Bản án 655/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn bà Trần Phượng N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Trung N1 có đơn kháng cáo trong thời hạn luật định nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Đối với kháng cáo của nguyên đơn bà Trần Phượng N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Trung N1, Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1]. Nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều thống nhất trình bày tài sản tranh chấp có nguồn gốc là của bà Nguyễn Thị Bích N2 và ông Phan Phước T nhận chuyển nhượng của Công ty TNHH M, ngày 11/01/2022 bà N2 và ông T được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. [2.2]. Đối với Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bên chuyển nhượng bà Nguyễn Thị Bích N2, ông Phan Phước T với bên nhận chuyển nhượng ông Trần Trung N1, bà Phan Nguyễn T1 công chứng vào ngày 18/01/2022 tại Văn phòng C1, số công chứng 312 quyển số 01/2022 TP/CC-SCC/HĐGD.

Xét thấy, Theo lời trình bày của bị đơn bà Nguyễn Thị Bích N2, ông Phan Phước T trong quá trình giải quyết vụ án, thì bà N2, ông T ký Hợp đồng chuyển nhượng mục đích là để nâng cao tài chính cho ông N1 đi du học tại Canada. Theo ông Trần Trung N1 thì từ năm 2017 đến tháng 02 năm 2022 bà N2 nhiều lần vay tiền của ông N1, tổng số tiền bà N2 vay là 1.400.000.000 đồng; Mục đích ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa ông N1 với bà N2, ông T; ký hợp đồng tặng 50% quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa ông N1 và vợ là bà T1 là để đảm bảo khoản vay của bà N2 và ông T, ông N1 chỉ muốn lấy lại số tiền đã cho vay. Khi nào bà N2 và ông T muốn bán nhà thì ông sẽ giao lại giấy tờ nhà để bà N2 và ông T chuyển nhượng để trả lại tiền đã vay cho ông (theo lời trình bày tại biên bản thỏa thuận giá ngày 13/3/2025). Thực tế, từ khi các bên ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 18/01/2022 đến nay thì tài sản nhà đất thuộc thửa số 525, tờ bản đồ số 16 vẫn do bà N2 và ông T quản lý sử dụng, các bên không có việc giao nhận tiền chuyển nhượng và cũng không có việc bàn giao nhà đất theo hợp đồng chuyển nhượng đã ký. Các bên cũng xác định giá chuyển nhượng 7 200.000.000 đồng ghi trong hợp đồng chuyển nhượng, nhưng không có giao nhận khoản tiền này. Do vậy, có căn cứ xác định bản chất giao dịch chuyển nhượng, tặng cho trên là giao dịch giả tạo nhằm bảo đảm cho khoản vay 1.400.000.000 đồng mà bà N2 đã vay của ông N1 (từ năm 2017 đến tháng 02/2022). Các bên không giao nhận tiền chuyển nhượng 200.000.000đồng ghi trên hợp đồng), không bàn giao nhà đất; tài sản thực tế vẫn do bà N2, ông T quản lý, sử dụng. Căn cứ khoản 1 Điều 124 Bộ luật Dân sự (BLDS) 2015, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, xác định hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu do giả tạo nhằm che giấu giao dịch vay tiền là phù hợp quy định của pháp luật. [2.3]. Đối với Hợp đồng tặng cho 50% quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bên tặng cho bà Phan Nguyễn T1 với bên được tặng cho ông Trần Trung N1 công chứng vào ngày 21/6/2022 tại Văn phòng C1, số công chứng 3138 quyển số 06/2022 TP/CC-SCC/HĐGD. Do hợp đồng chuyển nhượng gốc là Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bên chuyển nhượng bà Nguyễn Thị Bích N2, ông Phan Phước T với bên nhận chuyển nhượng ông Trần Trung N1, bà Phan Nguyễn T1 công chứng vào ngày 18/01/2022 tại Văn phòng C1, số công chứng 312 quyển số 01/2022 TP/CC-SCC/HĐGD đã bị vô hiệu, nên hợp đồng tặng cho phát sinh từ quyền sở hữu này cũng vô hiệu theo quy định. [2.4]. Đối với Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bên tặng cho ông Trần Trung N1 với bên được tặng cho bà Trần Phượng N công chứng vào ngày 10/9/2024 tại Văn phòng C1, số công chứng 3923 quyển số 09/2024 TP/CC-SCC/HĐGD, xét thấy: Theo hồ sơ thể hiện, Việc ký hợp đồng chuyển nhượng trước đó (ngày 23/7/2024 - đã tự nguyện hủy) và hợp đồng tặng cho này thực chất chỉ để bà N đứng tên trên giấy tờ nhằm mục đích thế chấp vay tiền ngân hàng lo cho gia đình (do ông N1 chuẩn bị đi nước ngoài và ba bị đột quỵ). Bà N hoàn toàn biết rõ việc gia đình bà N2, ông T đang sinh sống tại đây và thực tế chưa từng nhận bàn giao nhà đất.

Vì vậy, bà N không được coi là "người thứ ba ngay tình" theo Điều 133 Bộ luật dân sự 2015. Do các hợp đồng trước đó bị vô hiệu, bà N không phải là bên thứ ba ngay tình nên cấp sơ thẩm xác định hợp đồng tặng cho ngày 10/9/2024 giữa ông N1 và bà N cũng vô hiệu là có căn cứ. Do vậy, Nguyên đơn bà N yêu cầu buộc bà Nguyễn Thị Bích N2 và ông Phan Phước T trả lại cho bà N quyền sử dụng đất có diện tích 100,8m² tại thửa đất số 525, tờ bản đồ số 16 và tài sản gắn liền trên đất là nhà ở có diện tích sử dụng: 152,9m², tọa lạc số LK08-15, đường D, Khu dân cư M, phường S, thành phố Cần Thơ theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DO 900346, số vào sổ VP00283 do Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh S cấp cho bà Trần Phượng N vào ngày 30/9/2024 là không có căn cứ chấp nhận. Từ những cơ sở trên, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật. [2.5]. Về xử lý hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu: 8 Căn cứ Điều 131 BLDS 2015, khi giao dịch dân sự vô hiệu, các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, bên gây thiệt hại thì bồi thường.

Xét thấy, trên thực tế, các bên chưa giao nhận tiền chuyển nhượng, chưa bàn giao nhà đất, và hợp đồng tặng cho cũng không kèm điều kiện phải thực hiện nên không phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Các bên đều có lỗi nên không phải bồi thường. Đối với số tiền mà ông N1 cho rằng bà N2 và ông T vay của ông N1, trường hợp các bên có tranh chấp thì khởi kiện thành một vụ án khác theo quy định của pháp luật. [2.6]. Các phần khác của bản án không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị theo quy định. [2.7]. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn bà Trần Phượng N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Trung N1 có kháng cáo nhưng không đưa ra được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo là có căn cứ. Từ những cơ sở trên, xét kháng cáo của nguyên đơn bà Trần Phượng N và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Trung N1 là không có căn cứ chấp nhận, chấp nhận đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa.

[3]. Đối với án phí dân sự sơ thẩm: Cấp sơ thẩm buộc nguyên đơn bà Trần Phượng N phải chịu án phí số tiền là 1.120.000 đồng là có sai sót, cấp phúc thẩm điều chỉnh lại. Bà N phải chịu 1.200.000 đồng (Một triệu hai trăm nghìn đồng), được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí tòa án số 0008855, ngày 23/01/2025 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng (nay là Phòng Thi hành án dân sự KV – Cần Thơ) thành án phí. Bà N còn phải nộp thêm số tiền 900.000 đồng (Chín trăm nghìn đồng).

[4]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Người kháng cáo phải chịu theo quy định mỗi người là 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp thành án phí.