Bản án 354/2026/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của người kháng cáo nộp trong thời hạn luật định, đã nộp tạm ứng án phí nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm theo quy định tại các Điều 271, khoản 2 Điều 272, Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[2]. Xét nội dung giải quyết vụ án và yêu cầu kháng cáo: [2.1.]. Theo tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, ngày 25/3/2019 ông Đoàn Văn T3 và bà Lê Thị L đã ký kết Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 322, tờ bản đồ số 11 cho bà Trần Thị M. Hợp đồng có chữ ký xác nhận của ông T3, bà L, bà M. Hợp đồng được công chứng tại Văn phòng C1. Sau khi nhận chuyển nhượng, ông T, bà M đã làm thủ tục sang tên đất mang tên bà Trần Thị M và thực hiện các nghĩa vụ về thuế theo quy định. Ngày 10/5/2019 bà M được cấp GCNQSDĐ số CO 981155 với thửa đất trên. Hợp đồng các bên ký kết chấp hành đúng theo quy định tại khoản 1 Điều 188 Luật Đất đai năm 2013; Chủ thể của hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất có đủ điều kiện theo quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 117 Bộ luật dân sự năm 2015; hình thức hợp đồng đúng quy định tại Điều 502 Bộ luật dân sự năm 2015, khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai năm 2013. Căn cứ theo hợp đồng, quyền sử dụng đất đã phát sinh hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính quy định tại Điều 503 Bộ luật dân sự năm 2015, Điều 188 Luật Đất đai năm 2013. Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn cho rằng thực chất giữa các bên là quan hệ vay tài sản; theo đó ông T3 và bà L vay của ông T, bà M số tiền 870.000.000 đồng và việc ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất chỉ nhằm mục đích để nguyên đơn đứng tên vay ngân hàng hộ.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử thấy, bị đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc vay tiền như giấy vay tiền, giấy nhận tiền, thỏa thuận trả lãi, thời hạn vay hoặc tài liệu thể hiện việc các bên thỏa thuận dùng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất để bảo đảm nghĩa vụ vay. Đồng thời, bị đơn cũng không chứng minh được việc đã thanh toán khoản vay này cho nguyên đơn. Mặt khác, bị đơn cho rằng sau khi sang tên, nguyên đơn vay tại Ngân hàng TMCP N số tiền 1.200.000.000 đồng, nhưng thực tế bị đơn mới là người sử dụng số tiền này và bị đơn cũng là người trả lãi ngân hàng hàng tháng.

Tuy nhiên, kết quả xác minh tại Ngân hàng TMCP N Chi nhánh Đ1 thể hiện ông Nguyễn Quang T và bà Trần Thị M là chủ thể trực tiếp ký kết Hợp đồng tín dụng số 0076/2019/503-CV ngày 28/5/2019 (BL243), đứng tên khoản vay 1.200.000.000 đồng, đồng thời các chứng từ thu lãi do ngân hàng cung cấp thể hiện ông T và bà M là người thanh toán lãi vay đều đặn vào các tháng 6, 9, 10, 11, 12 năm 2019 và các tháng 01, 02, 03, 04 năm 2020 (BL275-289). Mặc dù bị đơn có giao nộp một số biên lai photo thể hiện người nộp tiền là ông Đoàn Văn T3 hoặc bà Lê Thị L (BL272- 274), nhưng số lần nộp chỉ rải rác ở một vài tháng và không phản ánh việc bị đơn là người trực tiếp thực hiện toàn bộ nghĩa vụ trả lãi cho khoản vay ngân hàng. Ông T khai rằng có nhờ ông T3 đóng tiền lãi hộ một số tháng do bà M bị tai nạn và ông T đã trả lại cho ông T3 số tiền này. Việc một người đóng tiền hộ cho người vay trong một vài thời điểm không làm phát sinh căn cứ xác định người đó là chủ thể thực sự của khoản vay. Nếu bị đơn mới là người vay tiền trên thực tế và nguyên đơn chỉ đứng tên hộ, thì lẽ ra bị đơn phải là người trực tiếp quản lý việc trả nợ, có đầy đủ chứng từ thanh toán liên tục hoặc có thỏa thuận thể hiện nghĩa vụ giữa các bên.

Tuy nhiên, bị đơn không cung cấp được tài liệu nào chứng minh nội dung này. Bị đơn chỉ trình bày bằng lời khai, nhưng không có tài liệu, chứng cứ kèm theo là không đủ cơ sở để chấp nhận theo quy định tại Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự. [2.2.]. Đối với khoản vay 800.000.000 đồng tại Ngân hàng TMCP B Chi nhánh Đ2, tài liệu do ngân hàng cung cấp thể hiện ông T3 và bà L là người vay tiền; tài sản bảo đảm là thửa đất số 322 nêu trên và khoản vay này đã được tất toán vào ngày 21/3/2019, tức trước thời điểm ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 25/3/2019. Việc ông T3 và bà L có khoản vay tại Ngân hàng B là có thật.

Tuy nhiên, không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện số tiền dùng để tất toán khoản vay 800.000.000 đồng này là tiền vay từ ông T, bà M hoặc chứng minh giữa các bên có quan hệ vay tài sản tương ứng với số tiền 870.000.000 đồng như bị đơn trình bày. [2.3.] Về quá trình quản lý, sử dụng: Sau khi hoàn tất việc sang tên, nguyên đơn đã thực hiện các quyền của người sử dụng đất trên thực tế. Ông Nguyễn Lý Q và ông Nguyễn Ngọc A khai, sau khi ông T xuất trình Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã đứng tên bà M cùng hợp đồng chuyển nhượng công chứng, ông Q và ông A đã chấm dứt hợp đồng thuê với ông T3, bà L để chuyển sang ký hợp đồng thuê trực tiếp với ông T và bà M kể từ ngày 01/6/2020 đến nay. Từ thời điểm này, người nhận tiền thuê mặt bằng là ông T và phía bị đơn không có phản đối gì. Việc nguyên đơn trực tiếp cho thuê tài sản, quản lý và khai thác lợi ích kinh tế từ tài sản tranh chấp là căn cứ thể hiện nguyên đơn đã thực tế xác lập và thực hiện đầy đủ quyền của người sử dụng đất hợp pháp đối với thửa đất đã nhận chuyển nhượng. Ngoài ra, tại các giấy viết tay ngày 7/6/2020 và giấy hẹn mua lại nhà (BL201-203) do chính ông T3 và bà L lập đều ghi nhận nội dung đã “bán” nhà đất cho ông T, bà M và “hẹn mua lại” sau một thời gian. Việc sử dụng cụm từ “mua lại” cho thấy chính bị đơn cũng nhận thức việc quyền sử dụng đất đã được chuyển giao cho nguyên đơn. Nếu đây chỉ là quan hệ vay tài sản thì không đặt ra vấn đề “mua lại” tài sản.

[3]. Từ các phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử thấy, đề nghị huỷ bản án sơ thẩm của đại diện Viện kiểm sát tại phiên toà để điều tra thêm là không cần thiết. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ.

[4]. Về chi phí tố tụng: Ông Đoàn Văn T3, bà Lê Thị L phải chịu chi phí tố tụng là 6.287.802 đồng. Ông Nguyễn Quang T và bà Trần Thị M phải chịu tiền chi phí tố tụng là 1.800.000 đồng theo quy định của pháp luật.

[5]. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Đoàn Văn T3, bà Lê Thị L phải chịu 600.000đ (sáu trăm nghìn đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật

[6]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Đoàn Văn T3 phải chịu 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) tiền án phí dân sự phúc thẩm, do kháng cáo không được chấp nhận.