Bản án 24/2026/DS-STTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: [1.1]. Về thẩm quyền và quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn là bà Phùng Thị Châu H khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Yêu cầu bị đơn ông Phùng Thế V có nơi cư trú tại khối B, phường N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (Nay là K N, phường V, tỉnh Nghệ An) chia di sản thừa kế của cụ Nguyễn Thị T4 đối với Thửa đất số 59 tờ bản đồ số 40, diện tích 198,8m2 tại tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (Nay là K N, phường V, tỉnh Nghệ An). Đây là vụ kiện “Tranh chấp về thừa kế tài sản”.

Vì vậy, Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An thụ lý giải quyết vụ án là đúng quy định tại khoản 5 Điều 26; Điều 35, khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng Dân sự [1.2]. Vào ngày 14/4/2026, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn đã giao nộp tài liệu, chứng cứ là 01 “Vi bằng” do Văn phòng T5 lập theo yêu cầu của người lập vi bằng là bà Phùng Thị Châu H. Nội dung Vi bằng thể hiện ghi lại cuộc ghi âm giữa giọng nói phụ nữ (được cho là giọng của bà Phùng Thị Châu H) với G nói đàn ông có tên gọi là “Lý” để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện về việc ngoài lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế của cụ Lê Thị T thì các đồng thừa kế còn có sự thỏa thuận khác. Theo lời trình bày của người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn và ông Phùng Thế H2 thì người tên L3 chính là ông Phùng Xuân C. Tuy nhiên nội dung Vi bằng không thể hiện rõ cuộc nói chuyện giữa giọng nói phụ nữ (được cho là giọng của bà Phùng Thị Châu H) với G nói đàn ông có tên gọi là “Lý” được nói chuyện vào thời gian nào, được ghi âm vào thời gian nào; nội dung ghi âm không thể hiện rõ có nội dung thỏa thuận khác về chia di sản thừa kế của cụ T. Mặt khác, theo lời trình bày của ông V là người đại diện theo ủy quyền của ông Phùng Xuân C thì sau khi ông C được tiếp cận tài liệu là Vi bằng trên thì ông C khẳng định đây không phải là lời 8 nói của ông C, ông C không có cuộc nói chuyện trên với bà H nên không có cơ sở để xem xét tài liệu là Vi bằng nêu trên.

[2] Về nội dung: [2.1]. Về nguồn gốc thửa đất và xác định tài sản tranh chấp: Căn cứ hồ sơ cấp GCNQSD đất; Bản án số 20 cũng như lời trình bày của các đương sự thì: Năm 1979, cụ Phùng Thế H3 được Bộ chỉ huy quân sự tỉnh N cấp đất ở khu đất phía Bắc Tỉnh ủy thuộc địa phận xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Đến năm 1982 cụ H3 được giao diện tích đất sử dụng là 360m2 theo Quyết định số 01/QB ngày 30/12/1982. Cụ H3 cùng vợ là cụ Lê Thị T sinh S1 trên thửa đất được cấp cho đến ngày 20/3/1995 thì cụ T chết. Ngày 03/8/2000, Ủy ban nhân dân tỉnh N đã cấp GCNQSD đất cho Hộ ông Phùng Thế H3 đối với Thửa đất số 47, tờ bản đồ số 58, diện tích 337,7m2 tại xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Ngày 15/01/2001, Ủy ban nhân dân tỉnh N đã cấp đổi GCNQSD đất số 2901120094 cho Hộ ông Phùng Thế H3 và vẫn giữ nguyên số tờ, số thửa nhưng diện tích tăng lên là 442,50m2. Theo bản đồ đo đạc năm 1999 – 2000 thì thửa đất trên là Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Ngày 31/8/2010, cụ H3 làm Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho vợ chồng ông Phùng Thế V và bà Nguyễn Thị T1 (là con trai, con dâu của cụ H3, cụ T) thửa đất nói trên và được Ủy ban nhân dân thành phố Vinh cấp GCNQSD đất số BD 652704 mang tên ông Phùng Thế V, bà Nguyễn Thị T1. Đến ngày 09/3/2020 cụ H3 chết không để lại di chúc. Cùng năm 2020, ông Phùng Xuân C (là con trai của cụ H3, cụ T) làm đơn khởi kiện vụ án hành chính nên GCNQSD đất mang tên ông Phùng Thế V, bà Nguyễn Thị T1 đã bị hủy theo Bản án hành chính số 29/2020/HCST ngày 22/9/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An. Năm 2023 ông V và bà T1 ly hôn. Tại Bản án số 20 đã xác định “Hợp đồng chuyển nhượng/tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất” ngày 31/8/2010 giữa cụ Phùng Thế H3 và ông Phùng Thế V, bà Nguyễn Thị T1 đối với Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 (trước đây là Thửa đất số 47, tờ bản đồ 58) tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (có diện tích theo hiện trạng đo đạc là 542,6m2) là hợp pháp và có hiệu lực.

Vì vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An đã xác định tài sản chung của ông Phùng Thế V, bà Nguyễn Thị T1 là phần tài sản của cụ H3 được hưởng tại Thửa đất số

59. Tại Bản án số 20, tuyên chia tài sản chung là quyền sử dụng đất do cụ H3 và cụ T để lại như sau: "3.1. Giao cho bà Nguyễn Thị T1 được quyền quản lý sử dụng diện tích đất 164,5m2 và tài sản trên đất gồm 01 ngôi nhà cấp 4, 01 nhà vệ sinh của thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V trị giá 2.354.500.000 đồng.... 9 3.2. Giao cho ông Phùng Thế V được quyền quản lý sử dụng diện tích đất là 179m2 và tài sản trên đất gồm 01 ngôi nhà 02 tầng có tổng giá trị tài sản 2.882.220.000 đồng. Tạm giao cho ông V quản lý 198,8m2 đất là di sản thừa kế của cụ Phùng Thị T2 để lại cho các đồng thừa kế là ông Phùng Xuân C, bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Thế H2 và ông Phùng Thế V. Tổng diện tích đất ông V quản lý là 378,1m2 của thửa đất số 59 tờ bản đồ số 40, tại xóm B, xã N, thành phố V... Bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V có quyền khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T2 để lại là 198,8m2 đất của thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V bằng một vụ án khác khi có yêu cầu". Như vậy, đối với phần tài sản của cụ Phùng Thế H3 được hưởng trong khối tài sản chung của cụ H3, cụ Tam V1 phần tài sản thừa kế của cụ H3 được hưởng từ di sản thừa kế của cụ T2 để lại đã được tặng cho ông V, bà T1 nên thuộc tài sản chung của ông V, bà T1. Phần tài sản này đã được Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An giải quyết chia tài sản chung giữa ông V và bà T1 trong vụ án Hôn nhân và gia đình theo Bản án số 20 đã có hiệu lực pháp luật. Đối với phần di sản thừa kế của cụ Lê Thị T để lại là 198,8m2 đất tại Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (nay là K N, phường V, tỉnh Nghệ An) chưa được Tòa án giải quyết mà tạm giao cho ông V quản lý. Bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V có quyền khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T để lại. Sau khi có Bản án số 20, ông Phùng Thế V đã làm thủ tục nhập phần diện tích 179m2 là tài sản chung ông được chia và phần diện tích 198,8m2 là di sản của cụ T để lại và đăng ký kê khai biến động quyền sử dụng đất. Đến ngày 31/7/2024, ông Phùng Thế V đã được Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố V cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DP 776703 ngày 31/7/2024 đứng tên ông Phùng Thế V đối với Thửa đất số 226, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (nay là khối B N, phường V, tỉnh Nghệ An). Mặc dù thửa đất có sự biến động thay đổi về tên gọi số thửa nhưng căn cứ vào tài liệu thu thập được, Hội đồng xét xử xác định phần diện tích 198,8m2 đất tại Thửa đất số 226, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (nay là khối B N, phường V, tỉnh Nghệ An) có nguồn gốc là di sản của cụ Lê Thị T để lại, là tài sản hiện các đương sự đang tranh chấp. Đây là tình tiết, sự kiện đã được xác định tại Bản án số 20 đã có hiệu lực pháp luật nên không cần phải chứng minh được quy định tại Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự. [2.2]. Về thời hiệu chia di sản thừa kế: Cụ Nguyễn Thị T4 chết vào ngày 20/3/1995, không để lại di chúc. Từ những năm 2020 đến năm 2023, các bên 10 liên quan có khởi kiện vụ án hành chính, vụ án hôn nhân và gia đình, trong đó đều có tranh chấp đến Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40, tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Đến ngày 19/10/2023, tại Bản án số 20/2023/HNGĐ-PT của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An đã nhận định di sản thừa kế của cụ T4 để lại là 198,8m2 tại Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40, tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An, các hàng thừa kế của cụ T4 có quyền khởi kiện chia di sản thừa kế bằng một vụ án dân sự khác khi có yêu cầu. Do đó thời gian từ năm 2020 đến năm 2023 không được tính vào thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế được quy định tại Điều 156 Bộ luật dân sự năm 2015. Đến ngày 01/7/2025, bà Phùng Thị Châu H làm đơn khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T4 để lại.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế vẫn còn. [2.3]. Về xác định hàng thừa kế: Cụ Lê Thị T có chồng là cụ Phùng Thế H3, đã chết vào ngày 09/3/2020. Các đương sự đều thừa nhận cụ T, cụ H3 không có con nuôi, con riêng nào khác. Do đó hàng thừa kế thứ nhất của cụ T được hưởng di sản của cụ T để lại gồm 04 ông bà: Bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V. [2.4]. Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn thì thấy rằng: Tại Bản án số 20 đã tuyên: “...Tạm giao cho ông V quản lý 198,8m2 đất là di sản thừa kế của cụ Phùng Thị T2 để lại cho các đồng thừa kế là ông Phùng Xuân C, bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Thế H2 và ông Phùng Thế V. ..... Bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V có quyền khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T2 để lại là 198,8m2 đất của thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V bằng một vụ án khác khi có yêu cầu".

Tuy nhiên, sau khi có Bản án số 20, các đồng thừa kế của cụ T2 gồm bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V đã không khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T2 để lại mà đến ngày 11/01/2024, các đồng thừa kế của cụ T2 và bà Nguyễn Thị T1 đã thống nhất lập “Văn bản thỏa thuận về việc xác định đất ở”, theo đó các bên thỏa thuận trong phần diện tích 198,8m2 đất là di sản của cụ T2 để lại thì có 66,6m2 đất ở và 132m2 đất vườn liền kề đất ở. Văn bản thỏa thuận được chứng thực tại Văn phòng C2, số chứng thực 005, quyển số 01/2023-SCT/CK,CĐ. Đến ngày 29/01/2024, các đồng thừa kế của cụ T2 gồm bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Xuân C, ông Phùng Thế H2, ông Phùng Thế V đã thống nhất lập “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế”. Theo nội dung văn bản thì các đồng thừa kế gồm bà H, ông C, ông H2 đã thống nhất tặng cho và phân chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất diện tích 198,8m2 của cụ T2 để lại tại Thửa đất 11 số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An theo Bản án số 20 cho em ruột là ông Phùng Thế V. Ông Phùng Thế V đồng ý nhận thừa kế phần quyền sử dụng đất được các anh chị ruột tặng cho cộng với phần diện tích quyền sử dụng đất mà ông được hưởng thừa kế từ mẹ đẻ để được hưởng trọn vẹn toàn bộ diện tích 198,8 m² đất tại Thửa đất số 59, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An theo Bản án số

20. Kể từ ngày ký Văn bản này, ông Phùng Thế V được toàn quyền quản lý, sử dụng và định đoạt. Ông Phùng Thế V được toàn quyền liên hệ với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để lập, ký tên trên các giấy tờ theo quy định của pháp luật, để được đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật và đó là tài sản riêng của ông Phùng Thế V, ông Phùng Thế V có toàn quyền của người sử dụng đất. Văn bản thỏa thuận được công chứng tại Văn phòng C2, số công chứng 0274, quyển số 01/2024 TP/CC-SCC/HĐGD. Bà Phùng Thị Châu H, ông Phùng Thế H2 cho rằng ngoài “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 thì các đồng thừa kế còn thỏa thuận bằng miệng với nội dung: “Sau khi được tặng cho di sản thừa kế của cụ T2 để lại thì ông V làm thủ tục để được cấp GCNQSD đất, sau đó ông V có trách nhiệm bán đất và chia đều số tiền bán đất cho 04 chị em theo kỷ phần mỗi người được hưởng”. Do ông V không thực hiện theo thỏa thuận miệng nên bà H khởi kiện chia di sản thừa kế của cụ T2 để lại.

Tuy nhiên, bà H và ông H2 đều không cung cấp được tài liệu chứng cứ gì chứng minh có sự thỏa thuận bằng miệng trên. Trong khi đó, ông Phùng Xuân C và ông Phùng Thế V đều khẳng định ngoài “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 thì các đồng thừa kế không có thỏa thuận nào khác. Ông C, ông V cho rằng các đồng thừa kế đã thống nhất tặng cho di sản của cụ T2 để lại cho ông V và ông V đã được Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố Vinh cấp GCNQSD đất đứng tên ông Phùng Thế V nên đây là tài sản riêng của ông V. Hội đồng xét xử xét thấy, bà H và ông H2 không cung cấp được tài liệu, chứng cứ gì chứng minh có sự thỏa thuận bằng miệng nêu trên nên đây không phải là trường hợp tặng cho tài sản có điều kiện được quy định tại Điều 462 Bộ luật dân sự năm2015. Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa, các đương sự đều thừa nhận “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 được lập trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối hay ép buộc, tại thời điểm ký văn bản thì các bên đều có năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật. Theo quy định tại Điều 459 Bộ luật dân sự năm 2015 thì: “1. Tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định 12 của luật.

2. Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; ...”. Xét, nội dung “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội. Văn bản được công chứng tại Văn phòng C2 đã đảm bảo về mặt hình thức. Sau khi ký Văn bản thỏa thuận trên thì ông Phùng Thế V đã làm thủ tục để nhập phần diện tích 179m2 là tài sản chung ông được chia tại Bản án số 20 và phần diện tích 198,8m2 là di sản của cụ T2 để lại mà ông được tặng cho tại “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 và đăng ký kê khai biến động quyền sử dụng đất. Đến ngày 31/7/2024, ông Phùng Thế V đã được Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai thành phố V cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DP 776703 ngày 31/7/2024 đứng tên ông Phùng Thế V đối với Thửa đất số 226, tờ bản đồ số 40 tại xóm B, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An (nay là khối B N, phường V, tỉnh Nghệ An). Như vậy việc tặng cho di sản thừa kế mà các đồng thừa kế gồm bà H, ông C, ông H2 tặng cho ông V đã được hoàn thành nên đây là tài sản riêng thuộc quyền sử dụng của ông V mà không còn là di sản thừa kế của cụ T2.

Vì vậy, “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” ngày 29/01/2024 là hợp pháp, có hiệu lực pháp luật.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn cũng như ý kiến chia di sản thừa kế của ông H2 không có căn cứ để chấp nhận.

[3]. Về chi phí tố tụng: Quá trình giải quyết vụ án, bà Phùng Thị Châu H đã nộp tạm ứng chi phí tố tụng. Yêu cầu của Nguyên đơn bà Phùng Thị Châu H không được chấp nhận nên bà H phải chịu chi phí tố tụng xem xét, thẩm định tại chỗ tài sản, định giá và cắm mốc, đo đất là 6.240.000 đồng (Sáu triệu hai trăm bốn mươi nghìn đồng).

[4]. Về án phí: Yêu cầu khởi kiện của bà Phùng Thị Châu H không được chấp nhận nên bà H phải chịu án phí DSST.

Tuy nhiên, bà H là người cao tuổi nên được miễn toàn bộ án phí theo quy định tại điểm đ Khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016.

[5]. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.