Bản án 193/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

- Về tố tụng:

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Đây là vụ án tranh chấp chia di sản thừa kế là quyền sử dụng diện tích đất địa chỉ thửa đất tại thôn F, xã T, huyện T (nay là tổ dân phố T, phường T), thành phố Hải Phòng theo quy định tại khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do vụ án có kháng cáo nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng theo điểm b khoản 1 Điều 38 của Bộ luật Tố tụng dân sự. 8

[2] Bản án sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng đã xác định đúng và đầy đủ về quyền thừa kế; thời điểm mở thừa kế; về hàng thừa kế; thời hiệu thừa kế; di sản thừa kế; nguồn gốc thửa đất và hiện trạng thửa đất.

[3] Xét, yêu cầu phân chia di sản thừa kế diện tích đất nông nghiệp 150m2 thuộc thửa đất số 359, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại Xứ Đ, thôn F, xã T, huyện T (nay là tổ dân phố F, phường T), thành phố Hải Phòng đứng tên trong sổ là Đỗ Thị Đ . Diện tích đo vẽ thực tế là 153,9m2 tăng 3,9m2. Tại phiên toà phúc thẩm, các đương sự đều xác định diện tích đất nông nghiệp này thuộc quyền sử dụng của bà Hoàng Thanh H3 và không có ý kiến kháng cáo về diện tích đất nông nghiệp này mà bản án sơ thẩm đã giao cho bà H3.

[4] Xét, yêu cầu phân chia di sản thừa kế diện tích đất ở theo sổ mục kê kiêm thống kê năm 1986 thể hiện diện tích là 464m2 đất thuộc thửa đất số 275, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại thôn F, xã T, huyện T (nay là tổ dân phố F, phường T), thành phố Hải Phòng đứng tên trong sổ là Đỗ Thị Đ . Diện tích đo vẽ thực tế là 530,6m2, tăng 66,6m2. Nguyên đơn ông Hoàng Thanh C yêu cầu phân chia thừa kế thửa đất này theo quy định của pháp luật, bị đơn ông Hoàng Thanh Q không đồng ý và cho rằng thửa đất này đã được thỏa thuận giải quyết tại Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 có chứng kiến của Ủy ban nhân dân xã T thành phần gồm có ông Bùi Văn Đ1 - Phó Chủ tịch UBND xã; ông Đinh Quốc S1 - Trưởng Công an xã; ông Tô Văn H2 - Cán bộ địa chính và ông Trần Văn T1 - Cán bộ tư pháp. Căn cứ tài liệu, chứng cứ cùng lời khai của các đương sự xác định biên bản làm việc ngày 05/6/2001 tuy không thể hiện rõ nội dung phân chia thừa kế thửa đất số 275, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại thôn F, xã T, huyện T (nay là tổ dân phố F, phường T), thành phố Hải Phòng nhưng đã thể hiện rõ việc ông Hoàng Thanh C đã nhận của ông Q số tiền 2.000.000 đồng, số tiền còn lại 5.000.000 đồng đến nay các bên đều thừa nhận ông C chưa nhận được số tiền này, lời khai của bà H3, ông Q, bà H1 đều thống nhất thể hiện vợ chồng ông Q đã nhiều lần gặp ông C để làm việc và thanh toán trả cho ông C số tiền 5 triệu theo nội dung biên bản làm việc ngày 05/6/2001 song ông C đều từ chối không nhận và tìm đủ mọi cách gây khó khăn không ký thủ tục giấy tờ để vợ chồng ông Q được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất 275, ông C không thừa nhận và khai do vợ chồng ông Q không trả nên ông không đồng ý thực hiện theo nội dung biên bản làm việc ngày 05/6/2001 mà đề nghị Toà án phân chia thừa kế theo pháp luật. Xét, Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 không phải là văn bản thoả thuận phân chia thừa kế diện tích đất thuộc thửa đất số 275 vì nội dung biên bản không ghi rõ ràng số tiền 7 triệu đồng là tiền gì, ai được quyền sử dụng đất nên xác định diện tích 9 đất ở 530,6m2 thuộc thửa đất số 275, tờ bản đồ số 02 là di sản thừa kế của cụ T, cụ Đ và sẽ được phân chia cho hàng thừa kế theo pháp luật. Hàng thừa kế được phân chia gồm ông Hoàng Thanh C, bà Hoàng Thanh H3 và ông Hoàng Thanh Q có xem xét đến công sức, tu bổ, bảo quản, duy trì di sản của vợ chồng ông Q, bà H1 bằng ½ 01 suất thừa kế cụ thể được phân chia như sau: Diện tích đất 530,6m2: 3 = 176,8m2 như vậy mỗi suất thừa kế được chia là 176,8m2 chia công sức của vợ chồng ông Q, bà H1 được chia ½ xuất thừa kế là: 176,8m2 : 2 = 88,4m2. Như vậy, diện tích còn lại được phân chia thừa kế cho ông C, ông Q, bà H3 là: 530,6m2 - 88,4m2 = 442,2m2: 3 diện tích đất mỗi người được chia là: 147,4m2. Trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thanh H3 từ chối nhận phần di sản được chia là 147,4m2 và từ chối nhận giá trị phần di sản được chia là ngôi nhà cấp bốn ba gian xây trên đất cho ông Hoàng Thanh Q, xét việc từ chối nhận di sản của bà H3 là hoàn toàn tự nguyện phù hợp với quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử chấp nhận. Cũng tại phiên toà các bên đều xác nhận ông Hoàng Thanh Q giao cho ông Hoàng Thanh C số tiền 2 triệu đồng từ năm 2001, ông C đã nhận số tiền 2 triệu đồng từ ông Q nên khi phân chia thừa kế cho ông C số tiền 2 triệu đồng này sẽ được tính tương ứng với phần diện tích đất để trả cho ông Q là 42,1m2 đất, phần còn lại số tiền 5 triệu đồng tương ứng với diện tích đất ông C được chia thừa kế diện tích đất là: 105,3m2. Ông Hoàng Thanh C đề nghị phân chia di sản là ngôi nhà cấp 4 ba gian xây một phần trên diện tích đất 530,6m2 thuộc thửa đất số 275, tờ bản đồ số 02 ngôi nhà này đã được Hội đồng định giá xác định và định giá có giá trị tài sản là: 15.420.000 đồng ngôi nhà hiện nay ông Q đang sử dụng làm nhà xưởng mộc để phục vụ cuộc sống gia đình. Căn cứ lời khai của các đương sự cũng như tài liệu xác minh thể hiện ông C đã có nơi ở ổn định tại thửa đất số 281, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại tổ dân phố T, phường T, thành phố Hải Phòng diện tích được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: 851410, cấp ngày 24/12/2002 đứng tên chủ sử dụng ông Hoàng Thanh C và vợ Phạm Thị Hải V diện tích cấp là: 200m2, ông Q làm nghề thợ mộc là lao động chính trong gia đình, vợ bà Đặng Thị H1 là lao động tự do một phần diện tích đất thuộc thửa đất số 275 ông Q đã làm nhà xưởng để có thu nhập nuôi sống gia đình, 01 phần còn lại xây dựng nhà cửa ăn ở ổn định từ năm 2012 đây là căn cứ để xác định khi phân chia di sản thừa kế cần ưu tiên giao toàn bộ diện tích đất cũng như các tài sản trên đất cho ông Hoàng Thanh Q để vợ chồng ông Q cùng các con có nơi ăn ở và nơi làm việc có thu thập để đảm bảo cuộc sống. Ông Hoàng Thanh Q phải có trách nhiệm thanh toán giá trị quyền sử dụng diện tích đất 105,3m2 được chia cho ông C theo giá Hội đồng định giá xác định là: 15.000.000 đồng/1m2 như vậy 105,3m2 đất x 15.000.000 đồng/1m2 = 1.579.500.000 đồng và giá trị ngôi nhà cấp bốn trên diện tích đất cho ông Hoàng Thanh C số tiền là: 5.140.000 đồng. 10 Tổng cộng ông Hoàng Thanh Q phải thanh toán giá trị di sản được chia cho ông Hoàng Thanh C số tiền là: 1.584.640.000 đồng.

Từ những phân tích và nhận định nêu trên, Toà án sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Hoàng Thanh C phân chia di sản thừa kế của cụ Hoàng Phú T và cụ Đỗ Thị Đ là phù hợp quy định tại các Điều 609, 610, 611,612, 613, 614, 620, 623, 649, 650, 651, 652, 660, điểm d khoản 1 Điều 688 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

[5] Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn ông Hoàng Thanh C, bị đơn ông Hoàng Thanh Q, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thanh H3 và bà Đặng Thị H1 có đơn kháng cáo đối với Bản án sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng. Tại giai đoạn phúc thẩm, nguyên đơn ông Hoàng Thanh C, bị đơn ông Hoàng Thanh Q, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đặng Thị H1 không cung cấp thêm được tài liệu, chứng cứ gì mới; bà Hoàng Thanh H3 cung cấp cho Toà án Đơn ý kiến ngày 03/7/2026.

[6] Hội đồng xét xử nhận thấy Bản án sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng giải quyết vụ án không khách quan toàn diện, việc đánh giá chứng cứ chưa chính xác với những căn cứ sau: [6.1] Năm 1994 bà Hoàng Thị H3 (Hoàng Thị Thanh H3) là người tàn tật nên được UBND huyện T, thành phố Hải Phòng cấp 200m2 đất theo Quyết định số 431 ngày 28/10/1994, số thửa 281, tờ bản đồ 02, xã T, huyện T, thành phố Hải Phòng. Mảnh đất mặt đường và đã xây nhà hợp pháp và bà H3 đã bán hàng sinh sống hàng ngày. Do bà H3 chưa đi lấy chồng nên cụ T và cụ Đ đã bảo bà H3 cho nhà và đất để vợ chồng anh trai (ông C) ra mảnh đất bà H3 được cấp và sinh sống cho đến nay (mảnh đất có giá trị hơn so với mảnh đất hiện tranh chấp). Còn bà H3 sau đó đi lấy chồng, ông Q ở cùng cụ T và cụ Đ trên mảnh đất hiện tranh chấp cho đến khi hai cụ mất. Mục đích của cụ T và cụ Đ khi còn sống là đã lo cho hai con trai là ông Q, ông C mỗi người có chỗ ở đầy đủ riêng biệt. [6.2] Tại Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 hàng thừa kế của cụ T và cụ Đ là các con ông C, bà H3, ông Q và có xác nhận của chính quyền địa phương, các đồng thừa kế thoả thuận “Hiện gia đình ông C đã được cha mẹ tạo điều kiện có nơi ăn chốn ở riêng biệt, còn ông Q đang ở khu đất, nhà do ông cha để lại…ông Q tham gia đóng góp với ông C 7 triệu đồng. Ông Q phải trả trước 2 triệu đồng còn 5 triệu đồng thời gian thanh toán là 5 năm kể từ ngày 05/6/2001”. Trên thực tế ông Q đã trả 2 triệu đồng cho ông C còn 5 triệu đồng ông Q chưa trả. [6.3] Đối với số tiền còn lại 5.000.000 đồng đến nay các bên đều thừa nhận ông C chưa nhận được số tiền này. Bà H3 và ông Q đều trình bày trong thời hạn 05 11 năm vợ chồng ông Q đã nhiều lần gặp ông C để làm việc và thanh toán trả cho ông C số tiền 5 triệu theo nội dung biên bản làm việc ngày 05/6/2001 tuy nhiên ông C đều từ chối không nhận và tìm đủ mọi cách gây khó khăn không ký thủ tục giấy tờ để vợ chồng ông Q được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa đất tranh chấp. [6.4] Trên cơ sở Biên bản làm việc ngày 05/6/2001, năm 2002 bà H3 đã ra UBND huyện T lăn tay, ký tên cho anh trai là ông Hoàng Thanh C đứng tên thửa đất bà H3 được cấp. Thể hiện bằng Quyết định số 1129 ngày 14/10/2002 về việc chuyền quyền sử dụng đất ở của UBND huyện T.

Vì vậy, đến ngày 24/12/2002 ông Hoàng Thanh C đã được UBND huyện T, thành phố Hải Phòng cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 851410 ngày 24/12/2002 đứng tên chủ sử dụng ông Hoàng Thanh C và vợ Phạm Thị Hải V diện tích cấp là 200m2 đất. [6.5] Bản án sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng nhận định chia di sản thửa kế của cụ T và cụ Đ theo pháp luật trên cơ sở Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 ông Q đã trả cho ông C 2 triệu đồng còn 5 triệu đồng chưa trả. Nhận định của bản án tính cụ thể kỷ phần của ông C được nhận là 147,4m2 tương ứng giá trị 7 triệu đồng, ông C đã nhận 2 triệu đồng của ông Q tương ứng với 42,14 m2.

Vì vậy, ông Q còn phải trả cho ông C số tiền 5 triệu đồng tương ứng với diện tích 105,3m2. Việc nhận định của Bản án sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng là không đúng. Số tiền 7 triệu đồng tại Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 phải được xác định là số tiền của ông Q hỗ trợ cho ông C chứ không phải là các đồng thừa kế thoả thuận kỷ phần thừa kế của ông C có giá trị là 7 triệu đồng dẫn đến việc tính sai. [6.6] Hội đồng xét xử nhận thấy Biên bản làm việc ngày 05/6/2001 có đầy đủ hàng thừa kế thứ nhất của cụ Hoàng Phú T và cụ Đỗ Thị Đ là các con ông Hoàng Thanh C, bà Hoàng Thanh H3 và ông Hoàng Thanh Q; biên bản được chính quyền địa phương UBND xã T xác nhận, các đồng thừa kế ký xác nhận và đã được thực hiện một phần theo thoả thuận nên phát sinh quyền và nghĩa vụ của các đồng thừa kế đã thoả thuận phù hợp với các Điều 684 và Điều 685 của Bộ luật Dân sự năm 1995.

[7]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Hoàng Thanh Q và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thanh H3, bà Đặng Thị H1; không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Hoàng Thanh C. Sửa bản Bản án dân sự sơ thẩm số 05/2026/DS-ST ngày 11 tháng 02 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Hải Phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự cụ thể: 12 [7.1] Bị đơn ông Hoàng Thanh Q phải trả cho nguyên đơn ông Hoàng Thanh C số tiền 5.000.000 đồng. Tại phiên toà phúc thẩm, ông Hoàng Thanh Q tự nguyện chấp nhận bồi thường thiệt hại cho ông Hoàng Thanh C do chậm thanh toán là tiền lãi 10%/năm, tính đến ngày xét xử là 25 năm, việc tự nguyện này là phù hợp nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

Vì vậy, ông Q phải trả cho ông C tổng số tiền là 17.500.000 đồng. [7.2] Ông Hoàng Thanh Q được quyền quản lý, sử dụng diện tích đất thổ cư là 464m² (diện tích đất ở đo thực tế là 530,6m2), thuộc thửa đất số 275, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại thôn F, xã T, huyện T, Hải Phòng (nay là tổ dân phố T, phường T, thành phố Hải Phòng) có các mốc từ mốc giới từ mốc 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 đến mốc 1 (Có sơ đồ kèm theo). [7.3] Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu chia di sản thừa kế diện tích đất nông có diện tích là 150m² (tích đất 03 đo thực tế là: 153,9m2) thuộc thửa đất số 359, tờ bản đồ số 02, địa chỉ thửa đất tại Xứ Đ, thôn F, xã T, huyện T, Hải Phòng (nay là tổ dân phố T, phường T, thành phố Hải Phòng) theo quy định tại khoản 2 Điều 289 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[8] Về án phí:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 147, khoản 1, 2 Điều 148; căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 4 Điều 26, khoản 1, 2 Điều 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, [8.1] Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn ông Hoàng Thanh C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được Toà án chấp nhận, cụ thể: 112.000.000 đồng + 0,1 % × (530,6m2 ×15.000.000 đồng/1m2 - 4.000.000.000 đồng) = 115.959.000 đồng. Bị đơn ông Hoàng Thanh Q phải chịu án phí dân sự sơ thẩm số tiền là 17.500.000 đồng × 5% = 875.000 đồng. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thanh H3 là người khuyết tật nặng tại Quyết định số 8776/QĐ-UBND, ngày 13/8/2024 của Ủy ban nhân dân huyện T, thành phố Hải Phòng, bà H3 có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm. [8.2] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Hoàng Thanh C không được chấp nhận nên ông C phải nộp 300.000 đồng tiền án phí dân sự phúc thẩm. Đối trừ với số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm ông C đã nộp theo Biên lai thu tiền số 0002275 ngày 03 tháng 3 năm 2026 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 1 - Hải Phòng. Ông C còn phải nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm số tiền là 115.659.000 (Một trăm mười lăm triệu sáu trăm năm mươi chín nghìn) đồng. 13 Do yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Hoàng Thanh Q và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Đặng Thị H1, bà Hoàng Thanh H3 được chấp nhận nên ông Q và bà H1 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Đối trừ với số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm ông Q và bà H1 đã nộp theo Biên lai thu tiền số 0002267 ngày 03 tháng 3 năm 2026 và biên lai thu tiền số 0002418 ngày 05 tháng 3 năm 2026 tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 1 - Hải Phòng, ông Q và bà H1 còn phải nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm số tiền là 275.000 (Hai trăm bảy mươi lăm nghìn) đồng. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Hoàng Thanh H3 là người khuyết tật nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm.