Bản án 62/2026/DSSTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên Tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên Tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thẩm quyền : Căn cứ nội dung đơn khởi kiện, yêu cầu của nguyên đơn là buộc bị đơn hoàn trả số tiền đã nhận, Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là “tranh chấp hợp đồng vay tài sản” theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015. Bị đơn có nơi cư trú cuối cùng tại phường T, thành phố Hà Nội nên căn cứ khoản 3 Điều 26; Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2025, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 2 Hà Nội.

[2] Về thủ tục tố tụng và sự vắng mặt của bị đơn: Bị đơn chị Nguyễn Diệu L đã được Tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng theo quy định tại các Điều 170, 171, 173 Bộ luật Tố tụng dân sự nhưng không đến Tòa án làm việc, không cung cấp chứng cứ, không tham gia phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, không 7 tham gia phiên tòa. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có đơn xin xét xử vắng mặt. Tòa án đã tiến hành xác minh nơi cư trú, thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú theo quy định tại Điều 179 Bộ luật Tố tụng dân sự nhưng không có kết quả.

Do đó, căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227; khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là đúng quy định pháp luật, đảm bảo quyền và nghĩa vụ tố tụng của các bên. Quá trình giải quyết vụ án, trước thời điểm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải bị đơn không đưa ra yêu cầu phản tố, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập nên Tòa án chỉ xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn

[3] Về việc giao nhận tiền giữa các bên: Căn cứ tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án thể hiện: Sao kê từ Ngân hàng TMCP Q1 của chị Nguyễn Diệu L, sao kê từ ngân hàng T của anh Đào Văn B, sao kê từ ngân hàng V của ông Đào Viết H, thể hiện các giao dịch chuyển tiền từ ông Đào Viết H và anh Đào Văn B vào tài khoản của chị Nguyễn Diệu L với tổng số tiền 4.400.000.000 đồng; Lời khai của nguyên đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan phù hợp với chứng từ ngân hàng.Văn bản phản hồi của bị đơn tại Trung tâm hòa giải thể hiện bị đơn thừa nhận đã nhận 4.000.000.000 đồng; Như vậy, có đủ căn cứ xác định bị đơn đã nhận số tiền tối thiểu là 4.000.000.000 đồng và trên thực tế là 4.400.000.000 đồng từ nguyên đơn.

[4] Về bản chất pháp lý của giao dịch: Xét việc các bên không lập hợp đồng bằng văn bản, không thỏa thuận lãi suất, thời hạn trả nợ cụ thể, tuy nhiên: Việc chuyển tiền được thực hiện nhiều lần, số tiền lớn, có mục đích rõ ràng là để mua nhà, chuẩn bị hôn nhân; Bị đơn trực tiếp nhận tiền và sử dụng số tiền đó để mua căn hộ đứng tên cá nhân; Các bên đều có nhận thức về nghĩa vụ hoàn trả khi có điều kiện;

Do đó, căn cứ Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015, có đủ cơ sở xác định đây là giao dịch dân sự có nghĩa vụ hoàn trả tài sản, về bản chất là hợp đồng vay tài sản không kỳ hạn. Trong mọi trường hợp, kể cả khi không coi là hợp đồng vay, thì bị đơn vẫn phải hoàn trả theo Điều 166 Bộ luật Dân sự. Việc các bên không lập thành văn bản không làm vô hiệu giao dịch theo quy định tại Điều 119 Bộ luật Dân sự. Theo quy định tại khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, bên vay có nghĩa vụ trả đủ tiền khi đến hạn; trong trường hợp không có thỏa thuận về thời hạn thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý. Nguyên đơn đã nhiều lần yêu cầu nhưng bị đơn không thực hiện nghĩa vụ, nên phát sinh quyền khởi kiện.

[5] Đánh giá ý kiến phản hồi của bị đơn: Bị đơn cho rằng số tiền nhận được là để chi tiêu sinh hoạt chung, không phải tiền vay. Tuy nhiên: Toàn bộ các 8 khoản tiền tổng cộng 4.400.000.000 đồng đều được chuyển khoản trực tiếp từ tài khoản của ông Đào Viết H và người thân của ông vào tài khoản đứng tên chị Nguyễn Diệu L tại Ngân hàng TMCP Q1. Chị L là người duy nhất trực tiếp nhận tiền, quản lý, sử dụng và định đoạt số tiền này, thể hiện qua việc dùng tiền để mua căn hộ đứng tên cá nhân, sau đó chuyển nhượng cho người khác. Mặc dù trong quá trình giải quyết vụ án và tại tài liệu thu thập từ Trung tâm hòa giải, chị L cho rằng một phần số tiền là để phục vụ sinh hoạt chung giữachị và anh Đào Xuân L1 hoặc cho anh L1 sử dụng, nhưng không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện ông Đào Viết H giao tiền trực tiếp cho anh Đào Xuân L1 hoặc xác lập quan hệ vay tài sản với anh L1; toàn bộ dòng tiền đều được chuyển thẳng vào tài khoản của chị L. Việc chị L cho rằng tiền được sử dụng cho sinh hoạt chung hoặc cho anh L1 sử dụng không làm thay đổi bản chất pháp lý của giao dịch, bởi người nhận tiền và chi phối dòng tiền vẫn làchị L. Anh Đào Xuân L1 không có hành vi xác lập nghĩa vụ vay (không ký nhận, không thỏa thuận vay, không trực tiếp nhận tiền), đồng thời nguyên đơn cũng không yêu cầu anh L1 thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Mặt khác bị đơn không cung cấp được chứng cứ chứng minh cho việc đây là khoản tài trợ, cho tặng hoặc chi phí sinh hoạt chung theo quy định tại Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự; Không có tài liệu thể hiện nguyên đơn từ bỏ quyền đòi lại tài sản theo quy định tại Điều 166 Bộ luật Dân sự; Giữa bị đơn và anh L1 chưa đăng ký kết hôn, các bên không có nghĩa vụ cấp dưỡng và cũng chưa có căn cứ pháp lý để hình thành tài sản chung. Quan hệ tình cảm giữa bị đơn và anh L1 không làm phát sinh mặc nhiên nghĩa vụ tài sản giữa nguyên đơn và bị đơn. Việc chị L sử dụng tiền để mua tài sản đứng tên cá nhân và sau đó bán đi thể hiện ý chí chiếm hữu, sử dụng tài sản riêng, không phải tài sản chung của hai bên; Lời trình bày củachị L tại Trung tâm hòa giải có mâu thuẫn nội tại (vừa thừa nhận nhận tiền, vừa phủ nhận nghĩa vụ trả) nên không có giá trị chứng minh Bị đơn trình bày tại tài liệu thu thập từ Trung tâm H rằng trong thời gian quen biết và chung sống, anh Đào Xuân L1 không có công việc, không có thu nhập ổn định, toàn bộ chi phí sinh hoạt do bị đơn chi trả, qua đó nhằm lý giải việc số tiền nguyên đơn chuyển cho bị đơn là để bù đắp chi phí sinh hoạt chung, không phải nghĩa vụ vay. Hội đồng xét xử xét thấy: Căn cứ sao kê tài khoản ngân hàng của anh Đào Xuân L1 thể hiện, trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến năm 2023, anh L1 đã nhiều lần chuyển tiền vào tài khoản của chị Nguyễn Diệu L với tổng số tiền hơn 900.000.000 đồng; Việc một cá nhân thực hiện các giao dịch chuyển tiền với tổng giá trị lớn, liên tục trong một khoảng thời gian dài là dấu hiệu khách quan chứng minh có nguồn thu nhập thực tế, trái với nội dung bị đơn trình bày rằng anh L1 không có công việc và hoàn toàn phụ thuộc tài chính; Ngoài ra, bị đơn không cung cấp được bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào chứng minh cho việc toàn bộ chi phí sinh hoạt của hai người do bị đơn chi trả hoặc chứng minh việc số tiền 9 nguyên đơn chuyển là nhằm mục đích bù đắp nghĩa vụ tài chính thay cho anh L1; Lời khai của bị đơn có sự mâu thuẫn nội tại: một mặt cho rằng bản thân phải chi trả toàn bộ chi phí, mặt khác lại thừa nhận có nhận số tiền lớn từ gia đình anh L1; tuy nhiên không chứng minh được mối liên hệ hợp lý giữa các khoản tiền này với nghĩa vụ chi tiêu chung;

Do đó, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định: Lời trình bày của bị đơn về việc anh Đào Xuân L1 không có thu nhập, toàn bộ chi phí sinh hoạt do bị đơn chi trả là không phù hợp với chứng cứ khách quan trong hồ sơ vụ án, không có giá trị chứng minh và không được chấp nhận. Đồng thời, việc anh L1 có thu nhập và có chuyển tiền cho bị đơn càng cho thấy: Không có căn cứ xác định khoản tiền nguyên đơn chuyển cho bị đơn là nhằm “nuôi dưỡng”, “chu cấp” hay bù đắp nghĩa vụ tài chính cho anh L1, mà bản chất vẫn là khoản tiền bị đơn trực tiếp nhận và phải chịu trách nhiệm hoàn trả.

Do đó, Hội đồng xét xử xác định ý kiến của chị L là không có căn cứ pháp lý và không được chấp nhận Từ các phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử có đủ cơ sở pháp lý vững chắc để xác định: Việc nguyên đơn chuyển tiền cho bị đơn là giao dịch vay tài sản hợp pháp; Bị đơn đã nhận tiền nhưng không thực hiện nghĩa vụ hoàn trả; Yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc bị đơn thanh toán 4.400.000.000 đồng là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật cần được chấp nhận toàn bộ. Theo nguyên tắc của pháp luật dân sự, người nhận tiền phải có nghĩa vụ chứng minh căn cứ hợp pháp để không phải hoàn trả; nếu không chứng minh được thì phải thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tài sản đã nhận. Việc chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không chỉ bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp theo Điều 32 Hiến pháp năm 2013 mà còn đảm bảo nguyên tắc thiện chí, trung thực trong giao dịch dân sự theo Điều 6 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[6] Về số tiền phải thanh toán: Nguyên đơn ban đầu yêu cầu bị đơn trả 4.400.000.000 đồng, tuy nhiên tại phiên tòa đã tự nguyện hỗ trợ bị đơn 1.000.000.000 đồng, chỉ yêu cầu thanh toán 3.400.000.000 đồng. Xét thấy đây là sự tự nguyện của nguyên đơn, không trái quy định của pháp luật, phù hợp nguyên tắc tự định đoạt của đương sự theo Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[7] Về nghĩa vụ trả tiền và lãi suất: Do các bên không thỏa thuận về lãi suất nên không đặt ra việc tính lãi trong giai đoạn trước khi xét xử.

Tuy nhiên, kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, nếu bị đơn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán thì còn phải chịu lãi suất đối với số tiền chậm trả theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[8] Về án phí: Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 đối với số tiền 3.400.000.000 đồng là 100.000.000 đồng. 10

[9]. Về quyền kháng cáo: Nguyên đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Bị đơn vắng mặt có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án.