Bản án 28/2026/DS-STTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Bị đơn có hộ khẩu thường trú và trú tại thôn A, xã Đ, tỉnh Lâm Đồng.

Do đó, Tòa án nhân dân huyện Đăk Mil thụ lý, giải quyết là đúng quy định tại Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2025); khoản 2 Điều 1 Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội, về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản, Luật hoà giải đối thoại tại Toà án. Do đó vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân khu vực 8 – Lâm Đồng. [1.2] Về quan hệ tranh chấp: Tại phiên tòa, sau khi làm rõ nội dung tranh chấp bà Nguyễn Thị Mỹ T yêu cầu Hội đồng xét xử giải quyết, buộc bà Lê Thị H1 có nghĩa vụ thanh toán cho bà số tiền gốc 108.000.000 đồng.

Vì vậy, Hội đồng xét xử xác định đây là “Tranh chấp kiện đòi tài sản” được quy định tại khoản 2 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.3] Về thời hiệu khởi kiện: Bà T và bà H1 có làm giấy mượn tiền có nội dung “ ..tên tôi là: Lê Thị H1 có vay của chị Nguyễn Thị Mỹ T vào ngày 12.8.2014 là 110.000.000 ghi số là (một trăm mười triệu) hẹn trả cho C1 là Nguyễn Thị Mỹ T là ngày 10.1 âm lịch 2016, trả cho T là 3.000.000(ba triệu đồng) một ngày trong vòng 3 tháng nếu không hoàn thành chị H1 chịu trách nhiệm hoàn toàn…”. Kể từ ngày bà H1 vi phạm nghĩa vụ trả nợ đến thời điểm bà T làm đơn khởi kiện ngày 25/8/2025 và nộp tại Tòa án ngày 15/10/2025 đối với bà Lê Thị H1 là đã hết thời hiệu theo Điều 429 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Tuy nhiên bị đơn trong quá trình giải quyết trình bày yêu cầu Toà án áp dụng thời hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 184 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Điều 429 của Bộ luật dân sự 2015 thì thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay tài sản để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền 4 và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn đã có yêu cầu rút một phần yêu cầu khởi kiện về tiền lãi, chỉ yêu cầu bị đơn trả lại số tiền gốc.

Căn cứ vào điểm b khoản 3 Điều 23 Nghị quyết số: 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi thì không áp dụng thời hiệu đối với tranh chấp về đòi lại tài sản do người khác chiếm hữu, quản lý. Do đó việc nguyên đơn khởi kiện bị đơn tranh chấp về đòi lại tài sản là số tiền gốc nên không áp dụng thời hiệu khởi kiện thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 155 của Bộ luật Dân sự năm 2015: Không áp dụng thời hiệu khởi kiện đã được giải đáp tại mục 3 phần III ngày 02-8-2021 của Tòa án nhân dân tối cao. [1.4] Về sự vắng mặt của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Tòa án nhân dân Khu vực 8 – Lâm Đồng đã tống đạt hợp lệ đối với ông Nguyễn Quang C nhưng ông C vẫn vắng mặt. Ông Nguyễn Quang V có đơn xin xét xử vắng mặt.

Do đó, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt đương sự là đúng quy định tại Điều 227, Điều 228 của Bộ luật tố tụng Dân sự.

[2] Về nội dung vụ án:

Căn cứ vào các chứng cứ nguyên đơn cung cấp và lời khai của các bên đương sự thể hiện: [2.2.1]. Đối với số tiền gốc:

Căn cứ vào chứng cứ nguyên đơn cung cấp thể hiện: Ngày 12/8/2014 bà Lê Thị H1 có ký xác nhận vào mục bên người mượn trong giấy mượn tiền. Trong đó có nội dung bà Nguyễn Thị Mỹ T cho bà Lê Thị H1 vay số tiền là 110.000.000 đồng, thời hạn vay hẹn đến ngày 10/01/2016 (âm lịch) thì bà H1 có trách nhiệm trả cho bà T số tiền là 3.000.000 đồng/1ngày, hạn cuối cùng trong vòng 03 tháng kể từ ngày 10/01/2016 âm lịch bà H1 phải trả hết số tiền 110.000.000 đồng cho bà Nguyễn Thị Mỹ T.

Tuy nhiên, quá trình làm việc nguyên đơn thay đổi nội dung khởi kiện chỉ yêu cầu bị đơn trả 108.000.000 đồng tiền gốc do trước đó bị đơn đã trả được cho nguyên đơn 2.000.000 đồng. [2.2.2] Phía bị đơn, bà Lê Thị H1 không thừa nhận chữ ký, chữ viết trong "Giấy mượn tiền" và cho rằng bản thân chỉ vay góp của bà T số tiền 27.000.000 đồng, đã trả góp và hiện chỉ còn nợ 8.000.000 đồng.

Xét thấy, tại Kết luận giám định số 1727/KL-KTHS ngày 30/12/2025 của Phòng K Công an tỉnh L kết luận: Chữ ký, chữ viết mang tên Lê Thị H1 dưới mục "Người mượn" trên Giấy mượn tiền đề ngày 12/8/2014 so với mẫu chữ ký, chữ viết của bà Lê Thị H1 cung cấp là do cùng một người ký và viết ra.

Do đó, có đủ cơ sở khẳng định "Giấy mượn tiền" ngày 12/8/2014 là do chính bà Lê Thị H1 đã ký nhận. Việc bà H1 nợ bà T số tiền 110.000.000 đồng là có thật. Đối với lời trình bày của bà H1 về việc chỉ vay 27.000.000 đồng và hiện còn nợ 8.000.000 đồng, quá trình giải quyết vụ án, bà H1 không cung cấp được bất kỳ tài liệu, chứng cứ, biên nhận nào để chứng minh cho lời trình bày của mình là có căn cứ. 5 Điều 91 Bộ luật tố tụng Dân sự quy định: …

2. Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó. …

4. Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việc dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc. Do bà H1 không đưa ra được chứng cứ để chứng minh cho phản đối của mình là có căn cứ, do đó, không có cơ sở để chấp nhận. Từ những lập luận trên, có căn cứ xác định bà Nguyễn Thị Mỹ T cho bà Lê Thị H1 vay số tiền 110.000.000 đồng là có thật. Việc thỏa thuận của các đương sự là hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm điều cấm, không trái đạo đức xã hội phù hợp với quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân nên đủ điều kiện có hiệu lực theo Điều 117 của Bộ luật Dân sự. Việc bà Lê Thị H1 không thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho bà Nguyễn Thị Mỹ T khi đến hạn là vi phạm Điều 466 của Bộ luật dân sự, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn.

Do đó, nguyên đơn có quyền đòi lại tài sản theo quy định tại Điều 166 của Bộ luật Dân sự. “Điều 166 Bộ luật dân sự quyền đòi lại tài sản:

1. Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền đòi lại tài sản từ người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật. 2…...….” Như vậy, cần buộc bà Lê Thị H1 phải trả lại cho bà Nguyễn Thị Mỹ T và ông Nguyễn Quang V số tiền nợ gốc 108.000.000 đồng là phù hợp. [2.2.3] Đối với số tiền lãi: Xét thấy nguyên đơn yêu cầu trả tiền lãi là 121.395.000 đồng.

Tuy nhiên, nguyên đơn rút cầu giải quyết đối với số tiền lãi, chỉ kiện đòi lại số tiền gốc nên Hội đồng xét xử cần đình chỉ đối với yêu cầu này là phù hợp. Đối với nội dung “hẹn trả cho C1 là (Nguyễn Thị Mỹ T) là ngày 10.1 âm lịch 2016 trả cho thu là 3.000.000 (ba triệu đồng) một ngày trong vòng 03 tháng” bà T khẳng định tên thường gọi của bà là “Chúc”. Khi đó giữa bà T và bà H1 thỏa thuận cho hạn cuối cùng trong vòng 03 tháng kể từ ngày 10-01-2016 âm lịch bà H1 phải trả hết cho bà T số tiền 110.000.000 đồng (vì tại thời điểm đó bà H1 nợ nhiều có thể không trả theo đúng thỏa thuận là 3.000.000 đồng/1 ngày nên hai bên thống nhất nội dung là trong vòng 3 tháng phải trả hết số tiền 110.000.000 đồng) và từ đó đến nay bà T mới nhận được của bà H1 2.000.000 đồng đã trừ vào tiền gốc. Phía bà H1 không thừa nhận nợ nên chưa có sự việc tính lãi suất vượt quá quy định như bà H1 trình bày. Do đó không xem xét giải quyết đến nội dung này. Bà T 6 khởi kiện yêu cầu bà H1 trả tiền gốc và tiền lãi phát sinh, theo quy định tại Điều 429 của Bộ luật Dân sự năm 2015, thuộc trường hợp đã hết thời hiệu khởi kiện.

Tuy nhiên, trong quá trình làm việc và tại phiên toà nguyên đơn chỉ yêu cầu đối với số tiền gốc 108.000.000 đồng rút đối với yêu cầu trả tiền lãi là không trái với quy định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật Tố tụng dân sự, có quyền: “Rút một phần nội dung yêu cầu khởi kiện” và thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 155 của Bộ luật Dân sự năm 2015: Không áp dụng thời hiệu khởi kiện đã được giải đáp tại mục 3 phần III ngày 02-8-2021 của Tòa án nhân dân tối cao. [2.3] Xét nghĩa vụ trả nợ của ông Nguyễn Quang C: Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, các đương sự đều xác định ông Nguyễn Quang C không tham gia thỏa thuận vay tiền nên không có căn cứ buộc Nguyễn Quang C phải có nghĩa vụ trả nợ.

[3] Về chi phí tố tụng: Quá trình giải quyết bà Lê Thị H1 cho rằng không phải chữ ký của bà bên phía người mượn.

Vì vậy, bà Nguyễn Thị Mỹ T đã có đơn yêu cầu Toà án trưng cầu giám định và đã nộp tiền tạm ứng chi phí giám định. Kết quả giám định: Chữ ký, chữ viết mang tên Lê Thị H1 dưới mục "Người mượn" trên Giấy mượn tiền đề ngày 12/8/2014 so với mẫu chữ ký, chữ viết của bà Lê Thị H1 cung cấp là do cùng một người ký và viết ra. Số tiền chi phí giám định phải chi là 5.800.000 đồng (năm triệu, tám trăm nghìn đồng).

Vì vậy, theo khoản 1 Điều 162 của Bộ luật tố tụng Dân sự cần buộc bà Lê Thị H1 phải chịu 5.800.000 đồng (năm triệu tám trăm nghìn đồng) tiền chi phí giám định theo phiếu thu bồi dưỡng giám định tư pháp (bút lục 28), bà Nguyễn Thị Mỹ T được nhận lại 5.800.000 đồng (năm triệu tám trăm nghìn đồng) tiền chi phí giám định từ bà Lê Thị H1.

[4] Về án phí Dân sự sơ thẩm: Do yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu án phí. Bị đơn bà Lê Thị H1 phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật tố tụng Dân sự, khoản 2 Điều 26 Nghị Quyết số: 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án là: 108.000.000 đồng x 5% = 5.400.000 đồng (Năm triệu, bốn trăm nghìn đồng).

[4] Xét quan điểm đề nghị của đại diện viện kiểm sát nhân dân khu vực 8 - Lâm Đồng tại phiên tòa là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.