Bản án 40/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Ngày 03/10/2025, bị đơn ông Nguyễn Việt A có đơn kháng cáo và ngày 06/10/2025 bị đơn ông Nguyễn Nam T1 có đơn kháng cáo đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 154/2025/DS-ST, ngày 24 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Tuyên Quang. Việc kháng cáo được thực hiện trong thời hạn luật định, nội dung kháng cáo và quyền kháng cáo phù hợp với quy định của pháp luật. Do đó đơn kháng cáo của bị đơn là hợp lệ nên được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét nội dung kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Việt A và ông Nguyễn Nam T1. Hội đồng xét xử thấy rằng: 14 [2.1] Đối với diện tích đất đang yêu cầu chia di sản thừa kế đã được Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố T (nay là UBND phường M), tỉnh Tuyên Quang cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số BC 397874 ngày 18/4/2011 mang tên hộ ông Nguyễn Việt D1 và bà Phạm Thị T2, diện tích 450m2 đất ở tại đô thị, tại thửa đất số 121, tờ bản đồ số 34, địa chỉ thửa đất: Tổ B, phường M, thành phố T (nay là dân phố G, phường M), tỉnh Tuyên Quang. Diện tích đất hiện nay đang do ông Nguyễn Việt A và ông Nguyễn Nam T1 quản lý, sử dụng. Cụ D1 và cụ T2 có 04 con chung gồm: Ông Nguyễn Việt A, ông Nguyễn Nam T1, bà Nguyễn Thị H (tên khác: Nguyễn Mai H1), ông Nguyễn Hồng H2. Ngoài ra, ông D1 không có con nuôi, có 02 con riêng với cụ Trần Thị Đ gồm ông Nguyễn Khả V1, ông Nguyễn Minh M; bà Phạm Thị T2 không có con riêng, không có con nuôi. Trong quá trình giải quyết vụ án cụ Trần Thị Đ xác định không có công sức đóng góp gì, không liên quan do đó bà từ chối nhận di sản thừa kế của ông D1. Cụ D1 và cụ T2 có lập di chúc công chứng ngày 06/6/2003 nhưng đến ngày 05/4/2017 hai cụ đã làm thủ tục hủy bản di chúc ngày 06/6/2003. Như vậy, tại bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 01 – Tuyên Quang xác định hàng thừa kế thứ nhất của cụ D1, cụ T2; xác định quyền khởi kiện của nguyên đơn; tư cách tham gia tố tụng; xác định thẩm quyền giải quyết và chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất của cụ D1, cụ T2 theo pháp luật là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật. [2.2] Qua đánh giá tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh luận tại phiên tòa. HĐXX nhận thấy Bản án dân sự sơ thẩm số 154/2025/DS-ST ngày 24/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 01 – Tuyên Quang có một số thiếu sót sau:

Thứ nhất, diện tích đất đang yêu cầu chia di sản thừa kế theo GCNQSDĐ số BC 397874 ngày 18/4/2011 là 450m2 đất ở tại đô thị, thuộc thửa đất số 121, tờ bản đồ số 34 đã bị UBND thành phố T (cũ) thu hồi 120m2 đất ở tại đô thị theo Quyết định số 52/QĐ-UBND ngày 24/01/2013 về việc thu hồi đất công trình cải tạo, nâng cấp Đại lộ T. Như vậy diện tích đất còn lại của cụ D1, cụ T2 là 330m2 đất ở tại đô thị; trong quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm bị đơn ông Nguyễn Việt A, ông Nguyễn Nam T1 đã trình bày nội dung đất bị thu hồi nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa cơ quan ban hành quyết định thu hồi là UBND thành phố T (nay là UBND phường M) tham gia tố tụng, không xác minh làm rõ vị trí diện tích đất bị thu hồi. Khi tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ diện tích đất ngoài thực địa tăng so với diện tích còn lại sau khi bị thu hồi chưa được làm rõ lí do tăng là gì? Loại đất tăng thêm là đất gì? Diện tích tăng thêm có nằm trong phần diện tích đất đã bị thu hồi hay không? Trong quá trình giải quyết tại cấp phúc thẩm người kháng cáo ông Nguyễn Việt A mới cung cấp cho Tòa án Quyết định số 52/QĐ-UBND ngày 24/01/2013 của UBND thành phố T về việc thu hồi đất công trình cải tạo, nâng cấp Đại lộ T. Đây là tài liệu chứng cứ mới phát sinh tại phiên tòa phúc thẩm làm ảnh hưởng việc giải quyết nội dung vụ án.

Thứ hai, tại cấp sơ thẩm bị đơn ông Nguyễn Việt A cung cấp Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 18/12/2021 có xác nhận của tổ trưởng, tổ phó (bản phô tô - bút lúc 71); trong hợp đồng tặng cho có nội dung người được thụ 15 hưởng tài sản là anh Nguyễn Anh T5 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa anh T5 tham gia tố tụng, không tiến hành xác minh lấy ý kiến của anh T5, không tiến hành xác minh với người ký xác nhận trong hợp đồng là thiếu sót, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của anh Nguyễn Anh T5. Tại cấp phúc thẩm ông Nguyễn Việt A mới xuất trình hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất bản gốc để đối chiếu, đây cũng là tài liệu mới phát sinh tại phiên tòa làm ảnh hưởng đến việc giải quyết nội dung vụ án.

Thứ ba, Trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BC 397874 tại mục “6. Ghi chú: Thửa đất có 200m2 đất thuộc quy hoạch đường giao thông” theo kết quả định giá của Hội đồng định giá ngày 22/8/2025 (bút lục 198-201) đã xác định diện tích đất ở thuộc đường loại 1, vị trí 1 đoạn từ ngã ba giao nhau với đường A đến đầu cầu N giá 20.000.000 đồng/1m2 như vậy việc Hội đồng định giá xác định đất ở trong quy hoạch giao thông và đất ở không nằm trong quy hoạch như nhau là chưa đảm bảo.

Thứ tư, tại buổi xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 09/5/2025 (bút lục 158- 160) chỉ có mặt nguyên đơn bà Nguyễn Thị H mà không có mặt người đang trực tiếp quản lý, sử dụng di sản là ông Nguyễn Việt A, ông Nguyễn Nam T1 và các đương sự khác cũng không có mặt nhưng Tòa án nhân dân khu vực 1 – Tuyên Quang vẫn tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ theo sự chỉ dẫn của bà H (người không trực tiếp quản lý di sản) là chưa đảm bảo.

Từ những phân tích, nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử nhận thấy: Việc thu thập tài liệu, chứng cứ và đánh giá chứng cứ của cấp sơ thẩm là chưa khách quan, chưa đầy đủ và toàn diện, các tình tiết mới phát sinh tại giai đoạn xét xử phúc thẩm, làm ảnh hưởng việc giải quyết nội dung vụ án, nhưng không thể khắc phục được tại phiên toà phúc thẩm. Do đó cần chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Việt A, ông Nguyễn Nam T1 và ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang, tham gia phiên tòa phúc thẩm. Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 154/2025/DS-ST ngày 24/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 1 - Tuyên Quang và chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận nên ông Nguyễn Nam T1 không phải chịu tiền án phí dân sự phúc thẩm. Trả lại cho ông Nguyễn Nam T1 số tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp. Ông Nguyễn Việt A là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn án phí, do ông Việt A không nộp tiền tạm ứng án phí nên không cần xem xét trả lại. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng khác sẽ được xác định lại khi vụ án được giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm.