp luật.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông H về yêu cầu điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản. 10 2.3. Đối với kháng cáo của ông H về khoản nợ đối với Ngân hàng do thế chấp căn nhà D Phạm Đức K: ông H cho rằng từ năm 2022 vợ chồng đã sống ly thân nên khoản vay phát sinh năm 2023 là do bà D tự xác lập, ông không biết và không đồng ý nên phải xác định là nghĩa vụ riêng của bà D. Hội đồng xét xử xét thấy: tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện khoản vay này không phải là khoản vay mới phát sinh vào năm 2023 mà được xác lập từ năm 2018, thời hạn vay là 01 năm. Sau khi đến hạn thanh toán, do chưa có khả năng trả nợ nên bà D thực hiện thủ tục tất toán khoản vay cũ và tiếp tục vay lại (đáo hạn) để thanh toán khoản nợ đến hạn, việc này được thực hiện liên tục qua các năm cho đến thời điểm giải quyết vụ án. Như vậy, về bản chất, đây là cùng một quan hệ tín dụng được duy trì liên tục từ năm 2018, không phải là khoản vay độc lập, mới phát sinh sau khi vợ chồng ly thân. Mặt khác, khoản vay ban đầu được xác lập trong thời kỳ hôn nhân, ông H không chứng minh được đây là khoản nợ riêng của bà D hoặc khoản vay được sử dụng hoàn toàn vào mục đích cá nhân của bà D. Việc các bên ly thân từ năm 2022 chỉ là tình trạng thực tế của quan hệ hôn nhân, không làm thay đổi bản chất của nghĩa vụ tài sản đã được xác lập trước đó. Việc gia hạn hoặc đáo hạn khoản vay chỉ là biện pháp để kéo dài thời hạn thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với cùng một khoản vay, không làm phát sinh nghĩa vụ dân sự mới và cũng không làm chấm dứt trách nhiệm của ông H đối với khoản nợ chung đã hình thành trong thời kỳ hôn nhân.

Do đó, cấp sơ thẩm xác định khoản nợ này là nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng và buộc mỗi bên có trách nhiệm thực hiện một nửa nghĩa vụ trả nợ là có căn cứ, phù hợp với các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Kháng cáo của ông H cho rằng đây là khoản nợ riêng của bà D chỉ vì thủ tục gia hạn khoản vay được thực hiện sau thời điểm vợ chồng ly thân là không có căn cứ để chấp nhận.

[3]. Đối với kháng cáo của ông Nguyễn Tiến M: 3.1 Ông M cho rằng khoản vay 900 triệu đồng tại “Giấy biên nhận” ngày 30/8/2011 và khoản vay 300 triệu đồng vay năm 2018, đến năm 2020 đã trả được 100 triệu đồng (không viết giấy vay) của vợ chồng ông H vay của ông là khoản vay có lãi, ông đã yêu cầu tại cấp sơ thẩm nhưng bản án sơ thẩm không xem xét cho ông. Hội đồng xét xử xét thấy: Tại bản tự khai ngày 04/3/2025 (BL 227), ông Nguyễn Tiến M yêu cầu vợ chồng bà D phải thanh toán hai khoản tiền là 900 triệu đồng tại “Giấy biên nhận” ngày 30/8/2011 và 200 triệu đồng vợ chồng bà D vay năm 2018 để cưới vợ cho con trai (vay năm 2018 là 300 triệu đồng nhưng năm 2020 đã trả được 100 triệu đồng) có nội dung: “tôi đề nghị tòa xử lý nợ trên của gia đình anh Hùng cho tôi gồm tiền vay và lãi suất kèm theo đúng quy định của pháp luật”; Tại Biên bản phiên họp Kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ ngày 03/6/2025 có công khai tài liệu là “Giấy biên nhận” ngày 30/8/2011; Tại cấp phúc thẩm ông M đã xuất trình bản gốc của Giấy biên nhận trên và Biên bản giao ngày 26/3/2026 giữa ông và TAND khu vực 1 - Thanh Hoá 11 về việc ông nộp bảng kê tính lãi đề nghị tính lãi đối với hai khoản vay 200 triệu đồng và 900 triệu đồng. Nội dung của “Giấy biên nhận” như sau: “Vợ chồng em Nguyễn Tiến H và Phạm Thị D có vay của vợ chồng anh chị Nguyễn Tiến M và Trịnh Thị X số tiền 900.000.000đ (chín trăm triệu đồng chẵn) với lãi suất Ngân hàng nhà nước quy định, vợ chồng em H và Dung có trách nhiệm hoàn trả tiền vay và lãi suất cho anh chị Minh H theo đúng cam kết. Ngày 30/8/2011. Đại diện người vay: Nguyễn Tiến H”.Ông Nguyễn Tiến H cũng xác nhận nội dung trên. Như vậy, tài liệu là “Giấy biên nhận” và các tài liệu khác có trong hồ sơ vụ án đều có sự thống nhất là ông M có yêu cầu tính lãi suất của số nợ 900 triệu đồng, cấp sơ thẩm không xem xét là ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông M. Thấy rằng: “Giấy biên nhận” nêu trên chính là giấy vay tiền, có số tiền vay, có ngày cho vay nhưng không ghi ngày trả nợ và không ghi rõ lãi suất. Theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự: “2. Trường hợp các bên có thoả thuận về việc trả lãi nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ”. Như vậy lãi suất trong trường hợp này được tính bằng 10%/năm. Về thời hạn trả nợ: Trong Giấy biên nhận nêu trên không ghi này trả nợ nên thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 469 Bộ luật dân sự: “Đối với hợp đồng vay không kỳ hạn và có lãi thì bên cho vay có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước cho bên vay một thời gian hợp lý và được trả lãi đến thời điểm nhận lại tài sản, còn bên vay cũng có quyền trả lại tài sản bất cứ lúc nào và chỉ trả lãi cho đến thời điểm trả nợ”. Như vậy ông M đã thực hiện quyền đòi tài sản tại thời điểm vụ án này được giải quyết ở cấp sơ thẩm. Do đó có căn cứ chấp nhận lời nại của ông M về lãi suất và được xem xét tại cấp phúc thẩm vì cách tính lãi suất này đã được quy định cụ thể trong Bộ luật dân sự, cụ thể: tiền lãi của 900 triệu đồng được tính từ thời điểm vay (ngày 30/8/2011) cho đến thời điểm xét xử sơ thẩm (ngày 30/3/2026) là 14 năm 07 tháng, tiền lãi là 900.000.000đ x 14 năm 07 tháng (5326 ngày) x 10%/năm = 1.313.260.274 đồng. 3.2. Đối với khoản nợ 200 triệu đồng: Là số nợ còn lại của số tiền 300 triệu đồng mà vợ chồng bà D vay của ông M để làm đám cưới cho con trai vào năm 2018, đến năm 2020 thì đã trả được 100 triệu đồng.

Xét thấy, cả hai bên đều thừa nhận đây là khoản tiền vay được các bên xác lập bằng lời nói nhằm mục đích lo cho đám cưới con trai. Các bên không có thoả thuận về lãi suất, không thỏa thuận thời hạn trả nợ cũng không có thoả thuận về việc phải chịu lãi trong trường hợp chậm thanh toán (thực tế sau khi vay hai năm thì bà D cũng đã trả được 100 triệu đồng mà không có lãi suất). Quá trình giải quyết vụ án, ông M không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh đã yêu cầu vợ chồng ông H bà D thanh toán tiền còn nợ từ một thời điểm xác định hoặc chứng minh vợ chồng ông H bà D vi phạm nghĩa vụ trả nợ sau khi có yêu cầu hợp pháp. Do đó yêu cầu tính lãi số tiền này là không có căn cứ nên cấp sơ thẩm không buộc vợ chồng ông H, bà D phải 12 chịu lãi khoản tiền này là phù hợp. Vì vậy không chấp nhận kháng cáo của ông M về yêu cầu tính lãi với khoản tiền 200 triệu đồng; 3.3. Cả ông M và ông H đều kháng cáo cùng nội dung, cho rằng khoản nợ 900 triệu đồng là nợ chung của vợ chồng ông H nên phải buộc cả bà D chịu trách nhiệm cùng với ông H trả số nợ này cho ông M: Hội đồng xét xử xét thấy không có căn cứ chấp nhận, bởi lẽ: Tài liệu trong hồ sơ thể hiện “Giấy biên nhận” ngày 30/8/2011 chỉ thể hiện ông M cho ông H vay số tiền 900.000.000 đồng; giấy biên nhận này do ông H viết, chỉ có chữ ký của ông H, không có chữ ký hoặc xác nhận của bà D. Trong suốt quá trình giải quyết vụ án, bà D không thừa nhận khoản vay này, đồng thời trình bày bà không biết việc ông H vay tiền của ông M. Ngoài giấy vay tiền nêu trên, ông M và ông H không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào khác chứng minh bà D đã cùng thỏa thuận vay tiền, biết và đồng ý việc vay tiền hoặc khoản tiền vay được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình, phục vụ việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc vì lợi ích chung của vợ chồng. Theo quy định tại Điều 27 và Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng chỉ phát sinh khi giao dịch do vợ chồng cùng xác lập hoặc do một bên xác lập nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc vì lợi ích chung của vợ chồng. Trong khi đó, theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, ông M và ông H là những người đưa ra yêu cầu xác định khoản nợ này là nghĩa vụ chung nên có nghĩa vụ chứng minh.

Tuy nhiên, các đương sự không xuất trình được chứng cứ chứng minh các điều kiện nêu trên. Việc khoản vay phát sinh trong thời kỳ hôn nhân hoặc người cho vay là anh ruột của ông H không phải là căn cứ đương nhiên để xác định đây là nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng. Khi không có căn cứ xác định bà D cùng xác lập giao dịch, biết và đồng ý việc vay tiền hoặc khoản tiền vay được sử dụng vì lợi ích chung của gia đình, thì không có cơ sở pháp lý buộc bà D phải liên đới thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với khoản vay này.

Do đó, cấp sơ thẩm chỉ xác định đây là nghĩa vụ của ông H là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật; kháng cáo của ông M và ông H không có căn cứ để chấp nhận.

Từ những phân tích nêu trên, HĐXX cấp phúc thẩm có cơ sở sửa 1 phần bản án sơ thẩm số 51/2026/HNGĐ-ST ngày 30/3/2026 của TAND khu vực 1 - Thanh Hoá về lãi suất đối với khoản nợ 900 triệu đồng mà ông Nguyễn Tiến H vay của ông Nguyễn Tiến M; Không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Tiến H về yêu cầu huỷ toàn bộ quan hệ về tài sản.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm: HĐXX thấy rằng: Cấp sơ thẩm đã nhận định và