Bản án 11/2026/KDTM-PTThế chấp

[1] Xét đơn kháng cáo của Công ty C nộp trong thời hạn quy định của pháp luật. Về tố tụng, quan hệ tranh chấp, thời hiệu khởi kiện và thẩm quyền giải quyết đã được cấp sơ thẩm xác định và thực hiện đúng theo quy định pháp luật.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện theo pháp luật của Công ty C giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và cho rằng cấp sơ thẩm có vi phạm thủ tục công khai chứng cứ, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng khi Tòa án cấp sơ thẩm từ chối đối soát dòng tiền. 7

Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử hủy Bản án sơ thẩm đề giao hồ sơ về cấp sơ thẩm xét xử lại.

[3] Xét kháng cáo của C2, sau khi xem xét các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ và được bổ sung tại cấp sơ thẩm, cùng lời trình bày của các đương sự tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử nhận thấy Tòa án cấp sơ thẩm có những thiếu sót trong quá trình giải quyết vụ án, cụ thể: [3.1] Về thu thập chứng cứ: Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, bị đơn nhiều lần có văn bản trình bày ý kiến, cung cấp tài liệu và đề nghị Tòa án thu thập bổ sung chứng cứ nhằm làm rõ quá trình giải ngân, thu nợ, quản lý các tài khoản tiền gửi, tài khoản vay và việc hạch toán giữa các bên. Nội dung này tiếp tục được trình bày trong đơn kháng cáo và các văn bản bổ sung sau khi xét xử sơ thẩm. Nội dung các yêu cầu này đã chỉ rõ từng nhóm tài liệu còn thiếu, bao gồm: Hồ sơ mở tài khoản, sao kê từng tài khoản theo từng năm, bảng kê thu nợ tự động, hồ sơ tiền gửi, chứng từ tất toán, hồ sơ giải ngân từng khoản vay, chứng từ chuyển tiền cho đơn vị thụ hưởng và các tài liệu kế toán có liên quan. Những tài liệu, chứng cứ nêu trên tại phiên tòa phúc thẩm Ngân hàng B1 mới cung cấp (hơn 2.000 bút lục). Đối với các tài liệu do Ngân hàng B1 cung cấp tại cấp phúc thẩm nhằm giải trình nội dung kháng cáo, Hội đồng xét xử nhận thấy đây là những chứng cứ có ý nghĩa quan trọng để làm rõ phương pháp tính lãi, lịch sử giải ngân và quá trình thu nợ của toàn bộ khoản vay.

Tuy nhiên, các tài liệu, chứng cứ này chưa được cấp sơ thẩm thu thập, công khai và đánh giá theo đúng trình tự tố tụng; đồng thời bị đơn cũng chưa được thực hiện đầy đủ quyền tiếp cận chứng cứ đối với các tài liệu này tại cấp sơ thẩm. Mặc khác, những tài liệu, chứng cứ mới do Ngân hàng B1 cung cấp tại cấp phúc thẩm là hơn 2.000 bút lục, nên cấp phúc thẩm không thể tiến hành xác minh, đối chiếu đầy đủ ngay tại phiên tòa. [3.2] Về đánh giá chứng cứ: Tại cấp sơ thẩm, C2 đã gửi các đơn đề nghị thu thập chứng cứ và văn bản B1 trả lời. Nhưng cấp sơ thẩm không xem xét, nhận định chấp nhận hoặc bác bỏ yêu cầu. Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào bảng tính dư nợ do nguyên đơn cung cấp và lời trình bày của nguyên đơn để xác định số tiền nợ gốc, lãi mà chưa tiến hành kiểm tra, đối chiếu đầy đủ toàn bộ chứng từ giải ngân, chứng từ thu nợ, lịch sử hạch toán của từng khoản vay, từng lần giải ngân, từng lần thu nợ. Việc đánh giá chứng cứ như trên, là chưa toàn diện. Ngoài ra, bị đơn còn cho rằng việc Ngân hàng B1 thu nợ trước hạn, thời điểm bắt đầu tính lãi và việc hạch toán trên cùng một tài khoản vay là không phù hợp với bản chất của hợp đồng tín dụng. Các nội dung mà bị đơn phản bác nêu trên liên quan trực tiếp đến việc xác định nghĩa vụ thanh toán của bị đơn.

Tuy nhiên, những vấn đề 8 trên chưa được cấp sơ thẩm làm rõ như: Chưa tiến hành đối chiếu giữa hợp đồng tín dụng, khế ước nhận nợ, chứng từ giải ngân, chứng từ thu nợ và bảng tính dư nợ để kiểm tra tính chính xác của số tiền nguyên đơn yêu cầu.

[4] Nhận thấy việc Ngân hàng B1 cung cấp thêm nhiều chứng cứ mới, mà chưa được cấp sơ thẩm công khai và đánh giá theo đúng trình tự tố tụng, cho thấy việc thu thập chứng cứ và chứng minh không theo đúng quy định tại Chương VII của Bộ luật tố tụng dân sự. Để vụ án được giải quyết toàn diện, triệt để, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, đảm bảo nguyên tắc hai cấp xét xử, Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của Công ty C, hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2025/KDTM-ST ngày 27 tháng 6 năm 2025 của Tòa án nhân dân thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (Nay là Tòa án nhân dân Khu vực 8 - Cà Mau) và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Khu vực 8 - Cà Mau giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm. Khi giải quyết lại vụ án, ngoài khắc phục những thiếu sót nêu trên, cấp sơ thẩm cần lưu ý về tình tiết bị đơn cho là Ngân hàng đã thực hiện nhiều khoản giải ngân bằng hình thức chuyển tiền trực tiếp cho các đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ nhưng có những khoản bị đơn không thống nhất và bị đơn chưa được đối chiếu đầy đủ các chứng từ liên quan đến các khoản giải ngân liên quan. Vấn đề này, nếu các chứng từ có từ Ngân hàng không chứng minh đầy đủ theo ý kiến của bị đơn, Tòa án sơ thẩm cần cân nhắc việc thu thập lời khai, chứng từ hoặc xác minh tại các đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho Công ty C, nếu bị đơn có yêu cầu cụ thể về từng khoản giải ngân và từng đơn vị thụ hưởng, để làm rõ quá trình giải ngân.

[5] Quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau đề nghị hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử và các quy định của pháp luật, nên được chấp nhận.

[6] Ý kiến của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn và ý kiến của các đương sự liên quan đến nội dung kháng cáo, sẽ được xem xét, giải quyết khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[7] Chi phí tố tụng và án phí: Chi phí tố tụng và án phí Kinh doanh thương mại sơ thẩm sẽ được xác định lại khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm. Án phí Kinh doanh thương mại phúc thẩm: Do Bản án dân sự sơ thẩm bị cấp phúc thẩm hủy nên Công ty C không phải chịu án phí, được nhận lại số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã dự nộp.