Bản án 54/2026/KDTM-PTThế chấp
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Không chấp nhận kháng cáo của bà Bùi Thị G2, bà Lê Thị G1 và Công ty TNHH Đ2.
Nhận định của Tòa án
Về thủ tục tố tụng - Ngày 11/6/2025, 18/6/2025, 19/6/2025, TAND quận Nam Từ Liêm nhận được đơn kháng cáo của bà G2, bà G1 và Công ty Đ2 đối với Bản án số 41/2025/KDTM-ST ngày 05/6/2025 của TAND quận Nam Từ Liêm. Người kháng cáo nộp tạm ứng án phí phúc thẩm, bà G1 là người cao tuổi được miễn án phí phúc thẩm. Đơn kháng cáo của những người liên quan trên nộp trong hạn luật định, đã nộp dự phí kháng cáo, do đó kháng cáo hợp lệ, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự. Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn nhận được Đơn kháng cáo của bà Phạm Minh H1 ký tên chức danh Giám đốc và đóng dấu của Công ty T5.
Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, bà H1 tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy của bà G1, không có tài liệu chứng cứ nào thể hiện ông Phạm Ngọc T ủy quyền cho bà H1 tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của bị đơn Công ty T5. Ngoài đơn kháng cáo, bà H1 không cung cấp chứng cứ chứng minh bà là người đại diện hợp pháp của Công ty T5.
Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không thụ lý kháng cáo của Công ty T5 do bà Phạm Minh H1 ký là có căn cứ. - Về thẩm quyền: Đây là tranh chấp phát sinh từ quan hệ “Hợp đồng hợp tác kinh doanh” giữa hai pháp nhân có đăng ký kinh doanh. Bị đơn có địa chỉ trụ sở tại quận N.
Do đó, TAND quận Nam Từ Liêm giải quyết vụ án theo trình tự sơ thẩm là đúng thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 30; điểm b khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự. Tại cấp phúc thẩm xác định quan hệ tranh chấp trong vụ án là “Tranh chấp hợp đồng chuyển quyền thực hiện dự án”. - Về việc chỉ định người đại diện theo pháp luật của Công ty T5 tham gia tố tụng: Theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH T5 đăng ký thay đổi lần thứ 20 ngày 6/8/2021: Thành viên góp vốn gồm: ông Phạm Minh C2 (chiếm 70%), ông Phạm Trường S (chiếm 15%), ông Phạm Ngọc T (chiếm 15%); Người đại diện theo pháp luật là ông Phạm Trường S - Chức vụ: Giám đốc. Tòa án cấp sơ thẩm đã xác minh tại UBND phường C, quận N, thành phố Hà Nội thể hiện: ông Phạm Mạnh C đã chết theo trích lục khai tử ngày 2/2/2023, ông Phạm Trường S đã chết theo trích lục khai tử ngày 17/10/2018. Tòa án yêu cầu Công ty T5 chỉ định người đại diện theo pháp luật nhưng Công ty T5 không phản hồi đến tòa án.
Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ định ông Phạm Ngọc T là người đại diện theo pháp luật cho Công ty T5 tham gia tố tụng giải quyết tranh chấp là đúng quy định khoản 7 Điều 12 Luật doanh nghiệp 2020, Điều 88 Bộ luật tố tụng dân sự 2015. 9 Về nội dung:
[1]. Xét kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà G1, bà G2 và Công ty Đ2 đề nghị xác định Hợp đồng hợp tác đầu tư số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 giữa Công ty Đ và Công ty T5 vô hiệu Bà G2 cho rằng Kết luận điều tra số 43/2016 của Cơ quan công an thành phố H, Cáo trạng 04/2018 của Viện KSND thành phố H, Bản án 702/HSPT2019 của Tòa án nhân dân cấp cáo tại Hà Nội đều khẳng định sai phạm của Mai Thạch K và Công ty Đ, khẳng định Hợp đồng hợp tác số 45 ngày 17/6/2010 là vi phạm pháp luật nhưng Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân quận Nam Từ Liêm đã công nhận Hợp đồng số 45 là vi phạm nghiêm trọng pháp luật. Nhận thấy: Đối với Hợp đồng hợp tác đầu tư số 36/2009/HTKD ngày 2/7/2009 được ký giữa Công ty Đ1 và Công ty Đ: Công ty Đ1 được UBND tỉnh H (trước đây) giao làm Chủ đầu tư và thực hiện Dự án xây dựng Khu nhà ở cao cấp V tại xã V, huyện H, tỉnh Hà Tây (nay là thành phố Hà Nội) theo Quyết định số 2128/QĐ-UBND ngày 07/7/2008. Ngày 14/7/2008, UBND tỉnh H ban hành Quyết định số 2353/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu nhà ở cao cấp V -Inc tại xã V, huyện H, tỉnh Hà Tây. Năm 2008, tỉnh Hà Tây sát nhập vào thành phố Hà Nội, dự án dừng triển khai để rà soát quy hoạch. Ngày 31/12/2008, UBND thành phố H ban hành Văn bản số 4609/UBND- KH&ĐT về việc Chấp thuận giao nghiên cứu và lập quy hoạch chi tiết phần diện tích mở rộng dự án khu nhà ở cao cấp V tại huyện H thể hiện: Cho phép Công ty Đ1 được nghiên cứu quy hoạch chi tiết mở rộng dự án bằng kinh phí của công ty. Từ năm 2009 đến năm 2012, Công ty Đ1 đã làm việc với các Sở ban ngành của UBND thành phố để hướng dẫn triển khai Dự án. Ngày 06/5/2013, UBND thành phố H ban hành Văn bản số 1814/VP- QHXDGT về việc triển khai dự án khu nhà ở cao cấp Viet-Inc với nội dung thể hiện: UBND thành phố giao cho các Sở: Quy hoạch kiến trúc, Tài nguyên và môi trường, UBND huyện H kiểm tra, hướng dẫn Công ty Đ1 các thủ tục để triển khai dự án theo quy định. Theo khoản 1 Điều 23 Luật Đầu tư 2005 quy định: “1. Nhà đầu tư được ký kết hợp đồng BCC để hợp tác sản xuất phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm và các hình thức hợp tác kinh doanh khác. Đối tượng, nội dung hợp tác, thời hạn kinh doanh, quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của mỗi bên, quan hệ hợp tác giữa các bên và tổ chức quản lý do các bên thỏa thuận và ghi trong hợp đồng…” Khoản 3 Điều 9 Nghị định 108/2006/NĐ-Cp ngày 22/9/2006 của Chính phủ hướng dẫn Luật đầu tư quy định: “Hợp đồng hợp tác kinh doanh được ký giữa các 10 nhà đầu tư trong nước với nhau để tiến hành đầu tư, kinh doanh thực hiện theo quy định của pháp luật về hợp đồng kinh tế và pháp luật có liên quan.” Như vậy, hợp đồng hợp tác đầu tư số 36/2009/HTKD ngày 2/7/2009 được ký giữa Công ty Đ1 và Công ty Đ với tư cách là các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật dân sự trên tinh thần tự nguyện, thiện chí. Trước khi ký Hợp đồng với Công ty Đ1 đã được UBND tỉnh H chấp thuận là Chủ đầu tư dự án V, Công ty Đ và Công ty T5 không yêu cầu Toà án xem xét giải quyết tính hợp pháp và hiệu lực của Hợp đồng số
36. Ngoài ra, trong suốt quá trình Công ty Đ thực hiện Hợp đồng số 36 với Công ty Đ1 chưa có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến tính hợp pháp và hiệu lực của Hợp đồng số
36. Vì vậy. Hợp đồng hợp tác đầu tư số 36/2009/HTKD ngày 2/7/2009 được ký giữa Công ty Đ1 và Công ty Đ phát sinh hiệu lực với các bên. Đối với Hợp đồng hợp tác đầu tư số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 giữa Công ty Đ và Công ty T5: Theo thỏa thuận Hợp đồng số 36/2009/HTKD và Phụ lục 1 của hợp đồng Công ty Đ1 và Công ty Đ thể hiện việc Hợp tác kinh doanh “nhằm mục tiêu hợp tác đầu tư, xây dựng, kinh doanh phân chia sản phẩm kinh doanh”. Tại Điều 11.4 Điều 11 Phụ lục 1 ngày 02/7/2009 kèm theo Hợp đồng số 36/2009/HTKD Công ty Đ1 và Công ty Đ thỏa thuận “Trong thời hạn hợp đồng còn hiệu lực, vì điều kiện khách quan, một trong các Bên phải chuyển nhượng (một phần hoặc toàn bộ vốn góp) Hợp đồng này cho một tổ chức, cá nhân khác (Nhà đầu tư mới) thì phải được sự chấp thuận của bên kia bằng văn bản. Nhà đầu tư mới được tiếp tục thực hiện Hợp đồng với các điều kiện đã thỏa thuận trong Hợp đồng này”. Ngày 15/6/2010, Công ty Đ1, Công ty Đ, Công ty T5 ký Thỏa thuận 03 bên số 36/2010/BĐSV-HH-TST với nội dung: Công ty Đ1 với tư cách là chủ đầu tư Dự án khu nhà ở cao cấp V và một bên trong quan hệ Hợp tác kinh doanh theo Hợp đồng số 36/2009/HĐKD “đồng ý để Công ty Đ chuyển giao quyền hợp tác đầu tư của Công ty Đ cho Công ty T5. Công ty T5 thay thế Công ty Đ tiếp tục triển khai thực hiện Hợp đồng số 36/2009/HTKD…”. Theo đó, Công ty Đ rút khỏi hợp tác kinh doanh với Công ty Đ1 và Công ty T5 được quyền nhận chuyển giao quyền hợp tác đầu tư. Trên cơ sở thỏa thuận số 36/2010/BĐSV-HH-TST, Công ty Đ và Công ty T5 ký Hợp đồng số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 với nội dung “Công ty Đ đồng ý chuyển giao toàn bộ quyền hợp tác đầu tư và toàn bộ quyền sở hữu tại dự án trên cho Công ty T5 và Công ty T5 đồng ý nhận chuyển giao toàn bộ quyền hợp tác đầu tư và toàn bộ quyền sở hữu của Công ty Đ để cùng hợp tác với Công ty Đ1 tiếp tục triển khai dự án”. Theo thỏa thuận hợp đồng số 45/HĐ-HH-TST và Phụ lục 1 kèm theo hợp đồng thì giá trị chuyển nhượng quyền hợp tác kinh doanh với Công ty Đ1 là 295.000.000.000 11 đồng (tương ứng với 90% giá trị Hợp đồng hợp tác kinh doanh số 36/2009/HTKD). Ngày 08/9/2011, Công ty Đ và Công ty T5 tiếp tục ký kết Biên bản làm việc về việc tiến độ thanh toán Hợp đồng. Theo đó, các bên điều chỉnh thời gian thanh toán giá trị còn lại của hợp đồng như sau: Trước ngày 10/09/2011, Bên B (TST) chuyển trả cho Bên A (H) số tiền: 6.800.000.000 đồng. Trước ngày 15/09/2011, Bên B chuyển trả cho Bên A tiếp số tiền: 10.000.000.000 đồng. Giá trị còn lại của Hợp đồng số 45/HĐ/HH-TST, phụ lục hợp đồng số 01/PLHĐ/HH-TST được Bên B hoàn trả đầy đủ cho Bên A ngay khi Công ty cổ phần được thành lập. Sau khi bên B (Công ty T5) thực hiện việc chuyển trả số tiền theo nội dung trên, các bên thống nhất thành lập Công ty cổ phần để triển khai thực hiện Dự án với tỷ lệ sở hữu vốn như sau: Công ty B1 tỷ lệ vốn góp 10% vốn điều lệ; Công ty T5 tỷ lệ vốn góp 80% vốn điều lệ; Công ty Đ tỷ lệ vốn góp 10% vốn điều lệ.
Tuy nhiên, Công ty T5 mới chỉ thanh toán trả cho công ty Đ số tiền 248.700.000.000 đồng. Sau đó, Công ty T5 không tiếp tục thanh toán nốt số tiền theo thỏa thuận nêu trên cho Công ty Đ. Tại bản án hình sự phúc thẩm số 702/2019/HS-PT ngày 15/11/2019 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội xét xử nhận định: Không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của các bị hại và Công ty T5 về việc xác định số tiền 248.700.000.000 đồng mà Công ty T5 chuyển cho cho Công ty Đ là tiền của các bị hại nộp cho Công ty T5 để mua đất tại dự án V để buộc Công ty Đ nộp lại số tiền 248.700.000.000 đồng. Ngoài ra, bản án tuyên: ông Phạm Mạnh C (là thành viên góp vốn của Công ty T5) tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”; tiếp tục dành quyền khởi kiện vụ án khác theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự về tranh chấp hợp đồng số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 và các tranh chấp khác về Hợp đồng (nếu có) giữa Công ty T5, Công ty Đ và Công ty Đ1. Nhận thấy: Hợp đồng hợp tác đầu tư số 36/2009/HTKD ngày 02/7/2009 được ký giữa Công ty Đ1 và Công ty Đ các bên không thành lập pháp nhân mới. Tại thời điểm Công ty Đ và Công ty T5 ký hợp đồng số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010, Công ty Đ1 là Chủ đầu tư của dự án, có tư cách pháp lý với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trên cơ sở thỏa thuận 03 bên ngày 17/6/2010, Công ty Đ và Công ty T5 ký kết Hợp đồng số 45 HĐ/HH-TST và Phụ lục số 01/PLHĐ/HH-TST về việc chuyển giao toàn bộ quyền hợp tác đầu tư và quyền sở hữu tại dự án của Công ty Đ cho Công ty T5 thay thế tiếp tục triển khai thực hiện Hợp đồng hợp tác 36/2009/HĐKT ngày 02/7/2009, xác định Công ty T5 nhận sở hữu 90% quyền đầu tư và hưởng lợi từ dự án Viet I
Vì vậy, xác định việc Công ty Đ chuyển giao toàn bộ quyền và nghĩa vụ hợp tác đầu tư cho Công ty T5 là việc chuyển giao quyền và nghĩa vụ hợp đồng hợp tác, đã được Công ty Đ1 chấp thuận bằng văn bản, không làm thay đổi chủ đầu tư dự án đã được phê duyệt và không vi phạm pháp luật đầu tư. Ngoài ra, tại bản án hình sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao xét xử nhận định dành quyền khởi kiện theo tố tụng dân sự Hợp đồng hợp tác 45HĐ/HH-TST 12 ngày 17/6/2010 và các tranh chấp về hợp đồng giữa Công ty T5, Công ty Đ và Công ty Đ1. Điều này thể hiện Hợp đồng số 45HĐ/HH-TST không liên quan đến vụ án hình sự mà các cơ quan tố tụng giải quyết. Tại Công văn số 8083/BKHĐT-PC ngày 3/10/2017 của Bộ K3 và đầu tư gửi Cơ quan cảnh sát điều tra công an thành phố H về việc hợp tác đầu tư và chuyển quyền hợp tác đầu tư thể hiện Hợp đồng hợp tác giữa Công ty Đ và Công ty T5 là thể hiện việc chuyển quyền hợp tác đầu tư.
Do đó, xác định hợp đồng hợp tác 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 giữa Công ty Đ và Công ty T5 phát sinh hiệu lực tại thời điểm ký kết phù hợp với quy định Điều 309 Bộ luật dân sự năm 2005 (Điều 365 Bộ luật dân sự năm 2015) về chuyển giao quyền yêu cầu: “Bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ dân sự có thể chuyển giao quyền yêu cầu đó cho người thế quyền theo thoả thuận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.” Điều 311 Bộ luật dân sự năm 2005 về chuyển giao nghĩa vụ dân sự: Bên có nghĩa vụ có thể chuyển giao nghĩa vụ dân sự cho người thế nghĩa vụ nếu được bên có quyền đồng ý, trừ trường hợp nghĩa vụ gắn liền với nhân thân của bên có nghĩa vụ hoặc pháp luật có quy định không được chuyển giao nghĩa vụ.
Vì vậy, người kháng cáo cho rằng Hợp đồng hợp tác 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 giữa Công ty Đ và Công ty T5 vô hiệu do Công ty Đ không cung cấp thông tin sự thật về việc mình sở hữu 90% vốn dự án và cơ quan tố tụng giải quyết xác định hợp đồng hợp tác 45/HĐ/HH-TST vi phạm pháp luật là không có cơ sở. Không chấp nhận nội dung kháng cáo này của bà G1, chị G2, Công ty Đ2.
Tuy nhiên, bản án sơ thẩm
Quyết định
Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự; Căn cứ Bộ luật dân sự năm 2005, Luật Đầu tư năm 2005; Căn cứ Nghị định số 108/2006/NĐ-CP ngày 22/9/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư; Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án; Xử:
1. Không chấp nhận kháng cáo của bà Bùi Thị G2, bà Lê Thị G1 và Công ty TNHH Đ2.
2. Sửa bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 41/2025/KDTM-ST ngày 05/6/2025 của Tòa án nhân dân quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty cổ phần Đ đối với Công ty TNHH T5. Tuyên bố Hợp đồng số 45/HĐ/HH-TST ngày 17/6/2010 và các phụ lục kèm theo ký giữa Công ty cổ phần Đ và Công ty TNHH T5 phát sinh hiệu lực tại thời điểm ký kết hợp đồng.
3. Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của Công ty cổ phần Đ về việc buộc Công ty TNHH T5 phải trả cho Công ty cổ phần Đ số tiền 46.400.000.000 đồng và với tiền lãi chậm trả.
3. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của Công ty TNHH T5.
4. Án phí sơ thẩm: Công ty TNHH T5 phải chịu 3.000.000 đồng án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm và 356.700.000 đồng án phí đối với yêu cầu phản tố không được chấp nhận. Được đối trừ vào số tiền tạm ứng án phí 178.500.000 đồng đã nộp theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 03990 ngày 07/10/2016 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4), thành phố Hà Nội. Công ty TNHH T5 còn phải nộp 181.200.000 đồng. Hoàn trả lại Công ty cổ phần Đ số tiền tạm ứng án phí 86.168.986 đồng theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 03848 ngày 27/6/2016 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4), thành phố Hà Nội.
5. Án phí phúc thẩm: Công ty TNHH Đ2 phải chịu 2.000.000 đồng án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm, được đối trừ số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0028670 ngày 27/6/2025 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận 15 Nam Từ Liêm (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4), thành phố Hà Nội. Bà Bùi Thị G2 phải chịu 2.000.000 đồng án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm, được đối trừ 2.000.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0028671 ngày 27/6/2025 tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Nam Từ Liêm (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 4), thành phố Hà Nội. Bà Lê Thị G1 là người cao tuổi nên được miễn án phí phúc thẩm. Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại Điều 6, Điều 7 và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (ngày 06/4/2026). Nơi n