Bản án 37/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa sơ thẩm; Trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, ý kiến trình bày và tranh luận của các đương sự, quan điểm của kiểm sát viên, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận thấy:

[1] Về thẩm quyền giải quyết: Tranh chấp giữa các đương sự về thừa kế tài sản đối với thửa đất có tổng diện tích 2.720m2 và một căn nhà cấp 4B trên đất tại thôn S, xã S, huyện B, tỉnh Bình Thuận (Nay là thôn S, xã S, tỉnh Lâm Đồng). Trong vụ án có các đương sự ở nước ngoài phải thực hiện việc ủy thác tư pháp. Vụ án có yếu tố nước ngoài được thụ lý trước ngày 01/7/2025, do đó yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận (Nay là Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng) được quy định tại khoản 5 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 37, điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (Chưa sửa đổi, bổ sung) và khoản 1 Điều 4 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

[2] Về sự vắng mặt của đương sự tại phiên tòa: Về người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Thái H2 và bà Nguyễn Thị Thái H4 là các đương sự đang sinh sống ở nước ngoài phải thực hiện việc ủy thác tư pháp nhưng Tòa án không nhận được ý kiến của các đương sự. Trước khi mở phiên tòa bà Nguyễn Thị Thái H2 có văn bản gửi bằng đường bưu chính đến Tòa án đề nghị ủy quyền toàn bộ cho ông Nguyễn Thái H3 giải quyết vụ án. Theo ông Nguyễn Thái H1 cũng như các đương sự khác xác định đây là chữ viết và chữ ký của bà Nguyễn Thị Thái H2 nên HĐXX công nhận. Đối với bà Nguyễn Thị Thái H4 vắng mặt và không có ý kiến về việc giải quyết vụ án. Các đương sự đều xác định bà H4 biết việc tranh chấp do anh em trong gia đình hay liên lạc, thông tin cho nhau về vụ án và đã nhận được các văn bản của Tòa án nhưng từ chối không tham gia vụ án vì ở nước ngoài và đề nghị giải quyết theo pháp luật. HĐXX đã thực hiện việc đăng tin về việc hoãn phiên tòa nên HĐXX giải quyết vắng mặt bà H4. 7

[3] Về tài sản có tranh chấp trong vụ án được các đương sự thống nhất là thửa đất có tổng diện tích 2.720m2 gồm 03 thửa đất: Thửa đất số 54(1): Thổ cư 400m2; Thửa đất số 54: Đất vườn 1.522 m2 và thửa đất số 54(2): Đất vườn 798 m2. Trên đất thổ cư có một căn nhà cấp 4B diện tích 50m2, vị trí nhà và đất tại thôn S, xã S, huyện B, tỉnh Bình Thuận. Ngày 17/10/2000, ba thửa đất trên đã được Ủy ban nhân dân (UBND) huyện B cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cụ Nguyễn Châu P số R 261442. Theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 19/12/2023 thì tứ cận thửa đất ổn định, không tranh chấp ranh giới đất. Theo Bản trích đo bản đồ vị trí khu đất tranh chấp do Công ty TNHH TV - DV – KS – Đo đạc HTB ngày 19/12/2023 (Đính kèm) đo đạc theo hiện trạng và sự chỉ dẫn của đương sự, có chồng ghép bản vẽ theo sổ thì tổng diện tích thửa đất 2275,6m2, cả 03 thửa đất đã nhập lại thành một, không xác định được ranh các thửa và có sự giảm diện tích sử dụng do làm đường quốc lộ 1A. Thửa đất đã được UBND huyện B (Tỉnh Bình Thuận cũ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cụ Nguyễn Châu P số R 261442 ngày 17/10/2000.

[4] Tại phiên tòa các đương sự đều thống nhất xác định sử dụng diện tích đất thực tế được đo vẽ theo Bản trích đo bản đồ vị trí khu đất tranh chấp do Công ty TNHH TV - DV – KS – Đo đạc HTB ngày 19/12/2023, sử dụng giá trị tài sản tại Chứng thư thẩm định giá số 156/2026/023/THA.CT-VFA/MN ngày 12/01/2026 của Công ty TNHH Thẩm định giá và Tư vấn tài chính Việt Nam để giải quyết tranh chấp, không chia cây cối trên đất.

[5] Xét yêu cầu chia di sản của bà Nguyễn Thị Thái H, HĐXX nhận thấy, về hàng thừa kế: Trong vụ án các đương sự đều không tranh chấp về hàng thừa kế và đều thống nhất: Cụ Nguyễn Châu P có một đời vợ trước là cụ Hồ Thị H11 sinh năm 1930, chết năm 1949, hai cụ có 01 người con là ông Thái M (Thái Văn M), sau đó cụ P lấy cụ Tống Thị V có 11 người con gồm:

1. Bà Nguyễn Thị Thái H9;

2. Bà Nguyễn Thị Thái H5;

3. Bà Nguyễn Thị Thái H6;

4. Bà Nguyễn Thị Thái H;

5. Ông Nguyễn Thái H10;

6. Ông Nguyễn Thái H1;

7. Bà Nguyễn Thị Thái H2;

8. Ông Nguyễn Thái H3;

9. Bà Nguyễn Thị Thái H8; 8

10. Bà Nguyễn Thị Thái H4;

11. Nguyễn Thị Thái H7; Trong đó ông Nguyễn Thái H10 chết lúc còn trẻ, không có vợ con.

[6] Việc chia thừa kế: Các đương sự đều thừa nhận thửa đất tranh chấp là tài sản của vợ chồng cụ Nguyễn Châu P, cụ Tống Thị V tạo lập. Vợ chồng cụ P, cụ V chết không lập di chúc định đoạt tài sản nên nay phải chia theo pháp luật. Ông Thái M (Thái Văn M) có văn bản từ chối nhận kỷ phần tài sản của cụ P, ông Nguyễn Thái H10 chết lúc còn trẻ, không có vợ con nên chỉ còn 10 người con của vợ chồng cụ Nguyễn Châu P, cụ Tống Thị V hưởng di sản.

[7] Về công sức đóng góp, bảo quản tài sản: Ông Nguyễn Thái H1 xác định ông có góp công sức vào việc tạo lập nên di sản nhưng không đưa ra được chứng cứ chứng minh, các đồng thừa kế đều không thừa nhận mà xác định việc gìn giữ di sản đều có công sức của tất cả các anh chị em trong gia đình. Do đó việc ông H1 yêu cầu tính công sức cho riêng ông là không có căn cứ.

[8] Về phân chia di sản theo kỷ phần ông H1 đề nghị được nhận toàn bộ di sản để duy trì, bảo quản và ông hoàn lại bằng tiền cho các chị em là không phù hợp. Vì tài sản thừa kế có thể phân chia được, tuy nhiên việc phân chia theo từng phần cho 10 người sẽ không thực hiện được, rất khó khăn khi thi hành án, đồng thời Điều 220 Luật Đất đai 2024 và quy định của UBND tỉnh L không cho phép chia đất nông nghiệp thành từng phần mà không bảo đảm diện tích tối thiểu với loại đất nông nghiệp. Theo ý kiến chia di sản của nguyên đơn, HĐXX nhận thấy các đương sự đã có sự khác biệt trong việc bảo quản, quản lý di sản. Các chị em bà H, ông H1 đã tạo thành hai quan điểm khác nhau về việc bảo quản di sản nên yêu cầu chia đôi tài sản của cụ P, cụ V là có cơ sở chấp nhận.

Do đó, HĐXX chia đôi tài sản cho hai bên chị, em, mỗi bên quản lý và sử dụng di sản là hợp lý và hợp tình. Nếu sau này các đương sự muốn chia đều hay quản lý riêng sẽ tự thỏa thuận giải quyết hoặc khởi kiện chia tài sản chung.

[9] Về giá trị: Đối với cây trồng trên đất trị giá 2.892.000 đồng các đương sự xác định không yêu cầu chia vì khi chia đất sẽ không xác định được vị trí của cây nằm ở đâu trên đất. Các đương sự thống nhất giá trị đất ở là 3.040.000 đồng/m2, còn đất trồng cây lâu năm là 990.000 đồng/m2, phần 281,5m2 lộ giới 130.000 đồng/m2. Như vậy, tổng giá trị tài sản để chia là 2.974.991.858 đồng. Đối với phần chuồng bò của ông H1 có thể tháo gỡ ra nên không tính giá trị, khi phân chia tài sản, ông H1 có nghĩa vụ tháo dỡ phần chuồng bò ra để giao đất. Các đương sự xác định nếu chia đôi có sự chênh lệch về giá trị thì không cần phải hoàn lại.

[10] HĐXX chia bằng hiện vật di sản cụ P, cụ V như sau: 2.275,6m2 đất 9 chia làm 10 phần, mỗi phần có diện tích 227,56m2 cho 10 người, chia bằng tiền thì 2.974.991.858 đồng chia 10 phần, mỗi phần là 297.499.185,8 đồng. HĐXX đã yêu cầu Công ty TNHH TV- DV - KS – Đo đạc HTB thực hiện bản vẽ chia đôi thửa đất làm hai phần thì phần hướng tây có diện tích 1137,7m2 bao gồm phần nhà ở và 200m2 đất ở, còn phần hướng đông có diện tích 1137,9m2 và 200 m2 đất ở. Tại phiên tòa ông H1 đã có ý kiến gìn giữ ngôi nhà nên tạo điều kiện cho ông và chị em nhận phần đất có nhà ở. Phía bà H thì thể hiện ý kiến chỉ cần đất để có thể có điều kiện cùng các chị, em quản lý thờ cúng cha, mẹ. Do các đương sự có ý kiến không tính toán bù trừ sự chênh lệch khi chia đôi nên HĐXX không xét hoàn lại và xem như mỗi người nhận phần như nhau.

[11] Chia bằng hiện vật: [11.1] Phần có diện tích 1137,7m2 bao gồm phần nhà ở và 200m2 đất ở kí hiệu trên bản đồ vị trí là 1 – 2 – 3 – 4 – d – c – b – a – 15 - 1 giao cho ông Nguyễn Thái H1, bà Nguyễn Thị Thái H2, ông Nguyễn Thái H3, bà Nguyễn Thị Thái H8 và bà Nguyễn Thị Thái H4 được quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà cùng toàn bộ tài sản có trên đất. [11.2] Phần hướng đông có diện tích 1137,9m2 và 200m2 đất ở kí hiệu trên bản đồ vị trí là 15 – a – b – c – d – 5 – 6 – 7 – 8 - 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 - 15 giao cho bà Nguyễn Thị Thái H, bà Nguyễn Thị Thái H9, bà Nguyễn Thị Thái H5, bà Nguyễn Thị Thái H6 và bà Nguyễn Thị Thái H7 cùng được quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà cùng toàn bộ tài sản có trên đất.

[12] Do chấp nhận yêu cầu chia di sản và chia làm 2 phần, thì các đương sự đều có quyền, nghĩa vụ liên hệ đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các đương sự có quyền và nghĩa vụ tháo dỡ và bàn giao toàn bộ tài sản trên đất, giấy tờ về tài sản khi thi hành án. Phần chi phí tháo dỡ, di dời tài sản để giao tài sản do các bên tự thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì phần di dời thuộc về phần đất bên nào thì bên đó tự chịu.

[13] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc bản vẽ là 7.582.000 đồng và chi phí định giá tài sản là 21.450.000 đồng, tổng cộng là 29.032.000 đồng do bà H đã nộp tạm ứng trước. Tại phiên tòa bà H yêu cầu chia đôi số tiền này nên ông Nguyễn Thái H1, bà Nguyễn Thị Thái H2, ông Nguyễn Thái H3, bà Nguyễn Thị Thái H8 và bà Nguyễn Thị Thái H4 cùng có trách nhiệm hoàn trả lại cho bà H số tiền 14.516.000 đồng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc và định giá tài sản. Về chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài và chi phí đăng tin về thời gian xét xử qua kênh dành cho người nước ngoài của Đ Việt Nam: Bà Nguyễn T 10 Thái H tự nguyện chịu toàn bộ chi phí. Bà Nguyễn Thị Thái H tự nguyện chịu toàn bộ chi phí về việc thực hiện tống đạt bản án phát sinh sau khi xét xử sơ thẩm.

[14] Về án phí dân sự sơ thẩm: Các đương sự là người cao tuổi, thuộc diện miễn án phí nên được miễn án phí. Các đương sự còn lại phải chịu án phí dân sự sơ thẩm về phần thừa kế đã nhận (Tương ứng 1/10 phần di sản) theo điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Vì các lẽ trên,

1. Căn cứ: