Bản án 380/2026/HNGĐ-STVụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

[1] Về quan hệ pháp luật: Bà Lê Thị M khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết không công nhận quan hệ vợ chồng với ông Phạm Văn V và đồng ý để ông V trực tiếp nuôi dưỡng con chung nên Tòa án xác định đây là tranh chấp ly hôn, nuôi con theo quy định tại Điều 53 Luật hôn nhân và gia đình, Điều 28 Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết: Bị đơn ông Phạm Văn V cư trú tại ấp H, xã V, thành phố Cần Thơ nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 11 - Cần Thơ theo điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự. 3

[3] Về xét xử vắng mặt: Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, bị đơn ông Phạm Văn V đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt, không có lý do và không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.

Do đó, căn cứ khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt ông Phạm Văn V theo quy định của pháp luật.

[4] Về quan hệ hôn nhân: Bà Lê Thị M và ông Phạm Văn V tự nguyện chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2002, không có tổ chức lễ cưới theo phong tục, tập quán của địa phương và không thực hiện việc đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Trong quá trình chung sống, giữa hai bên phát sinh nhiều mâu thuẫn, thường xuyên bất đồng quan điểm trong cuộc sông, tình cảm không còn gắn bó, đời sông chung không thế kéo dài, mục đích của quan hệ hôn nhân không đạt được.

Vì vậy, bà M yêu cầu Tòa án tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng giữa bà và ông V. Hội đồng xét xử xét thấy, theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện; việc kết hôn không được đăng ký theo quy định thì không có giá trị pháp lý. Đồng thời, khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật nhưng chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Trong vụ án này, bà M và ông V tự nguyện chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2002, không đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật nhưng có hai con chung. Do các bên không thực hiện việc đăng ký kết hôn nên quan hệ giữa bà M và ông V không được pháp luật công nhận là quan hệ hôn nhân hợp pháp.

Vì vậy, căn cứ khoản 1 Điều 14 và khoản 2 Điều 53 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị M, tuyên bố không công nhận bà Lê Thị M và ông Phạm Văn V là vợ chồng.

[5] Về con chung: Bà Lê Thị M và ông Phạm Văn V có 02 con chung là Phạm Thanh T, (giới tính nam), sinh năm 2002 và Phạm Ngọc N, (giới tính nữ), sinh ngày 18/11/2010. Đối với anh Phạm Thanh T đã thành niên và có khả năng lao động nên không đặt ra xem xét, giải quyết. Đối với cháu Phạm Ngọc N, bà M có yêu cầu giao cháu cho ông Phạm Văn V trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục bà không phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Hội đồng xét xử xét thấy, hiện nay cháu Phạm Ngọc N đang sinh sống ổn định cùng ông Phạm Văn V. Trong quá trình giải quyết vụ án, mặc dù ông V đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng đều vắng mặt, không tham gia các buổi làm việc, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và 4 hòa giải cũng như phiên tòa, đồng thời không có ý kiến trình bày về việc nuôi dưỡng con chung và không cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi con.

Tuy nhiên, việc ông V vắng mặt không phải là căn cứ duy nhất để xác định người trực tiếp nuôi con, mà việc giải quyết phải bảo đảm quyền và lợi ích mọi mặt của con chưa thành niên theo quy định của pháp luật. Xét thấy cháu N đã và đang sinh sống ổn định cùng ông V trong thời gian dài, việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng khi không có căn cứ cho thấy môi trường sống hiện tại của cháu không bảo đảm sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, việc học tập và sự phát triển bình thường của cháu. Mặt khác, Tòa án đã ghi nhận ý kiến của cháu Phạm Ngọc N theo quy định tại khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; cháu có nguyện vọng được tiếp tục sinh sống cùng cha là ông Phạm Văn V. Nguyện vọng này phù hợp với điều kiện sinh sống thực tế của cháu và cần được xem xét khi quyết định người trực tiếp nuôi con.

Do đó, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu của bà Lê Thị M, giao cháu Phạm Ngọc N cho ông Phạm Văn V trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cho đến khi cháu thành niên hoặc có quyết định khác của Tòa án theo quy định của pháp luật.

[6] Về cấp dưỡng: Trong quá trình giải quyết, ông Phạm Văn V không có yêu cầu bà Lê Thị M cấp dưỡng nên Hội đồng xét xử chưa xem xét giải quyết trong cùng vụ án.

[7] Về tài sản chung và nợ chung: Bà Lê Thị M không yêu cầu và ông Phạm Văn V cũng chưa có ý kiến nên Hội đồng xét xử chưa xem xét giải quyết trong cùng vụ án.

[8] Vê án phí: Căn cứ Điều 147 Bộ luật Tố tụng Dân sự vàNghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy banthường vụ Quốc hội, bà Lê Thị M phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.