Bản án 13/2026/KDTM-PTTranh chấp về xây dựng
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty T và một phần yêu cầu phản tố của Công ty B. 1.1. Công ty B có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty T số tiền 4.232.478.594 đồng (Bốn tỷ hai trăm ba mươi hai triệu bốn trăm bảy mươi tám nghìn năm trăm chín mươi tư đồng). Trong đó: + Giá trị hoàn thành số tiền bao gồm: 3.676.208.952 đồng (Ba tỷ sáu trăm bảy mưới sáu triệu hai trăm linh tám nghìn chín trăm năm mươi hai…
Nhận định của Tòa án
Căn cứ vào các tài liệu đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét toàn diện tài liệu, chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên và ý kiến của các đương sự có mặt tại phiên tòa. Hội đồng xét xử nhận định:
[1]. Về tố tụng: Nguyên đơn Công ty T, bị đơn Công ty B và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ngân hàng N có đơn kháng cáo đúng hạn và đã nộp tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đầy đủ nên Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An thụ lý và được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm. 27 Tại phiên toà, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là Công ty Cổ phần G và Công ty Cổ phần N2 vắng mặt nhưng đã có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử xét xử tiếp tục xét xử theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự.
[2]. Xét kháng cáo của Công ty T, Công ty B và Ngân hàng N thấy rằng: [2.1]. Công ty T là nhà thầu phụ, ký với Công ty B là nhà thầu chính ký Hợp đồng thi công xây dựng công trình số 2909/2022/HĐTC/Công ty B-TG ký ngày 29/09/2022 về việc thi công xây dựng Gói thầu “Cung cấp, lắp đặt hệ thống Cơ Điện” - Dự án Trung tâm trưng bày, mua bán, cung cấp dịch vụ theo tiêu chuẩn toàn cầu của T7 tại Lô A1 Khu Q, Phường M2, Thành phố Đ, tỉnh Lâm Đồng. Trong đó Công ty T là bên nhận thầu (Nhà thầu phụ) và Công ty B là bên giao thầu (Nhà thầu chính). Công ty B đã tạm ứng cho Công ty T số tiền 14.769.117.119 đồng (Bằng chữ: Mười bốn tỷ, bảy trăm sáu chín triệu, một trăm mười bảy nghìn, một trăm mươi chín đồng) và đã bàn giao mặt bằng đầy đủ cho Công ty T thực hiện thi công vào ngày 15/2/2023. Để bảo đảm cho số tiền ứng trước của Công ty B, phía Công ty T đã đề nghị Ngân hàng N phát hành 02 thư bảo lãnh là: Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/906-BL/LT.KIET ngày 10/11/2022 có giá trị bảo lãnh là 14.769.117.119 đồng, và Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 660/2022/BL-NHNA-LT.KIET ngày 02/12/2022 có giá trị bảo lãnh là 7.384.558.560 đồng. Đối với giá trị pháp lý của Hợp đồng 2909, các bên tham gia ký kết Hợp đồng đều tự nguyên, nội dung của các hợp đồng không vi phạm điều cấm, không trái quy định của pháp luật,
Do đó, hợp đồng ký kết giữa các đương sự là hoàn toàn hợp pháp, được pháp luật bảo vệ. Trong quá trình thực hiện Hợp đồng, giữa Công ty T và Công ty B phát sinh tranh chấp về việc thực hiện Hợp đồng, dẫn đến Công ty B chấm dứt Hợp đồng trước thời hạn. Từ đó phát sinh tranh chấp về giá trị khối lượng công việc đã thực hiện, tiền tạm ứng và nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng, chi phí công tác chuẩn bị và các điều kiện chung, phạt vi phạm hợp đồng, bồi thường thiệt hại và nghĩa vụ thực hiện các thư bảo lãnh do Ngân hàng N phát hành. Sau khi xét xử thì Công ty T, Công ty B và Ngân hàng N không đồng ý với Bản án sơ thẩm nên kháng cáo đối với Bản án sơ thẩm số 11/2025/KDTM-ST ngày 09/6/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An. [2.2]. Xem xét việc chấm dứt Hợp đồng 2909 của Công ty B:
Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện sau khi ký kết Hợp đồng, CÔNG TY T có nhiều lần vi phạm tiến độ thi công. Căn cứ Biên bản làm việc ngày 06/6/2023 về việc thiếu nhân lực thi công, ảnh hưởng tiến độ dự án: Bảng tiến độ nhân lực 120 người nhưng trung bình mỗi ngày chỉ có 8-12 người, chưa thi công hoàn thiện hệ thống mep khối căn hộ, khối hành lang, trục đứng.. để đóng trần, đóng hộp gain; chưa hoàn thành hệ thống nước mưa tạm gây ảnh hưởng đến chất lượng dự án và kế hoạch thi công còn dang dở, ảnh hưởng đến thấm nước vào khối phòng, mặc dù đã được nhắc nhở nhưng vẫn không có công nhân thi công hệ thống cấp thoát nước trong các ngày 4,5,6/06/2023. Các ngày khác rất ít 28 khoảng 2-3 công nhân/ngày, ảnh hưởng công tác hoàn thành hạng mục, kế hoạch bàn giao xây dựng cán nên hoàn thiện khối phòng và tiến độ hoàn thiện nội thất. Khối lượng vật tư nhập về khoảng 30%. Theo Công ty B thì BQL/DA yêu cầu nhà thầu khẩn trương bổ sung nhân lực thi công, đáp ứng tiến độ. Biên bản này có xác nhận của Đại diện Công ty T và có cam kết ngày 08/8/2023 bổ sung thêm 10 công nhân thi công phần cấp thoát nước cho tầng 4, tầng
5. Do Công ty T không khắc phục được tình trạng chậm tiến độ nên Công ty B đã thông báo về việc chấm dứt hợp đồng thầu phụ số 246/2023/TB- Công ty B- QLDA ngày 09/6/2023 với nội dung:
Căn cứ vào Biên bản làm việc số 230603 ngày 03/6/2023 về việc xác định tình hình thi công gói thầu tại công trường đến hết ngày 01/6/2023 của ba bên; Căn cứ công văn số 221 ngày 31/5/2023 của Công ty B đề nghị bổ sung vật tư và nhân lực để đảm bảo tiến độ Hợp đồng. Thông báo:
1. Công ty T không đủ năng lực tiếp tục thi công hợp đồng. Cụ thể: Chậm tiến độ 30 ngày đối với hạng mục “Thi công hệ thống thoát nước ban công, thoát nước mưa trên mái xuống hầm B2/ thi công hệ thống MEP của tầng mái, tầng 5,4,3,2,1, B nên cần căn cứ Điều 15.2 chấm dứt hợp đồng. Thời gian chấm dứt là ngày 19/6/2023. Thông báo này Công ty T thừa nhận tại phiên tòa đã được nhận và cho rằng cũng có lỗi của Công ty B nhưng không xuất trình tài liệu thể hiện hai bên có văn bản làm việc để xác định lỗi của Công ty B. Để tạo điều kiện cho Công ty T tiếp tục thực hiện Hợp đồng nên ngày 15/06/2023 hai bên ký Biên bản thỏa thuận: Công ty T đã cam kết thực hiện thi công theo tiến độ mới như sau: + Hoàn thành việc huy động bộ máy, vật tư, thiết bị, nhân công có mặt tại công trường trước ngày 20/06/2023; + Hoàn thành thi công hệ thống cơ điện trong phòng để bàn giao cho nhà thầu nội thất khu vực tầng 1, tầng 4, tầng 5 đến hết ngày 15/07/2023; + Hoàn thành việc thanh toán cho các nhà thầu phụ của Bên Công ty T trước ngày 19/06/2023; Hoàn thành công việc combine, trình duyệt các bản vẽ thi công trước ngày 30/06/2023; Trình tổng hợp khối lượng, phát sinh tăng giảm, thay đổi chủng loại vật tư thiết bị tổng thể toàn dự án trong vòng 07 ngày kể từ ngày bản vẽ được Công ty B phê duyệt; Hoàn thành việc cung cấp đơn đặt hàng các vật tư thiết bị nhập khẩu trước ngày 30/06/2023; Hoàn thành việc cung cấp bảng tiến độ chi tiết cho từng hạng mục công việc đến ngày 15/07/2023. Cũng theo Biên bản thỏa thuận ngày 15/06/2023, Công ty T cam kết đảm bảo số lượng nhân sự tối thiểu thực hiện công việc hàng ngày tối thiểu là 12 kỹ sư và 60 công nhân. Tuy nhiên tại Biên bản hiện trường ngày 16/7/2023 thể hiện Công ty T chỉ huy động 4 công nhân. Tại phiên tòa phúc thẩm Công ty T thừa nhận không hoàn thành tất cả các công việc theo thỏa thuận ngày 15/6/2023. Ngày 27/7/2023, Công ty B đã phát hành Công văn số 354/2023/TB. Công ty số B-QLDA về việc đơn phương chấm dứt Hợp đồng 2909/2022/HĐTC/CÔNG TY B-TG ngày 29/9/2022 với Công ty T. thầu phụ 29 Công ty T kháng cáo cho rằng Công ty T cho rằng Công ty B không có quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng theo Điều 15.2 Hợp đồng vì Công ty T không thuộc trường hợp chậm tiến độ quá 30 ngày đối với từng hạng mục công trình hoặc toàn bộ công trình. Theo Công ty T, Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023 chỉ là thỏa thuận bổ sung về tiến độ, không sửa đổi Điều 15.2 của Hợp đồng; do đó, việc Công ty B căn cứ vào việc không thực hiện đúng các mốc tiến độ trong Biên bản để chấm dứt Hợp đồng là không có căn cứ, Công ty T chỉ chấp nhận chịu phạt vi phạm do chậm tiến độ. Hội đồng xét xử xét thấy Biên bản thỏa thuận ngày 15/06/2023 là sự thoả thuận của các bên ký kết sau khi Công ty T đã vi phạm tiến độ. Nội dung Biên bản thể hiện việc các bên thống nhất lại các nghĩa vụ và thời gian mà Công ty phải thực hiện các công việc thi công. Tại Điều 4 Biên bản thỏa thuận với nội dung: Trường hợp Công ty T vi phạm bất kỳ cam kết nào trong Biên bản thì Công ty B có quyền áp dụng các chế tài theo Hợp đồng và được quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng ngay lập tức. Tại phiên toà, Công ty T thừa nhận Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023 bổ sung hợp đồng, là một bộ phận của quá trình thực hiện Hợp đồng. Như vậy biên bản thỏa thuận là căn cứ để Công ty B xem xét việc tiếp tục hay chấm dứt Hợp đồng nếu Công ty T không thực hiện đúng các cam kết đã thống nhất. Đối với ý kiến của Công ty T cho rằng việc Công ty B chậm ký Hợp đồng, chậm tạm ứng, chậm thanh toán, chậm tập kết một số vật tư, chậm phê duyệt phát sinh và nhiều lần thay đổi thiết kế là nguyên nhân dẫn đến việc Công ty T không hoàn thành tiến độ, Hội đồng xét xử xét thấy không có căn cứ chấp nhận: Mặc dù trong quá trình thực hiện Hợp đồng, Công ty B có một số nội dung chưa thực hiện đúng thời điểm như chậm tạm ứng, chậm thanh toán hồ sơ thanh toán đợt 1, đợt 2 và một số nội dung khác, tuy nhiên sau khi rà soát toàn bộ tình hình thực hiện Hợp đồng và xem xét các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi công, các bên đã thống nhất điều chỉnh tiến độ và lập Biên bản ngày 15/6/2023, trong đó Công ty T xác nhận các mốc tiến độ mới và cam kết thực hiện. Điều này thể hiện các bên đã thống nhất xác lập lại tiến độ thực hiện Hợp đồng trên cơ sở đã tính đến các yếu tố ảnh hưởng phát sinh trước thời điểm lập Biên bản.
Tuy nhiên, sau thời điểm này, Công ty T vẫn không hoàn thành các mốc tiến độ đã cam kết. Đồng thời, Công ty T không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh các vi phạm của Công ty B là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc không hoàn thành các mốc tiến độ theo Biên bản ngày 15/6/2023; cũng không chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa các vi phạm mà Công ty B bị cho là đã thực hiện với việc Công ty T không hoàn thành các mốc tiến độ đã cam kết. Mặt khác, tại Công văn số 475/Công ty T ngày 31/7/2023 gửi Công ty B, chính Công ty T thừa nhận những khó khăn về tài chính của doanh nghiệp đã ảnh hưởng đến việc tập kết vật tư, huy động nhân lực và tiến độ thực hiện dự án.
Do đó, không có căn cứ xác định các vi phạm của Công ty B là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc Hợp đồng bị chấm dứt.
Từ những phân tích nêu trên có đủ căn cứ xác định Công ty T không khắc phục các vi phạm về tiến độ mặc dù đã được Công ty B tạo điều kiện, đồng thời tiếp tục vi 30 phạm các cam kết đã xác lập tại Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023.
Do đó, Công ty B có quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng theo Điều 15.2 Hợp đồng và Điều 4 Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023. Cụ thể: “Điều 15.2 Chấm dứt Hợp đồng bởi Bên A quy định: Bên A sẽ được quyền chấm dứt Hợp đồng vào bất cứ lúc nào thuận tiện cho Bên A, bằng cách thông báo trước 05 (năm) ngày cho Bên B về việc chấm dứt Hợp đồng khi Bên B không đủ năng lực để tiếp tục thi công Công Trình hoặc khi bên B vi phạm một trong các nội dung sau: … BÊN B vi phạm Hợp Đồng, không thực hiện đúng và/hoặc thực hiện không đầy đủ Phạm Vi Công Việc theo Hợp Đồng mà đã được BÊN A nhắc nhở, yêu cầu khắc phục nhưng vẫn không khăc phục trong khoảng thời gian đã được ấn định hoặc khắc phục chậm trễ;”. Điều 4 Biên bản thỏa thuận ngày 15/06/2023 quy định: “Điều
4. Xử lý khi vi phạm cam kết: 4.1. Trường hợp Bên B vi phạm bất kỳ cam kết và nghĩa vụ nào được quy định tại Biên bản thỏa thuận này, Bên A có quyền áp dụng một hoặc đồng thời toàn bộ các chế tài sau: a) Áp dụng các quy định về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại theo quy định tại Hợp đồng, trong đó, số ngày vi phạm được tỉnh từ ngày từ ngày Bên B vi phạm tiến độ ban đầu của Hợp đồng; b) Được quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng ngay lập tức mà không thực hiện thông báo cho Bên B”. Như vậy việc chấm dứt hợp đồng của Công ty B là có căn cứ và việc chấm dứt Hợp đồng là do Công ty T đã có các vi phạm dẫn đến chấm dứt Hợp đồng. [2.3]. Xét kháng cáo của nguyên đơn Công ty T và bị đơn Công ty B về giá trị hoàn thành công việc: Quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm Đại diện của nguyên đơn và bị đơn đều thống nhất xác nhận số tiền tạm ứng đợt 1 là 14.769.117.119 đồng. Tổng giá trị khối lượng hoàn thành công việc nguyên đơn và bị đơn xác nhận đúng như nội dung Biên bản làm việc ngày 11/12/2023 là 4.136.517.728 đồng bao gồm thuế giá trị gia tăng, trong đó đợt 1 và đợt 2 là 744.195.625 đồng và đợt 3 là 3.392.322.103 đồng. Giá trị khối lượng hoàn thành Công ty B đã thanh toán cho Công ty T đợt 1 và đợt 2 bao gồm thuế giá trị gia tăng là 436.308.776 đồng. Giá trị khối lượng hoàn thành Công ty B chưa thanh toán cho Công ty T bao gồm thuế giá trị gia tăng của đợt 1 và đợt 2 là 307.886.849 đồng và giá trị khối lượng hoàn thành của đợt 3 là 3.392.322.103 đồng. Tổng cộng của ba đợt chưa thanh toán là: 3.700.208.952 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm đã ghi nhận nội dung này là đúng theo sự thỏa thuận của các bên. Tại phiên tòa phúc thẩm đại diện của bị đơn trình bày trong số tiền đợt 1 và đợt 2 chốt tại Biên bản họp ngày 11/12/2023 mặc dù các bên thống nhất giá trị thanh toán còn lại là 307.886.849 đồng nhưng các bên đã thống nhất khấu trừ thêm số tiền 31 24.000.000 đồng là số tiền mà Công ty B đã trả xử lý trám trét, vệ sinh khu vực thi công là 10.000.000 đồng và chi phí thi công xây dựng, trát đường ống thoát nước tầng 2, tầng 3 là 14.000.000 đồng, số tiền này bên Công ty B thực chất đã thanh toán thay cho Công ty T, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét đề nghị trừ vào số tiền đợt 1 và đợt 2 Công ty B còn phải thanh toán cụ thể là 307.886.849 đồng – 24.000.000 đồng = 283.886.849 đồng.
Xét thấy, tại Bảng tổng hợp giá trị đề nghị thanh toán đợt 1 do Công ty T lập thể hiện khoản chi phí đúng như bị đơn trình bày. Tại phiên tòa, Công ty T cũng thống nhất việc khấu trừ các khoản chi phí này do khoản tiền này Công ty B đã trả thay cho Công ty T, tại phiên toà Công ty T đã thừa nhận nên chấp nhận nội dung kháng cáo này của Công ty B. Sửa Bản án sơ thẩm, ghi nhận sự thoả thuận của các bên xác định giá trị thanh toán còn lại của Hồ sơ thanh toán đợt 1 và đợt 2 là 283.886.849 đồng. Đối với giá trị hoàn thành đợt 3 chưa thanh toán theo Biên bản họp ngày 11/12/2023 là 3.392.322.103 đồng. Nên buộc Công ty B phải thanh toán cho Công ty T số tiền bao gồm: 283.886.849 đồng + 3.392.322.103 đồng = 3.676.208.952 đồng. [2.4]. Xét kháng cáo của nguyên đơn Công ty T, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Ngân hàng N và bị đơn Công ty B về Chi phí quản lý dự án: Tại cấp sơ thẩm nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán Chi phí quản lý dự án cho Công ty T là 5.374.396.895 đồng. Nguyên đơn kháng cáo không đồng ý với cách tính chi phí chung của Bản án sơ thẩm theo thời gian thực hiện là 8.386.267.839 đồng và cách tính theo giá trị hoàn thành số tiền 515.064.484 đồng và không đồng ý tính lỗi để quyết định tính chi phí công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung vì theo Hợp đồng là trọn gói, là chi phí cố định, không phụ thuộc vào phát sinh, vào khối lượng thi công hoàn thành, không phụ thuộc vào lỗi hai bên. Đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm buộc Công ty B phải trả cho Công ty T tổng số tiền là 9.641.210.388 đồng. Bị đơn kháng cáo không đồng ý Tòa án cấp sơ áp dụng hai phương án dẫn đến chi phí quản lý bị tính trùng hai lần, dưới hai phương án khác nhau, gây thiệt hại cho Công ty B. Phương pháp tính của Nguyên đơn và Bị đơn cơ bản là giống nhau, chỉ khác ở tỷ lệ khối lượng. Công ty B áp dụng cách tính chi phí quản lý theo tỷ lệ phần trăm khổi lượng hoàn thành. Công ty T áp dụng cách tính chi phí quản lý theo thời gian thực hiện. Bên cạnh đó, yêu cầu tính chi phí quản lý của Công ty T không có căn cứ do các số liệu về tỷ lệ khối lượng của Công ty T không có hồ sơ chứng minh, không thỏa thuận trong hợp đồng và không có cơ sở giải trình để áp dụng; Công ty T viện dẫn Khoản 5.3.6 Điều 5 HĐ tuy nhiên khoản này chưa được kích hoạt để áp dụng; cách lập luận của Công ty T về trọn gói cho chí phí quản lý không đúng. Hội đồng xét xử xét thấy: Tại “Biểu
1. Các công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung” của Phụ lục 2 Hợp đồng, cụ thể tại điểm h quy định: “Các khoản chi phí liên quan đến việc sử dụng nhân sự, máy móc, công tác quản lý, giám sát và các chi phí theo thời gian sẽ được đưa vào chứng nhận thanh toán theo tỷ lệ trực tiếp với giá trị khối lượng công việc hoàn thành trong thời gian thực hiện công trình”. Như vậy, ngay 32 trong Hợp đồng, các bên đã thống nhất phương thức thanh toán hạng mục này gắn với tiến độ và giá trị thực hiện của công trình. Mặt khác, khoản 4 Điều 144 Luật Xây dựng năm 2014 và khoản 5 Điều 19 Nghị định số 37/2015/NĐ-CP quy định, đối với hợp đồng trọn gói, việc thanh toán được thực hiện theo tỷ lệ phần trăm giá hợp đồng hoặc giá trị công việc tương ứng với giai đoạn thanh toán mà các bên đã thỏa thuận trong hợp đồng.
Do đó, việc hạng mục này được xác định là “trọn gói” không đồng nghĩa với việc nhà thầu đương nhiên được thanh toán toàn bộ giá trị của hạng mục khi công trình chưa hoàn thành hoặc hợp đồng bị chấm dứt trước thời hạn mà vẫn phải thực hiện theo phương thức thanh toán đã được các bên thỏa thuận. Thấy rằng, Hợp đồng không có Điều khoản nào quy định khi công trình chưa hoàn thành hoặc Hợp đồng bị chấm dứt thì nhà thầu vẫn được thanh toán toàn bộ phần chi phí cố định của hạng mục chi phí công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung. Việc Công ty T tự phân chia hạng mục này thành chi phí cố định và chi phí theo tiến độ để yêu cầu thanh toán 9.641.210.388 đồng không phù hợp với nội dung Hợp đồng mà các bên đã ký kết. Ngoài ra, Hợp đồng không có Điều khoản nào quy định giá trị thanh toán tính theo Thời gian như quan điểm của Nguyên đơn. Như vậy, công thức tính chi phí quản lý là: Chi phí quản lý = Tổng giá trị hoàn thành trước thuế Tổng giá trị Hợp đồng không bao gồm chi phí quản lý x Tổng Chi phí quản lý trước thuế Theo Hợp đồng 2909 và phụ lục Hợp đồng thì: Tổng giá trị Hợp đồng theo quy định tại Khoản 8.2.1 Điều 8 Hợp đồng: 73.845.585.595 đồng; Chi phí quản lý “Biểu
1. Các công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung” của Phụ lục 2 Hợp đồng: 10.140.758.343 đồng; Giá trị Hợp đồng không bao gồm chi phí quản lý: 73.845.585.595 - 10.140.758.343 = 63.704.827.252 đồng. Thực tế hai bên thanh toán đợt 1+2: Giá trị hoàn thành đợt 1 (mục G Bảng tổng hợp giá trị đề nghị thanh toán đợt 2): 75.332.341 đồng; Giá trị hoàn thành đợt 2 (mục I.2 Bảng tổng hợp giá trị đề nghị thanh toán đợt 2 của Công ty T): 519.111.950 đồng. Tỷ lệ khối lượng hoàn thành (cột khối lượng hoàn thành tại Bảng Tổng hợp giá 2): thanh trị (75.332.341+519.111.950)/63.704.827.252 = 0,009. chung, Hồ thanh toán toán đợt phí chi sơ Giá trị chi phí chung (mục G Bảng tổng hợp giá trị đề nghị thanh toán đợt 2): (0,009 x 10.140.758.343) = 94.625.732 đồng. Như vậy, tại đợt 1 và đợt 2 Công ty T đều áp dụng cách thực tính chi phí quản lý quy định tại Hợp đồng để lập hồ sơ đề nghị thanh toán và đã được Công ty B chấp nhận, đã thanh toán.. Từ quy định Hợp đồng và cách tính ở thanh toán đợt 1+đợt 2 thì số liệu cụ thể để thanh toán Chi phí quản lý của Công ty T được tính: 33
Căn cứ vào tổng giá trị hoàn thành đã được cả hai bên thống nhất tại Biên bản họp ngày 11/12/2023 (Mục 8 bảng giá trị hoàn thành): 3.830.109.007 đồng (Giá trị sau thuế là 4.136.517.728 đồng). Theo tỷ lệ hoàn thành công việc của Công ty T: 3.830.109.007/ 63.704.827.252=0,060123 thì Chi phí quản lý của Công ty T: 0,060123 x 10.140.758.343 = 609.690.216 đồng; Chi phí quản lý đã tính ở Đợt 1+2: 94.625.732 đồng như trên đã được thanh toán; Như vậy chi phí quản lý còn lại Công ty B còn phải thanh toán cho Công ty T là 609.690.216 đồng - 515.064.484 đồng (chưa bao gồm thuế GTGT), giá trị đã bao gồm 8% thuế GTGT là 556.269.642 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm tính Chi phí quản lý theo hai cách tính (Theo thời gian thực hiện và giá trị hoàn thành công việc) sau đó xác định lỗi của các bên để tính chi phí quản lý chung mà Công ty B được hưởng và Công ty T được hưởng là không chính xác, không đúng theo thỏa thuận tại của Hợp đồng. Cách hiểu của nguyên đơn về việc nguyên đơn phải được nhận chi phí quản lý trọn gói mà không dựa vào tỷ lệ hoàn thành công việc của mình là không đúng. Do đó kháng cáo về khoản chi phí chung của Bị đơn là có căn cứ để chấp nhận, kháng cáo của Công ty T về yêu cầu thanh toán Chi phí công tác chuẩn bị và các điều kiện chung với số tiền 9.641.210.388 đồng là không có cơ sở chấp nhận. Cần sửa bản án sơ thẩm buộc Công ty B phải thanh toán chi phí chung cho Công ty T là 556.269.642 đồng. [2.5]. Xét kháng cáo của Công ty B kháng cáo cho rằng cấp sơ thẩm tính hai lần chi phí giá trị gia tăng. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc Công ty B trả giá trị hoàn thành đợt ba là 3.392.322.103 đồng (đã bao gồm giá trị gia tăng) bên cạnh đó còn buộc Công ty B phải thanh toán số tiền thuế GTGT 8% là 271.385.768 đồng cho Công ty T là không đúng. Ngoài ra Công ty B có nội dung kháng cáo cho rằng Bản án sơ thẩm chỉ buộc Công ty T xuất hóa đơn giá trị gia tăng đối với giá trị khối lượng công việc hoàn thành đợt 3 là 3.392.322.103 đồng, chưa tính xuất hóa đơn giá trị giá trị gia tăng của khoản Chi phí công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung là 515.064.484 đồng (chưa bao gồm thuế GTGT) và giá trị sau khi tính thuế GTGT 8% là 556.269.642 đồng.
Xét thấy, Tòa án cấp sơ thẩm trong quá trình tính toán đã xác định giá trị hoàn thành đợt 3 là 3.392.322.103 đồng. Theo Biên bản họp ngày 11/12/2023 thì giá trị hoàn thành này đã bao gồm thuế Giá trị gia tăng là 8%. Tại Bản án Công ty B đã quyết định Công ty B có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty T giá trị khối lượng công việc hoàn thành đợt 3 là 3.392.322.103 đồng. Đồng thời còn quyết định Công ty B còn phải thanh toán số tiền thuế GTGT 8% là 271.385.768 đồng cho Công ty T là không đúng, làm ảnh hưởng quyền lợi của Công ty B. Nội dung kháng cáo này của Công ty B là có căn cứ nên cần sửa bỏ phần quyết định của bản án sơ thẩm về việc Công ty B còn phải thanh toán số tiền thuế GTGT 8% là 271.385.768 đồng cho Công ty T. Theo đánh giá trên, về nghĩa vụ của Công ty B về việc thanh toán Chi phí công tác chuẩn bị và các Điều kiện chung là 515.064.484 đồng (chưa bao gồm thuế GTGT) 34 nên cần buộc Công ty T phải xuất hóa đơn giá trị gia tăng cho Công ty B giá trị sau khi tính thuế GTGT 8% là 556.269.642 đồng. Như vậy, Giá trị Công ty T phải xuất hóa đơn giá trị gia tăng cho Công ty B là 3.392.322.103 đồng + 556.269.642 đồng = 3.948.591.745 đồng. Bản án sơ thẩm chỉ buộc Công ty T xuất hóa đơn đối với số tiền 3.392.322.103 đồng là chưa chính xác.
Do đó, cần chấp nhận nội dung kháng cáo này của Công ty B, sửa Bản án sơ thẩm buộc Công ty T xuất hóa đơn giá trị gia tăng cho Công ty B với tổng giá trị 3.948.591.745 đồng. [2.6]. Xét kháng cáo của nguyên đơn Công ty T và bị đơn Công ty B về tiền phạt vi phạm hợp đồng: Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, Công ty T yêu cầu buộc Công ty B thanh toán tiền phạt vi phạm do đơn phương chấm dứt Hợp đồng trái pháp luật; Công ty B có yêu cầu phản tố đề nghị buộc Công ty T thanh toán tiền phạt vi phạm do các vi phạm của Công ty T dẫn đến việc Công ty B chấm dứt Hợp đồng. Tại phiên tòa phúc thẩm Công ty T cho rằng Công ty B chấm dứt Hợp đồng là không đúng theo Điều 15.2 của Hợp đồng vì Công ty T không thuộc trường hợp chậm tiến độ quá 30 ngày đối với từng hạng mục công trình hoặc toàn bộ công trình và không có quy định về phạt Hợp đồng. Điều 19.2 có quy định chuyên biệt về phạt vi phạm Hợp đồng do chậm tiến độ. Bản án sơ thẩm chấp nhận ý kiến Công ty B áp dụng phạt do chấm dứt Hợp đồng mà không xem xét phạt chậm tiến độ theo khoản 19.2 Điều 19 là không đúng. Công ty T thừa nhận vi phạm toàn bộ các công việc thỏa thuận tại Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023, nhưng đó chỉ là vi phạm chậm hoàn thành một số hạng mục nhỏ trong thời gian ngắn, không phải lỗi nghiêm trọng chấm dứt Hợp đồng. Biên bản thỏa thuận ngày 15/6/2023 chỉ là thỏa thuận bổ sung về tiến độ, không sửa đổi Điều 15.2 của Hợp đồng; Công ty B nâng cấp từ lỗi chậm tiến độ thành lỗi chấm dứt Hợp đồng để tăng mức phạt. BAST chỉ xác định lỗi Công ty B 30% trong khi Công ty B mắc nhiều lỗi dẫn đến chậm tiến độ. Nguyên đơn kháng cáo chấp nhận mức phạt chậm tiến độ Điều 19.2 – mức 1 là 62.081.626 đồng, đề nghị bác mức phạt do chấm dứt Hợp đồng tại Điều 19.2 – mức 3 của Công ty B. Tại phiên toà sơ thẩm, Bị đơn không đồng ý bản án sơ thẩm xác định Công ty B có lỗi 30%. Công ty T không đưa ra tài liệu chứng minh Công ty B vi phạm; các tài liệu xuất trình chỉ là bản phô tô, không có xác nhận của Công ty B. Công ty B không nhận được văn bản nào thể hiện Công ty T yêu cầu xử lý lỗi của Công ty B. Các lý do Công ty T đưa ra đều trước ngày 15/6/2023, trước khi hai bên ký Biên bản thỏa thuận. Công ty T có lỗi thuộc trường hợp chấm dứt Hợp đồng do liên tục vi phạm tiến độ thi công, không hoàn thành các hạng mục theo Biên bản thỏa thuận, thể hiện không đủ năng lực tiếp tục thi công, gây chậm trễ tiến độ và gây thiệt hại cho Công ty B (chậm bàn giao, phát sinh chi phí, thiệt hại lãi suất ngân hàng). Cấp sơ thẩm xác định chia lỗi để chấm dứt Hợp đồng là Công ty T 70% nên số tiền phải chịu là 4.688.917.222 đồng và Công ty B 30% nên số tiền phải chịu là 2.009.535.953 đồng là không chính xác. Việc đơn phương chấm dứt Hợp đồng là đúng thỏa thuận của các bên và đề nghị buộc Công ty T phải chịu toàn bộ khoản tiền phạt vi phạm do chấm dứt Hợp đồng. 35 Hội đồng xét xử thấy rằng: Căn cứ Khoản 19.2 Điều 19 Hợp đông: Do Công ty T có các vi phạm như đã phân tích, nhận định ở trên dẫn đến chấm dứt Hợp đồng nên Công ty T phải chịu phạt 10% giá trị còn lại của Hợp đồng ko bao gồm thuế GTGT là: + Giá trị còn lại của Hợp đồng: 73.845.585.595 đồng – 3.830.109.007 đồng (giá trị hoàn thành đã được cả hai bên thống nhất tại Biên bản họp ngày 11/12/2023 (Mục 8 bảng giá trị hoàn thành) - 515.064.484 đồng (Chi phí quản lý dự án) = 69.500.411.104 đồng. Giá trị phạt vi phạm Hợp đồng là: 69.500.411.104 x 10% = 6.950.041.210 đồng. Vì vậy có căn cứ chấp nhận yêu cẩu phản tố của Công ty B phạt Công ty T 10% giá trị hợp đồng là 6.950.041.210 đồng. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn về việc Công ty T chỉ bị phạt tiến độ là 62.081.626 đồng. [2.7]. Xét kháng cáo của Công ty B về phạt chậm tiến độ hạng mục: Theo Công ty B, Căn cứ theo Phụ lục 01 của Hợp đồng và Biên bản làm việc ngày 20/07/2023 thì Công ty T đã thi công chậm tiến độ của hạng mục Khu phòng ngủ, Khu WC, khu hành lang của Tầng 1, Tầng 4, Tầng
5.
Vì vậy, căn cứ Điều 19.2 Hợp đồng 2909 “Trường hợp Bên B chậm tiến độ từng hạng mục, hoặc toàn bộ công trình thì Bên A giữ lại một khoản tiền tương đương 0.5% giá trị phần việc bị chậm tiến độ (trước thuế) cho mỗi ngày chậm (nếu không xác định được giá trị phần Hợp đồng vi phạm thì tính trên giá trị của hạng mục, hoặc giá trị Hợp đồng) nhưng tổng các giá trị phạt không quá 10% (mười phần trăm) tổng giá trị Hợp đồng. Khoản tiền này được BÊN A hoàn trả cho BÊN B vào kỳ thanh toán gần nhất ngay khi BÊN B bù lại được tiến độ chậm trễ nếu không bù lại được thì Bên A có toàn quyền sử dụng số tiền này”. Công ty T phải chịu giá trị phạt do thi công chậm tiến độ là 598.941.006 đồng. Xét thấy: Theo yêu cầu kháng cáo, Công ty B đề nghị buộc Công ty T phải chịu đồng thời khoản phạt do chậm tiến độ từng hạng mục với số tiền 598.941.006 đồng và khoản phạt vi phạm do các vi phạm của Công ty T dẫn đến việc Công ty B chấm dứt Hợp đồng. Hội đồng xét xử xét thấy: Theo quy định tại Điều 19.2 Hợp đồng số 2909, các bên có thỏa thuận về chế tài phạt đối với trường hợp nhà thầu chậm tiến độ từng hạng mục hoặc toàn bộ công trình; đồng thời cũng quy định chế tài phạt khi một bên có hành vi vi phạm dẫn đến việc bên còn lại chấm dứt Hợp đồng.
Tuy nhiên, trong vụ án này, căn cứ để Công ty B thực hiện quyền chấm dứt Hợp đồng chính là việc Công ty T không bảo đảm tiến độ thi công theo các mốc tiến độ đã cam kết tại Phụ lục Hợp đồng và các biên bản làm việc giữa các bên. Ngoài hành vi chậm tiến độ, Công ty B không chứng minh được có hành vi vi phạm độc lập nào khác của Công ty T làm phát sinh quyền chấm dứt Hợp đồng. Mặt khác, nội dung điều khoản phạt chậm tiến độ trong Hợp đồng quy định Bên A giữ lại khoản tiền tương ứng với mức phạt và sẽ hoàn trả cho Bên B vào kỳ thanh toán gần nhất nếu Bên B bù lại được tiến độ; chỉ khi Bên B không khắc phục được 36 tiến độ thì Bên A mới được quyền sử dụng khoản tiền này. Quy định này thể hiện đây là chế tài được thiết lập nhằm bảo đảm việc tiếp tục thực hiện Hợp đồng và tạo điều kiện để nhà thầu khắc phục vi phạm trong quá trình thi công. Trong khi đó, chế tài phạt do vi phạm dẫn đến chấm dứt Hợp đồng được áp dụng khi quan hệ hợp đồng không còn được tiếp tục thực hiện.
Vì vậy, trong trường hợp CÔNG TY B đã lựa chọn chấm dứt Hợp đồng và yêu cầu áp dụng khoản phạt do việc chấm dứt Hợp đồng thì chế tài này đã xử lý hậu quả pháp lý phát sinh từ chính hành vi vi phạm tiến độ của Công ty T. Hợp đồng số 2909 cũng không có điều khoản nào quy định trong trường hợp việc chậm tiến độ đồng thời là căn cứ để chấm dứt Hợp đồng thì bên vi phạm phải chịu đồng thời cả hai khoản phạt.
Do đó, nếu tiếp tục chấp nhận thêm khoản phạt chậm tiến độ sẽ dẫn đến việc cùng một chuỗi hành vi vi phạm bị áp dụng hai lần chế tài phạt vi phạm, làm phát sinh nghĩa vụ vượt quá phạm vi thỏa thuận của các bên.
Vì vậy, Bản án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu của Công ty B về khoản phạt chậm tiến độ là có căn cứ. Không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty B đối với nội dung này. [2.8]. Xét kháng cáo của Công ty B về yêu cầu bồi thường thiệt hại của Công ty B với số tiền 216.453.000 đồng: Tại phiên tòa sơ thẩm đã làm rõ: Các chi phí do làm hư hỏng, hoặc không thực hiện phải khắc phục gồm: Xây trát hộp kỹ thuật các tầng (hộp kỹ thuật tầng 1 phòng an ninh): 1.500.000 đồng; Khấu trừ tiền vận chuyển xà bần, rác thải (vận chuyển ngày 07/07/2023): 5.600.000 đồng; Khấu trừ tiền mua sika để nhà thầu thi công trám trét: 930.000 đồng; Khấu trừ tiền trám vá, sơn bả hoàn trả dạ cửa ban công do nhà thầu thi công không đảm bảo tiến độ cam kết: 16.400.000 đồng; Khấu trừ tiền vận chuyển vật tư hoàn thiện 2 hộp kỹ thuật căn conecting tầng 4, tầng 5 do nhà thầu chậm bàn giao: 2.000.000 đồng; Hoàn thiện hệ thống ống thu ram dốc về hố ga M7: 1.200.000 đồng; Chi phí dọn dẹp vệ sinh tầng mái, tầng 1,2,3,4,5: 20.000.000 đồng; Chi phí dọn dẹp vận chuyển ngày 30/07 và ngày 02/07: 1.835.000 đồng; Biên bản làm việc ngày 23/8/2023: 5.000.00 đồng; Xử lý trám trét, vệ sinh khu vực thi công của nhà thầu CÔNG TY T: 9.883.000 đồng; Tổng là: 64.348.000 đồng. Đây là các khoản được ghi nhận tại biên bản làm việc của các bên, tại phiên tòa phúc thẩm Công ty T và Công ty B đều thừa nhận nội dung này nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận theo yêu cầu của Công ty B đối với số tiền Bôi thường thiệt hại là 64.348.000 đồng là có căn cứ. Đối với khoản tiền 152.105.000 đồng là tiền công của tổ đội ông Lê Văn Q2 và tổ đội ông Nguyễn Thiên T8, Công ty B xuất trình các Biên bản xác nhận công nợ ngày 08/8/2023 và Biên bản làm việc ngày 18/8/2023 để làm căn cứ yêu cầu Công ty T hoàn trả. Các Biên bản xác nhận công nợ ngày 08/8/2023 chỉ thể hiện việc Công ty T xác nhận còn nợ tiền công đối với các tổ đội thi công; Biên bản làm việc ngày 18/8/2023 chỉ ghi nhận các nội dung tồn đọng trong quá trình thực hiện Hợp đồng và tình trạng công nợ của các tổ đội thi công tại thời điểm các bên làm việc. Các tài liệu này không thể hiện Công ty T đã thỏa thuận với Công ty B về việc chuyển giao nghĩa 37 vụ thanh toán các khoản công nợ nêu trên, cũng không thể hiện Công ty T cam kết hoàn trả cho Công ty B hoặc xác nhận khoản tiền 152.105.000 đồng là khoản thiệt hại thuộc trách nhiệm bồi thường theo Điều 19.1 Hợp đồng thi công xây dựng công trình số 2909/2022/HĐTC/Công ty B-TG. Tại Biên bản ngày 18/8/2023 có chữ ký của ông Lê Hoàng T9 là Chỉ huy trưởng Công trình của Công ty T, nhưng căn cứ nội dung các Biên bản này cũng không có cơ sở xác định Công ty T đã xác lập nghĩa vụ hoàn trả đối với Công ty B về khoản tiền 152.105.000 đồng. Công ty B cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào khác chứng minh Công ty T có nghĩa vụ hoàn trả khoản tiền này theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật. Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, bên yêu cầu bồi thường thiệt hại có nghĩa vụ chứng minh thiệt hại thực tế, hành vi vi phạm, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại, đồng thời chứng minh thiệt hại đó thuộc trách nhiệm bồi thường của bên vi phạm. Trong vụ án này, Công ty B chưa chứng minh được khoản tiền 152.105.000 đồng là khoản thiệt hại mà Công ty T có nghĩa vụ bồi thường hoặc là nghĩa vụ tài sản mà Công ty T phải hoàn trả cho Công ty B.
Do đó, có căn cứ xác định Tòa án cấp sơ thẩm chỉ chấp nhận yêu cầu bồi thường thiệt hại của Công ty B đối với số tiền 64.348.000 đồng và không chấp nhận yêu cầu đối với khoản tiền 152.105.000 đồng là phù hợp. Không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty B đối với nội dung này. [2.9]. Xét kháng cáo của Công ty B và kháng cáo của Ngân hàng về việc thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng: Công ty B kháng cáo đề nghị buộc Ngân hàng N thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 10/11/2022 và Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022 đối với toàn bộ nghĩa vụ tài chính mà Công ty T phải thực hiện theo Hợp đồng EPC. Ngân hàng N kháng cáo đề nghị chấp nhận yêu cầu độc lập của Ngân hàng. Ngân hàng cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm buộc Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là không có căn cứ vì Công ty B chưa đáp ứng đầy đủ các Điều kiện để phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo các Thư bảo lãnh; đồng thời, phạm vi nghĩa vụ bảo lãnh (nếu có) phải được xác định trên cơ sở nghĩa vụ tài chính thực tế của Công ty T đối với Công ty B sau khi đã đối trừ toàn bộ các khoản Công ty B có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty T theo Hợp đồng EPC và chỉ trong phạm vi cam kết của từng Thư bảo lãnh. Bên cạnh đó, Ngân hàng không đồng ý với việc Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ giải quyết yêu cầu độc lập của Ngân hàng về việc buộc Công ty T nhận nợ bắt buộc và thanh toán cho Ngân hàng số tiền mà Ngân hàng phải trả thay theo Hợp đồng cấp bảo lãnh; đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết luôn yêu cầu này trong cùng vụ án. Hội đồng xét xử xét thấy: - Đối với yêu cầu buộc Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh: 38 Theo Hợp đồng xây dựng công trình, Công ty T đề nghị bảo lãnh kiêm Hợp đồng bảo lãnh số 0016/2022/906-BL Ngân hàng N phát hành thư bảo lãnh đối với số tiền tạm ứng 14.769.117.119 được Ngân hàng N chấp thuận và ký kết Hợp đồng cấp bảo lãnh 002/2022/906-BL ngày 02/11/2022 giữa Ngân hàng N và Công ty T; Ngân hàng N đã phát hành Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/906- BL/L.T.KIET ngày 10/11/2022 gửi Công ty B, xác định nghĩa vụ bảo lãnh là chỉ bảo đảm cho nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng chụ thể số tiền 14.769.117.119 đồng mà CÔNG TY B đã tạm ứng cho CÔNG TY T để thực hiện Hợp đồng, Thư tu chỉnh bảo lãnh số 676/2022/BL-NHNA-L.T.KIET (Seri BL017080) ngày 09/12/2022; Thư tu chỉnh bảo lãnh số 703/2022/BL-NHNA-L. T.KIET (Seri BL017083) ngày 20/12/2022; Thư tu chỉnh bảo lãnh số 380/2023/BL-NHNA-L.T.KIET (Seri BL017140) ngày 07/06/2023 (Sau đây gọi chung là "Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng") của Ngân hàng N - Chi nhánh L phát hành để bảo đảm nghĩa vụ hoàn trả tiền tạm ứng của Công ty T. Căn cứ HĐ 002 CÔNG TY T có Giấy đề nghị bảo lãnh số 006/2022/906/PL NGân hàng TMCP chấp thuận và đã phát hành Thư bảo lãnh số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022 (gọi tắt Thư bảo lãnh 660) và Thư tu chỉnh bảo lãnh số 677/2022/BL-NHNA-L.T.KIET (Seri BL017079) ngày 09/12/2022; Thư tu chỉnh bảo lãnh số 440/2023/BL-NHNA-L.T.KIET (Seri BL017149) ngày 22/06/2023 (Sau đây gọi chung là "Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng") của Ngân hàng N - Chi nhánh L (Sau đây được gọi tắt là "Ngân hàng") phát hành để bảo đảm nghĩa vụ thực hiện Hợp đồng của Công ty T. Quan điểm của Ngân hàng cho rằng việc chấm dứt Hợp đồng của Công ty B căn cứ vào Biên bản thoả thuận là không có căn cứ vào Hợp đồng nên không có nghĩa vụ bảo lãnh và nếu có nghĩa vụ Công ty T
Xét thấy, Sau khi phát hành công văn số 354/2023/TB.Công ty B-QLDA ngày 27/7/2023 về việc đơn phương chấm dứt Hợp đồng thầu phụ số 2909/2022/HĐTC/CÔNG TY B-TG ngày 29/9/2022 với CÔNG TY T thì CÔNG TY B đã gửi Công văn số 355/2023/CV.Công ty B ngày 27/7/2023 yêu cầu Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh trả tiền tạm ứng và thực hiện Hợp đồng. Như vậy, Công ty B đã gửi yêu cầu thanh toán bảo lãnh trong thời hạn hiệu lực của các thư bảo lãnh; hồ sơ yêu cầu được lập đúng chủ thể, đúng hình thức và đáp ứng đầy đủ các Điều kiện theo nội dung các thư bảo lãnh. Theo cam kết bảo lãnh tại mục 4.2.4 HĐ 2909 DD mục 4.2.4 Điều 4 của Hợp đồng 2909, Ngân hàng N có nghĩa vụ thanh toán vô Điều kiện, không hủy ngang khi Công ty B xuất trình đầy đủ hồ sơ yêu cầu hợp lệ. Tại phiên toà, Đại diện Ngân hàng N trình bày Ngân hàng không có nghĩa vụ thực hiện bảo lãnh vì Công ty B phải yêu cầu Công ty T thực hiện trước. Nếu Công ty Tecghel không thực hiện mới có quyền yêu cầu Ngân hàng là không đúng theo Thoả thuận của Hợp đồng về bảo lãnh và nội dung Thư bảo lãnh do Ngân hàng phát hành. - Đối với Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/BL-NHNA- L.T.KIET ngày 10/11/2022: Theo Hợp đồng 2909 Công ty B đã tạm ứng cho Công ty T số tiền 14.769.117.119 đồng. Số tiền tạm ứng (172.267.506 đồng) sau khi thu hồi, 39 mà không đồng thời ghi nhận nghĩa vụ thanh toán tương ứng của Công ty B (tức chưa ghi nhận số tiền 172.267.506 đồng vào giá trị Công ty B đã thanh toán cho CÔNG TY T) là không chính xác. Xét thấy Công ty B có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty T giá trị khối lượng công việc còn lại và Chi phí công tác chuẩn bị, các Điều kiện chung với số tiền là: 283.886.849 đồng + 3.392.322.103 đồng + 556.269.642 đồng = 4.232.478.594 đồng. Do đó số tiền tạm ứng sau khi đối trừ các khoản Công ty B phải thanh toán cho CÔNG TY T: 14.769.117.119 đồng - 4.232.478.594 đồng = 10.536.638.525 đồng. Số tiền này là nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng N phải thực hiện trả thay cho Công ty T theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 10/11/2022, vì vậy buộc Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với số tiền này. * Đối với Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022. Theo Thư bảo lãnh thì Ngân hàng N cam kết bảo lãnh cho các nghĩa vụ tài chính của Công ty T phát sinh do vi phạm nghĩa vụ thực hiện Hợp đồng. Giá trị bảo lãnh là 7.384.558.560 đồng. Khoản tiền phạt vi phạm hợp đồng và bồi thường thiệt hại của Công ty T là nghĩa vụ tài chính phát sinh từ việc Công ty T vi phạm Hợp đồng, thuộc phạm vi bảo đảm của Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng. Do Công ty T phải chịu trách nhiệm thanh toán cho Công ty B tiền phạt vi phạm hợp đồng là 6.950.041.210 đồng và tiền bồi thường thiệt hại là 64.348.000 đồng, tổng cộng 7.014.389.210 đồng. nên Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với tổng số tiền 7.014.389.210 đồng, Sau khi thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo các thư bảo lãnh nêu trên, Ngân hàng N có quyền yêu cầu Công ty T hoàn trả số tiền đã thanh toán thay theo Hợp đồng cấp bảo lãnh và các thỏa thuận giữa Ngân hàng với Công ty T. Tại phiên toà, Đại diện của Công ty T và Ngân hàng đề nghị Công ty T thanh toán nghĩa vụ đối với Công ty B, không yêu cầu Ngân hàng thanh toán. Nhưng thoả thuận này không đúng với các Hợp đồng và Thư bảo lãnh mà Công ty T và Ngân hàng N đã thoả thuận nên Hội đồng không chấp nhận. * Đối với kháng cáo của Ngân hàng yêu cầu Tòa án buộc Công ty T nhận nợ bắt buộc đối với khoản tiền mà Ngân hàng N phải thực hiện nghĩa vụ trả thay cho Công ty T theo thỏa thuận tại Hợp đồng cấp bảo lãnh đã ký kết và có trách nhiệm thanh toán ngay cho Ngân hàng N số tiền này trong vụ án này:
Xét thấy, Tại thời điểm thụ lý, giải quyết, xét xử vụ án, Ngân hàng N vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, trả thay cho Công ty T nên quyền, lợi ích hợp pháp của Ngân hàng chưa bị xâm phạm.
Do đó, chưa có Điều kiện khởi kiện, vì vậy Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu độc lập của Ngân hàng là có căn cứ. Trường hợp sau khi Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, nếu phát sinh tranh chấp, Ngân hàng có quyền khởi kiện bằng vụ án khác yêu cầu Công ty T phải hoàn trả số tiền mà Ngân hàng đã thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, trả nợ thay cho Công ty T theo quy định của pháp luật. 40 Như vậy, có căn cứ chấp nhận một phần kháng cáo của Công ty B; không chấp nhận kháng cáo của Ngân hàng N về việc không thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh; do tính toán về nghĩa vụ bảo lãnh của Ngân hàng N có thay đổi nên sửa bản án sơ thẩm theo hướng buộc Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng đối với số tiền 10.536.638.525 đồng theo Thư bảo lãnh số 651/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 10/11/2022 và thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thực hiện hợp đồng đối với số tiền 7.014.389.210 đồng theo Thư bảo lãnh số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022; đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu độc lập của Ngân hàng N về việc buộc Công ty T nhận nợ bắt buộc và thanh toán ngay số tiền Ngân hàng trả thay. Tại phiên tòa Đại diện của Công ty T và Đại diện Ngân hàng N đề nghị trường hợp có nghĩa vụ thanh toán thì tuyên buộc Công ty T có nghĩa vụ trả, không buộc Ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Bị đơn không đồng ý với ý kiến của Đại diện Công ty T và Ngân hàng N. Xét thấy trình bày này của Công ty T và Ngân hàng N làm ảnh hưởng quyền lợi của Công ty, không đúng với thỏa thuận trong Hợp đồng xây dựng, Hợp đồng bảo lãnh, thư bảo lãnh nên không có cơ sở để chấp nhận. * Đối với yêu cầu của Công ty B kháng cáo yêu cầu Ngân hàng N phải thanh toán cho Công ty B tiền lãi phát sinh từ số tiền bảo lãnh từ ngày 01/8/2023
Xét thấy, kể từ thời điểm Công ty B xuất trình đầy đủ hồ sơ yêu cầu thanh toán hợp lệ theo các Thư bảo lãnh thì nghĩa vụ thanh toán của Ngân hàng N đã phát sinh theo nội dung cam kết bảo lãnh.
Tuy nhiên, do Tòa án nhân dân Thành phố Vinh (nay là Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An đã ban hành Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời số 05/2023/QĐ-BPKCTT ngày 14/9/2023 buộc Ngân hàng N tạm ngừng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh cho đến khi vụ án được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc có quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Do đó, Ngân hàng không thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh không phải do lỗi của Ngân hàng. Tại phiên tòa phúc thẩm Công ty B không đưa ra được căn cứ cho yêu cầu lãi phát sinh cũng như không đưa ra yêu cầu số tiền lãi cụ thể là bao nhiêu. Mặt khác, nội dung các Thư bảo lãnh cũng không có thỏa thuận về việc Ngân hàng phải chịu tiền lãi trong trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh; đây là quan hệ bảo lãnh độc lập được xác lập trên cơ sở cam kết của Ngân hàng, không phải quan hệ vay tài sản hoặc nghĩa vụ trả tiền phát sinh từ Hợp đồng EPC giữa Công ty B và Công ty T.
Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu của Công ty B buộc Ngân hàng N thanh toán khoản tiền lãi phát sinh trên số tiền bảo lãnh kể từ ngày 01/8/2023. Bản án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này là có căn cứ; không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của Công ty B đối với nội dung này. [2.10] Đối với kháng cáo của Công ty B yêu cầu hủy bỏ Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Theo Công văn số 2200/2023/VP-TA ngày 15/8/2023 và Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời số 05/2023/QĐ-BPKCTT ngày 14/9/2023 của Tòa án nhân dân Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An) buộc Ngân hàng N - Chi nhánh L tạm ngừng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với 41 Công ty B cho đến khi tranh chấp được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc khi có quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời. Hội đồng xét xử nhận định về nghĩa vụ của Ngân hàng N phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Bản án phúc thẩm sau khi tuyên có hiệu lực ngay nên cần chấp nhận việc Hủy bỏ Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời số 05/2023/QĐ-BPKCTT ngày 14/9/2023 và Công văn số 2200/2023/VP-TA ngày 15/8/2023 của Toà án nhân dân Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 1 – Nghệ An).
[3]. Về án phí: [3.1] Về án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm: Thấy rằng do kháng cáo của CÔNG TY B được chấp nhận một phần và kháng cáo của Công ty T và Ngân hàng N không được chấp nhận nên nghĩa vụ thanh toán có sự thay đổi, sửa bản án sơ thẩm nên án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm: - Đối với yêu cầu khởi kiện của Công ty T đối với Công ty B: Tổng giá trị yêu cầu khởi kiện của Công ty T là 17.936.076.119 đồng, trong đó được chấp nhận 4.232.478.594 đồng, không được chấp nhận 13.703.327.525 đồng. Do phần yêu cầu này không được chấp nhận nên Công ty T phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với số tiền 13.703.327.525 đồng, tương ứng 121.703.327 đồng. Đối với phần yêu cầu được chấp nhận 4.232.478.594 đồng, Công ty B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng 112.232.478 đồng. - Đối với yêu cầu độc lập của Công ty B đối với Ngân hàng N: Tổng giá trị yêu cầu độc lập của Công ty B là 18.017.157.951 đồng, trong đó được chấp nhận 17.551.027.734 đồng, không được chấp nhận 466.130.217 đồng nên Công ty B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng 22.645.208 đồng. - Do yêu cầu của Công ty B được chấp nhận nên Ngân hàng N phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với giá trị nghĩa vụ phải thực hiện là 17.551.027.734 đồng, tương ứng 125.551.028 đồng. Tại Bản án sơ thẩm có sai sót về số và ngày tháng năm của các Biên lai thu tiền tạm ứng án phí của nguyên đơn, bị đơn và Ngân hàng N nên cần sửa lại để đảm bảo cho việc thi hành án khi khấu trừ nghĩa vụ nộp án phí của các đương sự. [3.2]. Về án phí phí kinh doanh thương mại phúc thẩm: Công ty T, Ngân hàng N phải chịu án phí KDTM phúc thẩm; Công ty B không phải chịu án phí Dân sự phúc thẩm nên số tiền tạm ứng án phí Dân sự phúc thẩm được giữ lại để khấu trừ vào số tiền án phí KDTM sơ thẩm.
Quyết định
Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự: Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn Công ty B; không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn Công ty T và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ngân hàng N. Sửa bản án sơ thẩm.
Căn cứ vào các Điều 30, Điều 35, Điều 147, Điều 227, Điều 228, Điều 271, Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 4, Điều 301, Điều 306 Luật thương mại; Điều 42 138, Điều 144, Điều 146 Luật xây dựng; Điều 26 Nghị quyết 326 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Toà án, xử:
1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty T và một phần yêu cầu phản tố của Công ty B. 1.1. Công ty B có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty T số tiền 4.232.478.594 đồng (Bốn tỷ hai trăm ba mươi hai triệu bốn trăm bảy mươi tám nghìn năm trăm chín mươi tư đồng). Trong đó: + Giá trị hoàn thành số tiền bao gồm: 3.676.208.952 đồng (Ba tỷ sáu trăm bảy mưới sáu triệu hai trăm linh tám nghìn chín trăm năm mươi hai đồng). + Chi phí quản lý dự án cho Công ty T: 556.269.642 đồng (Năm trăm năm mươi sáu triệu hai trăm sáu mươi chín nghìn sáu trăm bốn mươi hai đồng). Nhưng Số tiền này được khấu trừ vào số tiền 14.769.117.119 đồng (Mười bốn tỷ, bảy trăm sáu chín triệu, một trăm mười bảy nghìn, một trăm mười chín đồng) tiền tạm ứng mà Công ty B đã tạm ứng cho Công ty T theo Hợp đồng thi công xây dựng công trình số 2909/2022/HĐTC/Công ty B-TG ngày 29/9/2022 về việc thi công xây dựng Gói thầu “Cung cấp, lắp đặt hệ thống Cơ Điện” - Dự án Trung tâm trưng bày, mua bán, cung cấp dịch vụ theo tiêu chuẩn toàn cầu của T7 tại Lô A1 Khu Q, Phường M2, Thành phố Đ, tỉnh Lâm Đồng và Hợp đồng cấp bảo lãnh 002/2022/906-BL ngày 02/12/2022 giữa Ngân hàng N và Công ty T. Sau khi khấu trừ, số tiền tạm ứng chưa được thu hồi còn lại là 10.536.638.525 đồng (Mười tỷ, năm trăm ba mươi sáu triệu, sáu trăm ba mươi tám nghìn, năm trăm hai mươi tư đồng), Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh này: Buộc Ngân hàng N phải thanh toán cho Công ty B số tiền 10.536.638.525 đồng (Mười tỷ, năm trăm ba mươi sáu triệu, sáu trăm ba mươi tám nghìn, năm trăm hai mươi lăm đồng) theo Thư bảo lãnh hoàn trả tiền tạm ứng số 651/2022/BL-NHNA- L.T.KIET ngày 10/11/2022. 1.2. Công ty T có nghĩa vụ thanh toán cho Công ty B số tiền 7.014.389.210 đồng (Bảy tỷ, không trăm mười bốn triệu, ba trăm tám mươi chín nghìn, hai trăm mười đồng), gồm: Tiền phạt vi phạm hợp đồng: 6.950.041.210 đồng (Sáu tỷ, chín trăm năm mươi triệu, không trăm bốn mươi mốt nghìn, hai trăm mười đồng); Tiền bồi thường thiệt hại: 64.348.000 đồng (Sáu mươi bốn triệu ba trăm bốn mươi tám nghìn đồng). Nhưng số tiền này thuộc phạm vi bảo đảm của Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022 nên Ngân hàng N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh: Buộc Ngân hàng N phải thanh toán cho Công ty B là 7.014.389.210 đồng (Bảy tỷ, không trăm mười bốn triệu, ba trăm tám mươi chín nghìn, hai trăm mười đồng) theo Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 660/2022/BL-NHNA-L.T.KIET ngày 02/12/2022 43 1.3. Buộc C