Bản án 1270/2026/DS-PTTranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Về thủ tục tố tụng: đơn kháng cáo của bị đơn bà H và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông S, ông Q thực hiện trong thời hạn luật định, bà H được miễn nộp án phí; ông S, ông Q đã nộp tạm ứng án phí nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. 11

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự ông Ngô Duy D, ông Ngô Duy H1, bà Ngô Thị H2, ông Ngô Duy T2, ông Ngô Duy Đ, bà Ngô Thị T3, bà Nguyễn Thị Lan A, ông Nguyễn Văn T4, ông Nguyễn Văn H3, ông Nguyễn Minh L1, bà Nguyễn Thị Lan C, bà Nguyễn Thị Kim L2, UBND xã M vắng mặt, tại cấp sơ thẩm đã có yêu cầu giải quyết vắng mặt, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự theo quy định tại khoản 2 Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: Đối với phần Tòa án cấp sơ thẩm đình chỉ xét xử do nguyên đơn rút lại yêu cầu khởi kiện đối với diện tích đất 8.808 m 2 các đương sự không kháng cáo, Viện Kiểm sát không kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật, Hội đồng xét xử không xem xét.

[4] Xét kháng cáo của bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông S, ông Q: Về thời hiệu: Theo thừa nhận của các đương sự, cụ T5 chết năm 2006, cụ N chết năm 2014. Năm 2025, bà T khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định phần đất tranh chấp là di sản thừa kế của cụ T5, cụ N để lại và yêu cầu chia thừa kế là còn trong thời hiệu khởi kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự. Bị đơn yêu cầu áp dụng thời hiệu vì cho rằng thời hiệu để yêu cầu công nhận di sản thừa kế là 10 năm nên đã hết thời hiệu là không có căn cứ. Về nguồn gốc đất: Phần đất tranh chấp có diện tích 29.905m 2 thuộc thửa đất số 02, tờ bản đồ số 17, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 00588 QSDĐ/QĐ-UB do Ủy ban nhân dân huyện D, tỉnh Bình Dương cấp ngày 10/5/2001 cho hộ ông bà Nguyễn Minh L4 tọa lạc tại ấp C, xã M, huyện D, tỉnh Bình Dương (nay là ấp C, xã M, Thành phố Hồ Chí Minh). Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông L4 khai nguồn gốc đất diện tích 38.712m2 “kp - 1989” bút lục 220. Ngày 14/10/2003, ông L4 chuyển nhượng 8.808m2 cho bà Điền Thị Thúy N2. Tại biên bản kiểm tra địa chính và khảo sát hiện trạng và diện tích sử dụng đất (bút lục 215) ghi nhận về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất “trước 30/4/1975 đất công thổ do nhà nước quản lý, sau 30/4/1975, khai phá 1992, và được UBND Dầu Tiếng cấp QSDĐ số 00588 ngày 10/5/2001 với diện tích 38.713m2”. Như vậy, tại thời điểm đăng ký kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nguồn gốc đất ông L4 khai đất khai phá. Về thành viên trong hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: theo Công văn số 105/TTTL-CAX ngày 01/12/2025 của Công an xã M xác định: tại thời điểm trước và sau ngày 10/5/2001 hộ gia đình ông Nguyễn Minh L4 có các thành viên: ông Nguyễn Minh L4, bà Nguyễn Thị H, ông Nguyễn Minh S, ông Nguyễn Minh Q (bút lục 180). Tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hộ gia đình ông Nguyễn Minh L4 không có tên cụ T5, cụ N. Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2001 cho hộ ông Nguyễn Minh L4 được UBND xã M xác định thực hiện đúng quy định pháp luật tại khoản 1 Điều 2, Điều 36 và Điều 73 Luật Đất đai ngày 14/7/1993 và theo 12 trình tự thủ tục quy định tại Thông tư số 346/1998/TT-TCĐC ngày 16/3/1998 của T10 địa chính hướng dẫn thủ tục đất đai, lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thời điểm UBND huyện D cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Nguyễn Minh L4, cụ T5, cụ N đều còn sống (năm 2006 cụ T5 chết, năm 2014 cụ N chết) nhưng không ai có ý kiến gì đến năm 2025 sau khi ông L4 chết các bên mới phát sinh tranh chấp. Về di sản trên đất: Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 12/6/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 18, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận trên đất tranh chấp có: 01 căn nhà cấp 4 có kết cấu mái tôn, cột sắt, kèo sắt, tường xây gạch, nền gạch bông do ông L4, bà H xây dựng năm 1996. 01 căn nhà cấp 4 mái tôn, tường xây tô, nền gạch bông do bà Lê Thị N xây dựng năm nào không nhớ (bút lục 160-162). Tại cấp phúc thẩm, qua xem xét thẩm định tại chỗ, các đương sự trình bày không thống nhất về nguồn gốc căn nhà cấp 4 do bà Lê Thị N xây dựng. Về phía nguyên đơn xác định căn nhà do bà Lê Thị N xây dựng năm 2008, về phía bị đơn xác định căn nhà do ông L4, bà H xây dựng cho ông Nguyễn Minh L1 ở năm 2010. Nguyên đơn cung cấp xác nhận của ông Nguyễn Văn T4 và bà Vũ Thị Kim Y để xác định căn nhà do cụ N xây dựng là chưa đủ căn cứ. Nguyên đơn dựa vào các chứng cứ: Lời khai của những người làm chứng xác định đất tranh chấp do cụ T5, cụ N nhận chuyển nhượng cho ông Nguyễn Minh L4 đứng tên dùm tuy nhiên, không có chứng cứ nào xác định cụ T5, cụ N cho ông L4 đứng tên dùm; biên bản hòa giải ngày 17/02/2025 tại nhà Văn hóa ấp C có nội dung bà H trình bày “đất của cha mẹ lúc còn sống cho vợ chồng anh chị trồng trọt, canh tác và sau đó anh chị đứng ra làm sổ đỏ đứng tên anh Nguyễn Minh L4”, căn nhà do cụ N xây dựng cho ông Nguyễn Minh L1 ở trên phần đất tranh chấp, 01 chuồng heo và phần mộ của cụ T5, cụ N ở trên đất để xác định phần đất tranh chấp là di sản của cụ T5, cụ N để lại cho ông L4 đứng tên dùm và yêu cầu chia di sản thừa kế đối với phần đất này là chưa đủ căn cứ vững chắc. Bởi lẽ, căn cứ vào hồ sơ nguồn gốc đất và quá trình kê khai đăng ký, quản lý sử dụng theo phân tích nêu trên có căn cứ xác định gia đình ông L4, bà H đã quản lý sử dụng đất ổn định, lâu dài từ năm 1989 cho đến năm 2024 (35 năm) không ai tranh chấp, có đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp cho hộ gia đình ông L4 (không có tên cụ T5, cụ N), thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cụ T5, cụ N còn sống không có ý kiến gì phản đối cũng như yêu cầu chia thừa kế. Hiện trên đất tranh chấp có mộ của cụ T5, cụ N, ông L4 và bà nội ông L4 không phải là căn cứ xác định đây là di sản thừa kế do cụ T5, cụ N để lại; Về chứng cứ xác định 01 căn nhà và 01 chuồng heo do cụ N xây dựng trên đất cũng không có chứng cứ xác thực ngoài lời khai của người làm chứng thừa nhận có xây nhà cho cụ N vào năm 2014. Bản thân các đương sự đều thừa nhận cụ N, cụ T5 lúc còn sống không ở trên phần đất này mà ở tại phần đất khác. 13 Từ các phân tích trên xét thấy, Tòa án cấp sơ thẩm xác định phần đất tranh chấp là di sản của cụ T5, cụ N để lại và chia thừa kế là chưa phù hợp với các chứng cứ xác thực có tại hồ sơ vụ án. Yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị H, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Minh S, Nguyễn Minh Q đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[5] Ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị chấp nhận kháng cáo của bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, sửa bản án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[6] Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tại cấp sơ thẩm: Nguyên đơn tự nguyện nộp nên ghi nhận. Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tại cấp phúc thẩm: nguyên đơn phải chịu số tiền 1.300.000 đồng (đã thực hiện xong).

[7] Về án phí sơ thẩm: Nguyên đơn là người cao tuổi có đơn xin miễn án phí nên được miễn.

[8] Về án phí phúc thẩm: Bị đơn bà H được miễn, ông S, ông Q không phải chịu, được hoàn lại tạm ứng án phí đã nộp.