Bản án 19/2026/HNGĐ-STTranh chấp về chia tài sản sau khi ly hôn

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định về những vấn đề cần phải giải quyết trong vụ án như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn bà Mai Thị H khởi kiện giải quyết tranh chấp về tài sản với ông Nguyễn Văn T có địa chỉ cư trú: xóm I, xã K, huyện Y, tỉnh Ninh Bình; nay là xóm I, xã K, tỉnh Ninh Bình theo quy định tại Điều 35, Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 4 – Ninh Bình. Về quan hệ pháp luật: bà Mai Thị H yêu cầu giải quyết chia tài sản chung sau khi ly hôn là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất có địa chỉ: xóm I, xã K, tỉnh Ninh Bình theo quy định khoản 1 Điều 28 Bộ luật tố tụng dân sự đây là tranh chấp chia tài sản chung sau khi ly hôn. Quá trình Tòa án giải quyết vụ án, bà H có đơn bổ sung yêu cầu khởi kiện đề nghị Tòa án chia diện tích đất nông nghiệp; nhưng sau đó bà H đã rút yêu cầu này trước khi Tòa án tiến hành mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai và hòa giải, nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết. Tại phiên tòa Bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan mặc dù đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do căn cứ Điều 227 và 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án xét xử vắng mặt họ.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của bà Mai Thị H [2.1] Về nguồn gốc tài sản: Theo bà Mai Thị H trình bày sau khi kết hôn với ông T vào năm 1983, do nhà đông con nên bố chồng bà H xin cấp đất dãn dân cho vợ chồng bà, còn nộp tiền đất do vợ chồng bà nộp. Sử dụng đến năm 1994 vợ chồng bà H đăng ký quyền sử dụng đất và được UBND huyện K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 375m2, 6 trong đó đất ở 200m2, đất màu 175m2 tại thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 ghi tên chủ sử dụng ông Nguyễn Văn T. Sau đó vợ chồng tiến hành san lấp xây dựng trong thời gian dài mới có những tài sản trên đất như hôm nay. Về phía ông T trình bày tài sản nguồn gốc thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 xã K thửa đất là của bố ông T xin cho ông T trước khi ông T cưới bà H. Đến năm 1994 ông T được UBND huyện K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi tên Nguyễn Văn T; chỉ thừa nhận căn nhà trên đất là tài sản chung giữa ông và bà H. Nguồn gốc và quá trình sử dụng thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 xã K cũ nay là xã K. Tại biên bản xác minh ngày 06/5/2025 và 16/10/2025, văn bản số 181/UBND- KT ngày 16/9/2025, UBND xã K Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất khu vực Y đã cung cấp như sau: Tài liệu còn lưu trữ về đất đai tại xã K (trước đây là xã K, huyện K) là bản đồ địa chính được nghiệm thu vào tháng 10 năm 1989 thể hiện: Thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 diện tích đất 375m2 trong đó 200m2 đất ở, 175m2 đất màu ghi tên chủ sử dụng đất là T. Ủy ban nhân dân xã K không còn lưu sổ mục kê của thửa đất trên, không có tài liệu nào thể hiện nguồn gốc đất được giao hay xin cấp đất giãn dân; không có tài liệu nào chứng minh chủ sử dụng đất tên ông Nguyễn Văn S1 tại thửa đất 342; cũng theo bản đồ này ông Nguyễn Văn S1 là bố của ông Nguyễn Văn T có đứng tên chủ sử dụng thửa đất số 81 tờ bản đồ số

1. Hồ sơ địa chính năm 1994 gồm có bản đồ địa chính, sổ mục kê, sổ địa chính thể hiện: Thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 diện tích đất 200m2 đất ở, 175 m2 đất màu đã được UBND huyện K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 25/8/1994 mang tên chủ sử dụng ông Nguyễn Văn T; cũng không có tài liệu nào thể hiện việc ông Nguyễn Văn S1 là bố của ông Nguyễn Văn T cho đất ông T và không có tài liệu nào chứng minh chủ sử dụng đất tên ông S1 tại thửa đất 342, cũng theo bản đồ này ông Nguyễn Văn S1 là bố của ông Nguyễn Văn T có đứng tên sử dụng thửa đất số 81 tờ bản đồ số

1. Hồ sơ địa chính năm 2021 gồm bản đồ địa chính, sổ mục kê, sổ địa chính xã K lập năm 2021 thể hiện: Thửa số 4 tờ bản đồ số 6 bản đồ địa chính xã K lập năm 2021 với diện tích đất 200m2 đất ở, 175 m2 đất màu ghi tên chủ sử dụng đất Thao; cũng không có tài liệu nào thể hiện việc ông S1 cho đất ông T và không có tài liệu nào chứng minh chủ sử dụng đất tên ông S1 tại thửa đất 342, cũng theo bản đồ này ông Nguyễn Văn S1 là bố của ông Nguyễn Văn T có đứng tên sử dụng thửa đất số 306 tờ bản đồ số

7. Quá trình sử dụng đất từ khi được giao cho đến nay gia đình ông Nguyễn Văn T, gia đình ông Nguyễn Văn S1 đã sử dụng đúng phần đất của mình và không có tranh chấp gì; các bên đã thực hiện việc kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1994. Do đó Hội đồng xét xử xác định thửa đất 342 là được Nhà nước giao cho gia đình ông Nguyễn Văn T không phải do ông S1 xin hoặc nhận tặng cho chuyển nhượng, thuộc quyền sử dụng chung của vợ chồng ông T. Do đó bà H xác định thửa 7 đất thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 xã K (sau đó là xã K) nay là thửa số 4 tờ bản đồ số 44 xã K là tài sản chung của vợ chồng hình thành trong thời kỳ hôn nhân là có căn cứ được chấp nhận. [2.2] Về giá trị tài sản tranh chấp; Đối với Quyền sử dụng đất của ông T và bà H theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã UBND huyện Y đã cấp năm 1994 cũng như toàn bộ hồ sơ địa chính gồm bản đồ địa chính, số địa chính, số mục kê đều thể hiện diện tích pháp lý được sử dụng là 375m². Thực tế đo đạc hiện trạng đất có diện tích 392,6 m², tăng 17,6 m² tại phía Bắc thửa đất giáp đường giao thông liên thôn. Về diện tích tăng này tại văn bản số 181/UBND- KT ngày 16/9/2025 và biên bản xác minh ngày 16/10/2025, UBND xã K xác định: Thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 xã K lập năm 1994; nay là thửa đất số 4 tờ bản đồ số 6 bản đồ địa chính xã K cũ đo đạc năm 2021; sau sát nhập là thửa đất 4 tờ bản đồ số 44 xã K; diện tích đất tăng 17,6 m² so với diện tích gia đình ông T đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1994, hiện không có cơ sở để UBND xã xác định phần diện tích này có lấn chiếm hay không. Đề nghị Toà án nhân dân khu vực 4 - Ninh Bình căn cứ hồ sơ pháp lý sơ địa chính các thời kỳ và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ gia đình và các quy định hiện hành của pháp luật để giải quyết trên cơ sở đảm bảo quyền và lợi ích của các bên liên quan. Giấy chứng nhận đã được cấp lần đầu năm 1994 chơ vợ chồng ông T và bà H; Căn cứ khoản 5 Điều 98 Luật Đất đai năm 2013 và khoản 2 Điều 149 Luật Đất đai năm 2024 quy định: “Trường hợp có sự chênh lệch diện tích giữa số liệu đo đạc thực tế với số liệu ghi trên giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này hoặc Giấy chứng nhận đã cấp mà ranh giới thửa đất đang sử dụng không thay đổi so với ranh giới thửa đất tại thời điểm có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không có tranh chấp với những người sử dụng đất liền kề thì khi cấp hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất diện tích đất được xác định theo số liệu đo đạc thực tế. người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích chênh lệch nhiều hơn nếu có Trường hợp đo đạc lại mà ranh giới thửa đất có thay đổi so với ranh giới thửa đất tại thời điểm có giấy tờ về quyền sử dụng đất và diện tích đất đo đạc thực tế nhiều hơn diện tích ghi trên giấy tờ về quyền sử dụng đất thì phần diện tích chênh lệch nhiều hơn (nếu có) được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định tại Điều 99 của Luật này.” “Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư sở hữu công trình xây dựng trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 mà không có giấy tờ quy định tại khoản 1 Điều này đang không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất”. 8 Như vậy ngoài diện tích 375 m² tại thửa 342 cũ, phần diện tích tăng ngoài giấy chứng nhận đã cấp do đó ông T và bà H còn được phép sử dụng 17,6 m² tại thửa 342 cũ; trong đó đất ở 200m2, diện tích đất màu 192,6 m2. Tổng giá trị tài sản là quyền sử dụng đất của ông T và bà H tại thửa 342 là 1.420.445.000 đồng. Trong đó: Giá trị quyền sử dụng đất ở 200m2 có giá trị 1.406.000.000 đồng; diện tích đất màu 192,6 m2 có giá trị 14.445.000 đồng (trong đó giá trị đất vườn tăng thêm là 1.320.000đ). [2.3] Về phương thức phân chia tài sản: Thửa đất số 342 tờ bản đồ số 1 xã K (sau đó là xã K) nay là xã K là tài sản chung của vợ chồng hình thành trong thời kỳ hôn nhân. có diện tích 192 m2 gồm đất ở 200m2, đất màu 192m2 có kích thước chiều mặt đường liên thôn là 13,8m đủ điều kiện để giao đất bằng hiện vật. Quan điểm giải quyết của bà H đưa ra cho rằng trên thửa đất 342 tài sản có giá trị nhất là căn nhà mái ngói diện tích: 61,5m2 nằm phía Bắc được xây vào năm, hiện đã cũ giáp đường giá trị 70.989.481 đồng, các tài sản còn lại là vật kiến trúc, làm đã lâu giá trị sử dụng không nhiều. Do đó bà H đề xuất chia hiện vật mỗi bên một nửa thửa đất số 342 theo hướng Bắc - N, giao cho bà sử dụng quyền sử dụng phần đất phía Tây gồm đất ở 100m2 đất màu 96,3m2; giao ông T sử dụng phần đất phía Đông gồm đất ở 100m2 đất màu 96,3m2, các tài sản trên đất thửa đất được chia của ai người đó sử dụng, tài sản trên đất của bà ít hơn nhưng không yêu cầu ông T phải thanh toán tiền chênh lệch. Thực tế thẩm định tại chỗ của Tòa án ngày 04/3/2025 thì tài sản giá trị nhất là căn nhà cấp 4 nằm án ngữ phía Bắc thửa đất giáp đường công cộng dài 9,81m, chiếm gần hết chiều dài giáp đường 13,78m của thửa đất, các tài sản khác đều là vật kiến trúc như nhà vệ sinh, nhà tắm đều nằm lệch về phía Đ1 có lợi cho phía ông T. Đề xuất của bà H về cách giải quyết vụ án là tự nguyện, phù hợp được chấp nhận. Do đó giao cho bà H sử dụng quyền sử dụng phần đất phía Tây gồm đất ở 100m2, đất màu 87,5m2; tạm giao cho bà H 8,8 m2 đất màu; Kích thước phía Bắc giáp đường dài 6,94m; phía Nam giáp đất bà C1 là hình gấp khúc dài có tổng chiều dài 6,93m trong đó đoạn dài 5,41m và đoạn ngắn dài 1,52m; phía Tây giáp đất ông Đ là hình gấp khúc có tổng chiều dài 28,4m trong đó đoạn dài 27,89m và đoạn dài 0,51m; phía Đông giáp đất giao cho ông T dài 28,32m. Tài sản gắn liền với đất được giao cho bà H sử dụng gồm: Hai trụ cổng giá trị 323.082 đồng, cánh cổng giá trị 500.000 đồng, tổng giá trị 823.000 đồng; Diện tích nhà ở phía Bắc đất: 21m2 nhà ở mái ngói giá trị 24.240.000 đồng; Diện tích mái tôn trị giá 2.633.000đ; Diện tích sân gồm có sân lát gạch đỏ diện tích: 77,3m2 và S lát bê tông diện tích: 34,8m2, tổng trị giá 8.771.000 đồng; Diện tích tường bao phía Bắc kích thước: 4,235m x 0,11m x 1,6 m trị giá 427.686đ; Diện tích tường bao phía Nam kích thước: 7,44m x 0,11m x 1,6 m trị giá 840.019 đồng; bể nước 2,8m2 trị giá 4.010.000 đồng. Tổng giá trị tài sản trên đất mà bà H được hưởng là 41.745.000 đồng (đã làm tròn). 9 Giao ông T sử dụng phần đất phía Đông gồm đất ở 100m2, đất màu 87,5m2; tạm giao cho ông T 8,8 m2. Giao ông Nguyễn Văn T sử dụng phần đất phía Đông gồm đất ở 100m2 đất màu 96,3m2. Kích thước phía Bắc giáp đường dài 6,94m; phía Nam giáp đất bà C1 dài 6,98m; phía Tây giáp đất giao bà H dài 28,32 m; phía Đông giáp đất ông X dài 28,28m. Ông Nguyễn Văn T được quyền sở hữu các tài sản trên đất được chia gồm: Diện tích nhà ở phía Bắc đất: 40,5m2 giá trị 46.750.000đ; nhà cấp IV (phía trước nhà ở) không có mái diện tích 22,7m2 giá trị 13.101.311 đồng; bậc tam cấp giá trị 659.350 đồng; mái tôn giá trị 5.266.000đ; Nhà vệ sinh (giáp đường phía Bắc) diện tích: 2,2 m2 trị giá 4.980.221 đồng; Nhà tắm (phía Nam) giá trị 4.058.194 đồng; Diện tích sân lát gạch đỏ diện tích: 53,0m2 và sân bê tông diện tích 14,1 m2 tổng trị giá 5.250.273 đồng; Tường bao phía Bắc kích thước dài 6,94m x 0,11m x 1,6 m giá trị 696.000đ; Tường bao phía Nam dài 6,98m x 0,11m x 1,6 m giá trị 696.000đ; Bể nước 4,2m2 trị giá 5.443.000 đồng; Giếng xây bằng gạch đường kính 1m sâu 2,5m; giá trị 492.410 đồng. Tổng giá trị tài sản trên đất mà ông T được hưởng là 87.393.000 đồng (đã làm tròn).

[4] Về chi phí tố tụng: Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 3.000.000 đồng; thẩm định giá tài sản là 12.000.000 đồng bà H đã nộp trước. Tại phiên tòa bà Mai Thị H nhận chịu trách nhiệm về toàn bộ chi phí này, không yêu cầu ông T phải chịu. Do đó Hội đồng xét xử không xem xét về vấn đề này.

[5] Về án phí: Bà Mai Thị H và ông Nguyễn Văn T là người từ đủ 60 tuổi trở lên nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả lại cho bà H số tiền tạm ứng án phí đã nộp 2.360.000 đồng theo biên lai thu số 0001734 ngày 13/12/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Y, nay là Thi hành án dân sự tỉnh Ninh Bình.