Bản án 453/2026/DS-STTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Xác định quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp yêu cầu thực hiện nghĩa vụ của người chết để lại” thuộc thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 3 - Cần Thơ theo quy định tại khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự và khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hành chính, luật tư pháp người chưa thành niên, luật phá sản và luật hòa giải, đối thoại tại tòa án.

[2] Về thủ tục tố tụng: [2.1] Về sự vắng mặt của đương sự: Bị đơn bà Lê Thị L và anh Huỳnh Lê Phúc T đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, không có yêu cầu phản tố hay văn bản ý kiến. Căn cứ quy định tại Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt các bị đơn. [2.2] Về việc xác định người tham gia tố tụng: Ngoài bà Lê Thị L và anh Huỳnh Lê Phúc T, lời khai của bà L thể hiện ông Huỳnh Quốc H1 còn có 01 người con riêng với vợ trước. Tòa án đã tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ tại Ủy ban nhân dân và Công an xã T, theo thông tin trích lục tàng thư, thể hiện cha mẹ của ông H1 là ông Huỳnh Văn L1 và bà Nguyễn Thị P1 đã chết và ông Huỳnh Quốc H1 chỉ có duy nhất 01 người con là anh Huỳnh Lê Phúc T (bút lục 31-33-34). Bà L cũng 3 không cung cấp thêm được bất cứ tài liệu, chứng cứ nào chứng minh sự tồn tại của người con riêng này nên không có cơ sở để Tòa án triệu tập để tham gia tố tụng. [2.3] Phía nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với số tiền lãi 126.000.000đồng nên Hội đồng xét xử đình chỉ giải quyết yêu cầu này.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Bùi Thị Mỹ G về việc yêu cầu bị đơn bà Lê Thị L và anh Huỳnh Lê Phú T1 thực hiện nghĩa vụ của ông Huỳnh Quốc H1 để lại theo hợp đồng cầm cố tài sản lập ngày 03/8/2020 giữa bà Bùi Thị Mỹ G với ông Huỳnh Quốc H1. Theo bà G trình bày, ngày 03/8/2020 bà cho ông H1 vay số tiền 200.000.000đồng, để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ thì ông H1 đã giao bản chính Quyết định số 4431/QĐ-UBND ngày 07/12/2006 cho bà giữ và hai bên đã lập Hợp đồng cầm cố tài sản có chữ ký tên Huỳnh Quốc H1.

Xét thấy, bà G là cá nhân không đăng ký giao dịch bảo đảm, đồng thời hợp đồng cầm cố chưa thỏa mãn về mặt hình thức, tuy hợp đồng được lập thành văn bản nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền chứng thực và thực hiện các thủ tục xác nhận về tình trạng tài sản cầm cố, thế chấp. Đồng thời, bà G cũng thừa nhận giữa bà và ông H1 chỉ xác lập hợp đồng vay với thỏa thuận bà G cho ông H1 vay số tiền 210.000.000đồng, để đảm bảo khoản vay nên ông H1 và bà ký hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất ông H1 được cấp theo Quyết định số 4431/QĐ-UBND ngày 07/12/2006 thay vì ký hợp đồng vay tài sản.

Do đó, hợp đồng cầm cố này bị vô hiệu về mặt hình thức, nhưng không làm vô hiệu hợp đồng vay gốc.

Do đó, việc bà G cho ông H1 vay số tiền 210.000.000đồng là có thật được thể hiện tại hợp đồng cầm cố tài sản lập ngày 03/8/2020. Sau khi vay, ông H1 không trả nợ gốc và nợ lãi cho bà G như thỏa thuận. Đến năm 2025, ông H1 chết, không để lại di chúc nên di sản của ông H1 được chia theo pháp luật. Căn cứ Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại: "Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác." Di sản của ông H1 trong khối tài sản chung với bà L là 1/2 giá trị quyền sử dụng đất tại nền số D-27 và căn nhà trên đất. Do bà L và anh T1 là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất hiện đang quản lý, chung sống và thực tế tổng hợp khối di sản này, nên có nghĩa vụ sử dụng di sản của ông H1 để thanh toán khoản nợ cho bà G. Theo Biên bản định giá tài sản ngày 30 tháng 01 năm 2026 của Hội đồng định giá, giá trị quyền sử dụng đất và căn nhà trên đất (tại nền số D, diện tích 72,56m², khu dân cư vượt lũ xã T, huyện C, TP .) có tổng giá trị là 435.447.968đồng. Như đã nhận định, đây là tài sản chung hợp pháp của ông 4 Huỳnh Quốc H1 và bà Lê Thị L trong thời kỳ hôn nhân.

Do đó, phần tài sản của ông H1 trong khối tài sản chung này được xác định là giá trị tài sản, tương đương: Số tiền 217.723.984đồng này chính là di sản thừa kế do ông Huỳnh Quốc H1 để lại sau khi chết (năm 2025). Số tiền vay mà nguyên đơn bà Bùi Thị Mỹ G yêu cầu khởi kiện đòi là 210.000.000đồng. Đối chiếu với quy định tại khoản 1 Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015: “Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại...”.

Xét thấy, giá trị di sản thừa kế của ông H1 (217.723.984đồng) lớm hơn nghĩa vụ trả nợ vay (210.000.000đồng).

Do đó, những người thừa kế gồm bà Lê Thị L và anh Huỳnh Lê Phúc T có nghĩa vụ phải thanh toán toàn bộ số tiền 210.000.000đồng cho bà G từ khối di sản này. Bà G có nghĩa vụ trả lại Quyết định số 4431/QĐ-UBND nêu trên cho những người thừa kế để tiến hành hợp thức hóa thủ tục về đất đai.

[4] Về án phí và chi phí tố tụng: Bị đơn phải chịu theo quy định.